Erupcja fałszu. Wulkany i polityka
Mit o tym, że wulkany emitują więcej dwutlenku węgla niż ludzie wciąż rozpala wyobraźnię. W piątek w Sejmie poseł Jakub Kulesza z koła Wolność i Skuteczni stwierdził z mównicy, że "trzy wulkany spośród 800, które emitują dwutlenek węgla, emitują więcej tego dwutlenku niż cała polska gospodarka". Nie, nie robią tego.

Poseł Kulesza wspominał w swoim wystąpieniu o 800 wulkanach. Na powierzchni ziemi jest ich niemal dwa razy więcej (oprócz wulkanów podwodnych). Człowiekowi udało się zarejestrować do tej pory około 550 ich wybuchów. Rocznie dochodzi do 60-80 wulkanicznych erupcji. Nie mają jednak one wielkiego wpływu na emisję dwutlenku węgla.

O jakich liczbach mówimy?

Wszystkie czynne wulkany wyrzucają z siebie, według różnych szacunków, od około 0,3 do około 0,6 mld ton dwutlenku węgla na rok.

W sytuacji, gdy ludzkość emituje między 30 a 35 mld ton dwutlenku węgla rocznie, okazuje się, że cała roczna wulkaniczna produkcja CO2 jest równa jednemu, maksymalnie dwóm procentom jego ogólnoświatowej emisji.

Polska produkuje rocznie około 0,32 mld ton dwutlenku węgla, co oznacza, że wszystkie aktywne wulkany razem wzięte wyrzucają rocznie do atmosfery ilości podobne lub maksymalnie dwukrotnie od polskich większe.

Jednym słowem, według naukowych szacunków, a wbrew temu co sugeruje poseł Krupa, trzy wulkany nie emitują rocznie tyle CO2, co polska gospodarka.

A gdyby wziąć pod uwagę tylko największe wybuchy?

Nawet, gdyby wziąć pod lupę największe erupcje wulkanów w ostatnich 50 latach, tezy postawionej przez posła Kuleszę nie da się potwierdzić.

W tym okresie największa erupcja miała miejsce w 1991 r. Wulkan Pinatubo na Filipinach wyrzucił jednorazowo około 50 mln ton dwutlenku węgla (amerykańska agencja rządowa United States Geological Survey również podaje tę liczbę, jednak w niektórych analizach pisze o ilości między 42 a 234 mln ton, jako szacunkach najbezpieczniejszych; British Geological Survey mówi o liczbie co najmniej 42 mln ton). Stanowi to zaledwie promil (a uwzględniając bezpieczne amerykańskie szacunki - maksymalnie niecałe dziesięć promili) rocznej emisji ze spalania paliw kopalnych.

Drugi największy wybuch ostatniego pięćdziesięciolecia, Mount St. Helen's (USA) z 1980 r., wyrzucił dwutlenku węgla około 10 mln ton (maksymalnie 22 mln ton - za British Geological Survey). Jeżeli przyrównać to do polskich całkowitych emisji rocznych, suma, nawet najbardziej ostrożnych szacunkowych ilości dwutlenku węgla wyrzuconych przez największe dwie ze zbadanych erupcji ostatniego pięćdziesięciolecia, w żaden sposób nie wyniesie polskich 320 mln ton.

Trzecim największym wybuchem wulkanu w ostatnim pięćdziesięcioleciu była erupcja El Chichon (Meksyk) w 1982 r. - kilkukrotnie mniejsza od tej Pinatubo. Badacze mówią o ok. 20 mln ton związków, wyłączając dwutlenek siarki, które przedostały się do atmosfery. Uwzględniając zatem razem wzięte trzy największe wybuchy ostatniego półwiecza, nadal nie zbliżają się one do polskiej rocznej produkcji dwutlenku węgla, o tej światowej nie wspominając.

Co ciekawe, gdy przyjrzeć się największym erupcjom w ostatnich 50 latach na tle poziomu stężenia dwutlenku węgla w atmosferze w ogóle, nie da się zauważyć żadnego ich wyraźnego wpływu na wartości dla całego systemu. Co więcej: po wybuchu Pinatubo w 1991 r. w dwóch następnych latach stężenia dwutlenku węgla w atmosferze Ziemi wręcz zmniejszyły się. Wynika to z faktu, że wyrzucone przez wulkan aerozole, odbijając promienie słoneczne, zwiększyły intensywność fotosyntezy. A przez to rośliny pochłonęły w następującym po erupcji okresie więcej dwutlenku węgla niż zwykle.

Polska Etna

By jeszcze bardziej obrazowo porównać dane, warto wziąć pod uwagę jeden z najbardziej znanych i aktywnych - także w ostatnich dniach - wulkanów na świecie, czyli Etnę. Wyrzuca ona z siebie, według różnych szacunków, od miliona w cichym roku, przez 6 mln, do 26 mln ton dwutlenku węgla rocznie (takie dane podaje również British Geological Survey).

Dla porównania, Elektrownia Bełchatów - według danych za 2015 r. - produkuje rocznie 37 milionów ton CO2.  To najwięcej spośród wszystkich elektrowni w Europie.

Mit

W powtarzanym często micie o tym, że wulkany produkują więcej dwutlenku węgla niż ludzie, wyolbrzymiana jest nie tylko wielkość jednorazowej emisji wulkanicznej, ale także częstotliwość występowania erupcji.

Według naukowców, pojedyncze, nierzadko widowiskowe czy dramatyczne erupcje nie są relewantne z punktu widzenia wieloletniego obrazu wpływu emisji wulkanicznych na klimat. Na przestrzeni lat stanowią one ułamek procenta wszystkich wulkanicznych emisji.

Gazy uwalniają się nie tylko w czasie wybuchów wulkanów - mogą też przesączać się przez ziemię lub wydobywać przez tzw. kominy hydrotermalne.

Jak można przeczytać na stronie Polskiej Zielonej Sieci - organizacji ekologicznej, wybuchy wulkanów mogą wpływać na okresowe zmiany klimatu. Nie tyle ma to jednak związek z emisją dwutlenku węgla, co z ilościami wyrzucanej mieszaniny pyłów i gazów. Rozpraszają one promieniowanie słoneczne, powodując okresowe oziębienia klimatu.

Aktualizacja 31.12

Poseł Jakub Kulesza na Twitterze przyznał się do błędu i przeprosił za powtórzenie niezweryfikowanej informacji.




Autor:  bd
Źródło:  Konkret24; zdjęcie: PAP/EPA/Esteban Biba