Segregowanie śmieci w domu już dawno przestało dotyczyć tylko papieru, szkła i plastiku. Na przykład od stycznia 2025 roku tekstyliów nie wolno już wrzucać do pojemników na odpady zmieszane - zużytą odzież, obuwie, pościel, zasłony, ręczniki czy bieliznę należy oddawać do Punktów Selektywnej Zbiórki Odpadów Komunalnych (PSZOK) lub w inny sposób wskazany przez gminę. A w styczniu 2026 roku pojawiły się informacje mające zwiastować rzekomo kolejne zmiany w segregacji - w mediach społecznościowych rozpowszechniany jest przekaz, że Unia Europejska planuje zwiększyć liczbę frakcji śmieci aż do jedenastu.

Politycy Konfederacji o "śmieciowym absurdzie"

"Śmieciowy absurd nadchodzi. Według nowych reguł unijnych, konieczne będzie posiadanie aż… 11 różnych pojemników na odpady. A potem eurokraci się dziwią, że rosną nastroje uniosceptyczne..." - czytamy w facebookowym poście Konfederacji z 30 stycznia (pisownia wszystkich postów oryginalna). Zilustrowano go prześmiewczo zdjęciem niewielkiego pomieszczenia gospodarczego zastawionego 11 kolorowymi pojemnikami na śmieci, na którym wklejono tytuł tekstu z serwisu WP Finanse: "UE szykuje zmiany w segregacji. Ma być 11 kolorów pojemników na śmieci".

Tego samego dnia Paweł Usiądek, polityk Konfederacji, przekonywał na Facebooku: "Zapowiada się biurokratyczny horror i dyskusja, czy dany kolor jest jeszcze niebieskim, czy już błękitnym. I kto w ogóle będzie miał miejsce na 11 różnych frakcji w mieszkaniu? Cały czas widzimy, jak urzędnicy z Brukseli próbują przerzucić na zwykłych obywateli kolejne obowiązki związane z segregacją odpadów". Do wpisu dołączył grafikę zatytułowaną "11 frakcji śmieci biurokratyczny horror". Post Usiądka zebrał niemal 250 komentarzy. Udostępniono go ponad 150 razy.

"Unia chce wprowadzić 11 frakcji segregacji odpadów. Przeciętna kuchnia ma kilka metrów. Gdzie mamy trzymać 11 koszy, w sypialni?" - pytała z kolei działaczka Ruchu Narodowego z Warszawy Agnieszka Groszkowska. "Już dziś ludzie mylą kilka frakcji, a przy 11 większość i tak wyląduje w 'zmieszanych'. To nic innego jak generowanie większych problemów mieszkańcom i sprowadzanie nas do roli zbieraczy śmieci. Kiedyś śmieciarka zabierała wszystko, dziś trzeba pilnować terminów dla kilku kategorii. To paranoja!" - pisała. Ten wpis też ilustruje grafika z wieloma pojemnikami różnego koloru.

Serwisy o "11 pojemnikach pod domem"

Podobny przekaz promowały też niektóre portale. "Segregacja śmieci będzie jeszcze trudniejsza? UE postawi przed Twoim domem 11 pojemników" - tak 28 stycznia w tytule tekstu ostrzegał serwis wPolsce24.tv. Zaś serwis Tysol.pl pisał: "UE szykuje rewolucję w segregacji śmieci. Postawi nawet 11 rodzajów pojemników". "11 pojemników na odpady pod każdym domem, żeby – ludzie nie mylili się, gdzie co wrzucać. Rewolucja w segregacji odpadów w nowym projekcie UE" - 9 lutego donosił portal Infor.pl. Informację przekazywały też lokalne portale. "Śmieciowy absurd nadchodzi. Według nowych reguł unijnych, konieczne będzie posiadanie aż… 11 różnych pojemników na odpady" - brzmiał tytuł tekstu na stronie powiatstargardzki.info.

FAŁSZ

Niedziwne więc, że informacje te były szeroko komentowane w sieci. Większość internautów krytykowała rzekomo narzucone przez UE rozwiązanie. "Tam są sami wariaci"; "To jest chore, co w tej UE wymyślają"; "Unia robi z naszych domów sortownię śmieci" - pisali. Niektórzy wykorzystali okazję, by promować przekaz o konieczności wyjścia z UE: "Unia robi z nas kretynów, którzy mają wykonywać te durne decyzje. Trzeba wypisać się z tego cyrku". Jeszcze inni ironizowali: "A dlaczego 11, a nie 13 albo więcej. Po co się tak ograniczać".

Jak to więc jest z tymi "11 pojemnikami pod domem"? Sprawdziliśmy i uspokajamy: rewolucji nie będzie. Liczba 11 się akurat zgadza w tej narracji, lecz reszta to polityczno-medialny "śmieciowy absurd" .

Co tak naprawdę zmienia unijne rozporządzenie

Unia Europejska rzeczywiście wprowadza nowe przepisy dotyczące opakowań oraz sposobu ich segregowania. Chodzi o unijne rozporządzenie Packaging and Packaging Waste Regulation (PPWR), które wejdzie w życie 12 sierpnia 2026 roku. Dotyczy m.in. ograniczania produkcji odpadów i ujednolicenia zasad etykietowania opakowań pod kątem segregacji. Kluczową zmianą będzie wprowadzenie piktogramów (czyli znaków graficznych dla konkretnego rodzaju odpadów), które mają ułatwić prawidłowe sortowanie odpadów.

Piktogramy będą umieszczane zarówno na opakowaniach produktów, jak i na pojemnikach na odpady - by właśnie ułatwić konsumentom rozpoznanie, do którego kosza mają wyrzucić dany rodzaj śmieci. Artykuł 12 rozporządzenia głosi, że "na opakowaniach wprowadzanych do obrotu umieszcza się zharmonizowaną etykietę zawierającą informacje o ich składzie materiałowym, aby ułatwić konsumentom sortowanie. Etykieta ta musi zawierać piktogramy i być łatwo zrozumiała, w tym dla osób z niepełnosprawnościami".

Jednak - co istotne z punktu widzenia krążącego teraz w sieci przekazu - w art. 13 przewiduje się możliwość umieszczenia kilku piktogramów na jednym pojemniku na śmieci. To wyklucza konieczność posiadania osobnych pojemników na każdą frakcję. "Pojemnik na odpady opakowaniowe może być opatrzony więcej niż jedną etykietą. Niniejszy obowiązek nie ma zastosowania do pojemników objętych systemami kaucyjnymi" - czytamy w unijnym rozporządzeniu.

Wbrew też niektórym tytułom serwisów rozporządzenie nie wprowadza obowiązku posiadania 11 pojemników na odpady w gospodarstwach domowych. Ostateczny kształt oznaczeń (m.in. to, ile ich będzie i jak będą wyglądać) Komisja Europejska ma ustalić do 12 sierpnia 2026 roku, porządkując zasady etykietowania opakowań na poziomie całej UE - wynika z rozporządzenia (art. 12 ust. 6).

Skąd mógł się wziąć przekaz o "11 pojemnikach na śmieci"?

Rozpowszechniane teraz doniesienia o konieczności przygotowania 11 pojemników na śmieci mogą wynikać po prostu z błędnej interpretacji raportu przygotowanego przez Wspólne Centrum Badawcze Komisji Europejskiej (Joint Research Centre – JRC). To właśnie tam zaproponowano podział odpadów na 11 głównych kategorii: szkło, papier i karton, drewno i korek, metale, tworzywa sztuczne, opakowania wielomateriałowe (w tym kartony po napojach), tekstylia, ceramika, odpady kompostowalne, odpady niebezpieczne, odpady zmieszane.

Jak zaznaczono w dokumencie, jest to jedynie propozycja takiego podziału; nie ma on nawet charakteru wiążącego. Jest tylko materiałem eksperckim mającym pomóc Komisji Europejskiej w pracach nad wdrażaniem rozporządzenia PPWR. No i przede wszystkim - dokument dotyczy podziału na 11 frakcji odpadów, co wcale nie jest równoznaczne z koniecznością wprowadzenia 11 pojemników na śmieci.