Od 28 lutego 2026 roku trwają wspólne ataki sił Stanów Zjednoczonych i Izraela na Iran. Teheran odpowiedział atakami na Izrael i amerykańskie bazy na Bliskim Wschodzie. Irańskie rakiety i drony atakowały cele m.in. w Zjednoczonych Emiratach Arabskich, Bahrajnie, Kuwejcie i innych krajach regionu. Izraelczycy uderzyli też na siły sprzymierzonego z Iranem Hezbollahu w Libanie. W niedzielę irańskie media reżimowe potwierdziły, że został zabity ajatollah Ali Chamenei, najwyższy przywódca Iranu. Najnowsze wydarzenia możesz śledzić w relacji na stronie głównej tvn24.pl.
Konflikt natychmiast stał się pożywką dla wielu dezinformacyjnych przekazów. W mediach społecznościowych krążą nieautentyczne i nieaktualne zdjęcia i nagrania, mające rzekomo przedstawiać sytuację na Bliskim Wschodzie. Trafiają one także do polskiej sieci. W Konkret24 zweryfikowaliśmy już m.in. fałszywą fotografię, która rzekomo pokazywała ciało irańskiego przywódcy znalezione pod gruzami jego zbombardowanej rezydencji, czy nagranie rzekomo pokazujące palący się po irańskim nalocie wieżowiec w Dubaju.
CZYTAJ WIĘCEJ: "Ali Chamenei pogrzebany", "siedziba CIA w Dubaju płonie"? Wojna na fałszywki
Lecz do polskiej sieci wciąż trafiają fake newsy generowane w związku z walkami na Bliskim Wschodzie. Prezentujemy kolejne, które są rozpowszechniane w polskich mediach społecznościowych.
"Moment wybuchu" na dubajskim lotnisku?
W wyniku konfliktu międzynarodowy ruch lotniczy jest poważnie zakłócony. Kluczowe lotniska, w tym to w Dubaju, zostały zamknięte lub wprowadzono na nich ograniczenia. W sieci za to zaczął krążyć filmik, który wygląda, jakby pochodził z kamery monitoringu lotniska w Dubaju. Kamera rzekomo uchwyciła moment ataku na obiekt. Na popularnym nagraniu obserwujemy strefę odpraw wewnątrz dużej hali lotniskowej. W trzeciej sekundzie materiału widać wybuch lub uderzenie, po którym następuje eksplozja. Pasażerowie zaczynają chaotycznie uciekać i się chować. "Lotnisko w Dubaju, moment wybuchu... w sobotę" - napisał polski internauta, który zamieścił ten filmik na X 1 marca 2026 roku. Jego post wygenerował niemal 150 tys. wyświetleń.
Wideo rozchodziło się także w zagranicznych mediach społecznościowych. Zagraniczni internauci opisywali je w podobny sposób - jako atak na lotnisko w tym arabskim mieście. Jeden z takich postów wyświetlono niemal 2 mln razy.
W tym przypadku wiele elementów widocznych na nagraniu wskazuję, że nie jest ono prawdziwe i zostało stworzone za pomocą narzędzi AI. To m.in. tablica informacyjna, gdzie zamiast napisu "Check-in" jest "Check-in Check". Poza tym na nieautentyczność nagrania wskazują barierki/taśmy, które oddzielają kolejki do poszczególnych stanowisk, które zdają się lewitować w powietrzu. Ponadto około szóstej sekundy widzimy, jak biegnący mężczyźni najpierw "przenikają" przez te lewitujące barierki/taśmy, a później w nienaturalny sposób ciałem zgarniają je ze sobą.
Irański pocisk uderza w amerykański lotniskowiec?
1 marca 2026 roku na jednym z profili na Facebooku zamieszczono informację: "Iran twierdzi, że 'uderzył' amerykański lotniskowiec USS Abraham Lincoln czterema rakietami balistycznymi". Ten okręt faktycznie jest jednym z dwóch amerykańskich lotniskowców wysłanych w ostatnich tygodniach na Bliski Wschód, znajduje się blisko irańskiego wybrzeża. Internauci wykorzystali ten fakt i opisywali, jak wyglądało to rzekome uderzenie. Autorzy wpisów dołączali obrazy pokazujące lecący pocisk, który mija kilka okrętów i trafia w lotniskowiec; w innych wpisach pokazywane są skutki trafienia - płonący pokład i akcja gaszenia lub zatopiony okręt. Tylko jeden z tych wpisów w ciągu dnia od publikacji (1 marca 2026) zobaczyło prawie osiem milionów użytkowników.
Amerykańskie wojsko podało, że lotniskowiec nie został trafiony. Odpalone pociski "nawet nie zbliżyły się" do okrętu. Centralne Dowództwo Stanów Zjednoczonych (CENTCOM) 1 marca 2026 roku opublikowało oświadczenie w języku perskim: "Lotniskowiec 'Lincoln' kontynuuje operację".
Portal fact-checkingowy Lead Stories analizując materiał, na którym widać płonący okręt, sugeruje, że nagranie może pochodzić z jakiejś gry komputerowej o tematyce wojskowej.
"Eksplozja składu broni". Ale z kiedy?
Ponad 100 tys. wyświetleń wygenerował wpis polskiego internauty, który 1 marca 2026 roku napisał: "Eksplozja podziemnego składu broni, w którym składowano irańskie rakiety balistyczne po ataku Izraela". To właśnie miał przedstawiać załączony przez niego film - z okna lub balkonu nagrano panoramę dużego miasta z gęstą zabudową, a w oddali ogromny wybuch. Widać rozrastającą się ku górze chmurę w kształcie grzyba. W kolejnych sekundach wideo oglądamy tę samą scenę, nagraną z innej perspektywy.
Na filmik nałożony jest czerwony półprzezroczysty baner z arabskim napisem: "Izrael atakuje obiekty wojskowe i nuklearne w Iranie". Ten filmik krąży także w zagranicznej sieci. Niektórzy internauci, tak jak ten z Polski, pisali, że zbombardowano skład irańskich rakiet balistycznych. Jeszcze inni twierdzili, że Izrael zaatakował "podziemne obiekty nuklearne" w Iranie.
W rzeczywistości nagranie nie dotyczy tego, co obecnie dzieje się na Bliskim Wschodzie. Za pomocą odwróconego wyszukiwania można szybko ustalić, że film nie jest aktualny. Jego starsze kopie znaleźliśmy m.in. w materiale z lipca 2025 zamieszczonym na kanale YouTube izraelskiej stacji telewizyjnej i24News. Poza tym filmik krążył na X, Facebooku i Instagramie już w czerwcu 2025 roku.
Już wtedy filmikowi przyjrzały się zagraniczne portale fact-checkingowe. Redakcje opisują to nagranie jako stworzone przez sztuczną inteligencję. Podają, że oryginał ukazał się po raz pierwszy 18 czerwca 2025 roku na kontach na YouTube i Instagramie należących do tego samego twórcy, który swoje treści oznacza jako wygenerowane za pomocą sztucznej inteligencji. Wpisy te nie są już jednak dostępne.
Rakieta widoczna z samolotu. Ale nie teraz
Dużą popularnością cieszy się także nagranie mającą rzekomo pokazywać irańską rakietę balistyczną widzianą z okna samolotu. Taki filmik zamieścił 28 lutego polski internauta. Jego post wygenerował niemal 130 tys. wyświetleń. Ten sam filmik wrzucił również Artur Micek, który często komentuje w mediach społecznościowych sprawy wojskowe. "Start irańskiego pocisku balistycznego widziany z pokładu samolotu pasażerskiego" - opisał wideo.
Jednak i w tym przypadku nagranie nie jest aktualne. Wideo to zamieszczono na Redditcie w poście sprzed miesiąca. Są jeszcze starsze kopie. Dotarliśmy do tego nagrania opublikowanego na Facebooku oraz TikToku już w lutym 2024 roku. Wideo zamieszczone na Facebooku opisane zostało jako "start rakiety H3 widziany z samolotu". H3 to japońska rakieta. Natomiast na TikToku filmik ten oznaczony został jako wygenerowany za pomocą sztucznej inteligencji.
"Bombardowanie kwatery głównej"? Nieautentyczne i nieaktualne
Internauci dzielili się także nagraniem mającym rzekomo ukazywać atak na irańską infrastrukturę wojskową. "Udostępniono nagranie bombardowania kwatery głównej wojska w Iranie" - czytamy we wpisie na X z 2 marca. Jego autor zamieścił materiał, który jest zmontowany z czterech klipów. Na każdym z nich widać ubranych w mundury mężczyzn, pracujących w wojskowych biurach, w których po chwili dochodzi o wybuchu.
Kompilacja ta krążyła także po zagranicznej sieci. Jeden z rozpowszechniających ją postów, który wygenerował ponad 3 mln wyświetleń, zweryfikował dziennikarz BBC Verify Shayan Sardarizadeh. "Trzy z czterech klipów w tym montażu wideo, które rzekomo pokazują nagrania z monitoringu amerykańsko-izraelskich ataków na irańskie cele wojskowe, są generowane przez AI i fałszywe" - poinformował Sardarizadeh. Dodał, że tylko trzeci fragment jest prawdziwy, ale nie jest on aktualny. Pochodzi bowiem z czasu 12-dniowej wojny z czerwca 2025 roku.
"Ciała siedmiu generałów armii izraelskiej" na miejscu bombardowania
2 marca 2026 roku na portalu X polscy użytkownicy udostępnili informacje o rzekomym irańskim ataku na miejsce spotkania izraelskiego rządu w Tel Awiwie. Budynek miał zostać trafiony pociskiem hipersonicznym. Użytkownik napisał: "Do tej pory na miejscu znaleziono ciała siedmiu generałów armii izraelskiej. Spodziewane są dalsze ofiary śmiertelne, a budynek zostanie całkowicie zniszczony". Podobny post pojawił się tego samego dnia w angielskim internecie. Różniło się miejsce ataku, a wśród ofiar miał być też premier Izraela. Anonimowy autor stwierdził, iż "prawie potwierdzone doniesienia wskazują, że Netanjahu i jego świta zostali zabici podczas precyzyjnej operacji, która miała miejsce dziś w Jerozolimie". Ten wpis zobaczyło prawie cztery miliony użytkowników.
Żadne dostępne źródła nie potwierdzają informacji o śmierci izraelskich generałów czy samego premiera Netanjahu. Użyte w polskim wpisie nagranie pokazuje atak rakietowy z 28 lutego 2026 roku. W jego wyniku zniszczono dwa budynki mieszkalne w Tel Awiwie - w wyniku tego ataku zmarła jedna osoba, a 27 zostało rannych. Atak opisywał m.in. "Times of Israel".
Przestrzegamy przez zalewem fake newsów oraz przed ich podawaniem dalej. Jak przy okazji każdego konfliktu zbrojnego wśród licznych relacji często pojawiają się nieprawdziwe, zmanipulowane lub nieaktualne obrazy. Często do prawdziwych materiałów dodawany jest fałszywy kontekst. Sytuacja wojny to bowiem doskonała okazja do dezinformowania i mogą korzystać z niej wszystkie strony konfliktu.
Autorka/Autor: Zuzanna Karczewska, Jakub Zulczyk
Źródło: Konkret24
Źródło zdjęcia głównego: X.com