W polskich i zagranicznych mediach społecznościowych rozchodzi się informacja o szokującej praktyce w USA "porzucania pacjentów", których nie stać na leczenie. Według przekazów szpitale miałyby wywozić chorych z własnego terenu i zostawiać ich bez opieki, jeśli nie mogą oni zapłacić za leczenie. Jest to przedstawiane jako rzekomo powszechna praktyka amerykańskiego systemu ochrony zdrowia.
Jako dowód publikowane jest nagranie, na którym widać starszą osobę w szpitalnej koszuli leżącą na chodniku - jej twarz jest zasłonięta kocem, widać nagie nogi. Film wygląda jak fragment telewizyjnego materiału i jest przedstawiany jako aktualny, że tak się teraz właśnie dzieje.
W połowie kwietnia posty krążyły w językach hiszpańskim i portugalskim - z tego kręgu dotarły do polskich odbiorców. "Amerykańska rzeczywistość" - napisał 15 kwietnia jeden z internautów na platformie X, publikując to samo nagranie. Wpis ma ponad 40 tys. wyświetleń. "Pacjenci szpitali, których nie stać na leczenie lub, których ubezpieczenie zdrowotne nie pokrywa wszystkich kosztów, są po prostu... wyrzucani na ulicę umierać!" - informował (pisownia postów oryginalna). Według niego do takiej sytuacji doszło w Louisville w stanie Kentucky. Opisywał, że "przerażony pracownik Szpitala Uniwersyteckiego (University Hospital) poinformował redakcję, że ochrona wywiozła starszą kobietę na wózku inwalidzkim poza teren placówki (...). Kobieta została zostawiona na chodniku, a ochrona oddaliła się z miejsca zdarzenia". Podobne informacje podawane są w sieci w innych językach.
"Czy aby to nie fejk?"; Po co kłamiesz? Żeby się dowartościować?" - reagowali niektórzy komentujący polski post. Inni zauważali różnicę między ochroną zdrowia w Polsce i w USA: "Przykre ale z drugiej strony trzeba pamiętać że w USA nie ma publicznej służby zdrowia a jeżeli nie wykupiła wcześniej odpowiedniego ubezpieczenia to kto ma zapłacić za jej leczenia?".
Jednak niektórzy zarzucali autorowi posta manipulację: "Nie twierdzę, że ta sytuacja nie miała miejsca, ale opisać to w ten sposób może wyłącznie ktoś kto nie ma bladego pojęcia o Stanach"; "Niestety, to klickbajt. Chodzi o opieke nad bezdomnymi. Szpital to nie jest darmowe mieszkanie. Wprowadza Pan ludzi w blad niedokladnymi informacjami".
Co więc wiadomo o sytuacji z tego filmu i "porzucaniu pacjentów" w USA?
Reportaż prawdziwy, jednak stary. Nie z czasów Trumpa
Jak sprawdziliśmy, rozpowszechniany teraz w sieci film nie jest aktualny. To fragment reportażu lokalnej stacji z Louisville w stanie Kentucky - Wave 3 News. Materiał opublikowano na stronie stacji 30 czerwca 2023 roku, czyli niemal trzy lata temu. Dzień później trafił na kanał stacji w serwisie YouTube.
Przedstawia śledztwo dziennikarskie, które rozpoczęło się 1 grudnia 2022 roku po sygnale od pracownika Szpitala Uniwersyteckiego w Louisville. Informator alarmował redakcję Wave 3 News o powtarzających się przypadkach porzucania pacjentów - często niesamodzielnych lub zdezorientowanych - wywożeniu ich tuż za teren placówki i pozostawiania na chodniku samym sobie. Tego dnia ofiarą takiego działania padła starsza kobieta. Według relacji informatora pracownicy ochrony szpitala wywieźli ją na wózku inwalidzkim przed szpital, po czym zrzucili ją na chodnik i odjechali. Z reportażu wynika, że to właśnie ona jest pokazana w dziennikarskiej relacji - w tym fragmencie, który teraz jest szeroko rozpowszechniany.
Dziennikarze rozmawiali z osobami i ich bliskimi, które znalazły się w podobnej sytuacji. Mówili o poczuciu uprzedmiotowienia i braku godności. Część z porzuconych w ten sposób osób była bezdomna. Ze śledztwa wynika, że pacjentów porzucano też pod schroniskami dla bezdomnych. Jeden z pracowników organizacji pomagających bezdomnym w Louisville potwierdzał, że takie sytuacje zdarzają się regularnie - był ich świadkiem nawet kilkadziesiąt razy w roku.
Dwa szpitale z Louisville, które według relacji bohaterów reportażu miały porzucać pacjentów, odpierały zarzuty. Norton Healthcare informował, że nie może komentować szczegółów sprawy ze względu na ochronę danych pacjentów, zaznaczając, że nie wszystkie okoliczności mogły zostać ujawnione. Szpital Uniwersytecki w Louisville deklarował, że zapewnia opiekę zgodną z prawem i standardami, jednocześnie wskazując na ograniczone zasoby wsparcia dla osób wymagających pomocy wykraczającej poza leczenie.
Ponieważ film z porzuconą na chodniku osobą jest teraz tak popularny w sieci, weryfikowała go portugalska redakcja fact-checkingowa Aos Fatos. Również zwróciła uwagę na błędne przekazy informujące, że to aktualne nagranie. Internauci pisali, że "za rządów Donalda Trumpa pacjenci są wyrzucani ze szpitali", bo nie mają pieniędzy na leczenie, a "tymczasem prezydent wydaje miliardy na wojnę".
W grudniu 2022 roku, gdy powstawał ten reportaż, prezydentem USA był Joe Biden. Trump objął urząd w styczniu 2025 roku. Poza tym film przedstawia działanie tylko jednego szpitala.
Szpital: "smutna rzeczywistość"
W grudniu 2023 roku redakcja Wave 3 News opublikowała nowy reportaż dokumentujący kolejne przypadki porzucania pacjentów Szpitala Uniwersyteckiego w Louisville. I wtedy szpital zapewniał, że w przypadku nagłych sytuacji medycznych leczy wszystkich pacjentów "niezależnie od ubezpieczenia lub możliwości finansowych".
Placówka tłumaczyła, że część osób trafia do niej nie z powodów medycznych, tylko w poszukiwaniu schronienia i posiłku. Część pacjentów po leczeniu odmawia opuszczenia szpitala. "Nie pozostaje nam nic innego, jak tylko pomóc im opuścić teren" - wyjaśniał szpital. "To smutna rzeczywistość, ale musimy zrobić miejsce dla setek innych osób, które naprawdę potrzebują opieki medycznej" - argumentował w oświadczeniu.