"Odmówił uklęknięcia do modlitwy" w meczecie. Jeden szczegół nie pasuje
Film, który miał zostać nagrany w meczecie, notuje miliony wyświetleń w mediach społecznościowych - rozchodzi się też w polskiej sieci. Na nagraniu oglądamy, jak grupa dzieci klęczy na muzułmańskich dywanach do modlitwy, ale jeden chłopiec stoi. Obok niego stoi dorosły mężczyzna, ubrany w długą białą szatę, zdaje się być prowadzącym modlitwę islamskim duchownym.
"Nauczycielka zabrała swoich uczniów na wycieczkę szkolną do meczetu. Imam uczył dzieci o islamie, pokazywał dziewczynkom, jak nosić burki, instruował wszystkich, aby uklękli do modlitwy. Tylko jeden chłopiec odmówił uklęknięcia" - tak film opisał jeden z polskich internautów, który 26 maja opublikował go na platformie X (pisownia wszystkich postów oryginalna). W opisie dodał flagę Holandii, gdzie miało dojść do tej sytuacji. Wpis wyświetlono niemal 23 tys. razy.
Rzekoma odmowa chłopca wywołuje zachwyt wśród komentujących i udostępniających ten film. Także u niektórych polityków. Były premier Leszek Miller udostępnił zagraniczny post z tym nagraniem, pisząc: "Brawo chłopaku!". Jego post ma ponad 115 tys. wyświetleń. Komentujący go również pisali: "Brawo chłopcze, nie daj się złamać.."; "A ta nauczycielka jakiego wyznania?"; "Oby był to przyszły premier UK"; "I słusznie...mądry chłopak"; "Pełen podziwu dla dzieciaka jestem".
Film krąży także w zagranicznej sieci - i tam część internautów podaje, że to wcale nie meczet w Holandii, tylko w Szkocji. Jeden z najpopularniejszych postów z nim ma niemal 5 mln wyświetleń.
Jest i drugi film
Sęk w tym, że w mediach społecznościowych - zagranicznych i polskich - krąży też inne nagranie z tego samego meczetu, z tą samą grupą dzieci. Oglądamy w nim podobną scenę: wszyscy chłopcy, oprócz jednego, klękają. Z tym że tu obok stojącego chłopca stoi mężczyzna ubrany w codzienne ubrania, który sam po chwili klęka na dywanik. Wideo jest również krótkie, trwa zaledwie sześć sekund. Ten film opublikował np. 26 maja na platformie X poseł Konfederacji Konrad Berkowicz, a jego post wyświetlono ponad 130 tys. razy. Jako komentarz dał emoji klaszczących rąk.
Komentarze pod tym filmem są w większości podobne jak pod nagraniem, które udostępnił Leszek Miller: "Co za wspaniały chłopak! Więcej odwagi niż większość polityków w Wielkiej Brytanii"; "Duma dla rodziców"; "Bierzcie przykład".
Niektórzy jednak pisali: "AI"; "przecież to AI"; "nie wierzę, że wszyscy wierzycie w wideo AI".
Co ciekawe, takie uwagi są też pod tym drugim nagraniem. Sprawdziliśmy więc, co o nich wiadomo.
Ani to wycieczka szkolna, ani to Holandia
Wbrew temu, co pisze część internautów, sytuacja ta nie zdarzyła się w Holandii. I nie była to wcale wycieczka szkolna. Za pomocą odwróconego wyszukiwania obrazem dotarliśmy do wpisu z Facebooka z 25 maja, w którym zestawiono ujęcia z dwóch opisanych wyżej nagrań. To post zamieszczony na profilu 5Pillars - brytyjskiego serwisu o tematyce muzułmańskiej. Poinformowano tam, że nagranie przedstawia "edukacyjną wizytę Beavers Scouts" w meczecie w Stirling Islamic Centre w Szkocji, która odbyła się kilka dni wcześniej.
"Osoby stroniące od islamu rozpowszechniają sfałszowane zdjęcie wygenerowane przez sztuczną inteligencję, fałszywie twierdząc, że imam zmusił dziecko do pokłonu. Oryginalne zdjęcie zostało zrobione podczas wycieczki edukacyjnej harcerzy z grupy 'Beavers Scouts' do różnych miejsc kultu, w tym do meczetu, w ramach programu 'Odznaka za działalność religijną'. (...) Szeroko rozpowszechniane zdjęcie wygenerowane przez sztuczną inteligencję fałszywie przedstawia tę interakcję i jest szeroko udostępniane w Internecie wraz z wprowadzającymi w błąd twierdzeniami" - czytamy w poście.
Beaver Scouts to program dla dziewczynek i chłopców w wieku od sześciu do ośmiu lat prowadzony przez brytyjską organizację skautów The Scout Association, znaną też jako The Scouts. Konkret24 zapytał organizację, czy rzeczywiście skauci z tego programu byli na wycieczce w meczecie. Simon Carter z The Scout Association w odpowiedzi potwierdził: "Wizyta rzeczywiście się odbyła". Dodał, że było to 22 maja 2026 roku.
Potwierdził również, że do meczetu rzeczywiście wybrała się grupa Beaver Scouts, a celem było "poznawanie innej religii". Młodzi skauci odwiedzili Striling Islamic Centre, czyli centrum islamskie w środkowej Szkocji. Jak informuje Striling Islamic Centre na swojej stronie internetowej, działa od 1982 roku - od stycznia 2025 roku jako organizacja charytatywna.
"Wiele fałszywych materiałów"
Simon Carter, zapytany o prawdziwość krążących w mediach społecznościowych nagrań, przekazał nam, że "wiele materiałów publikowanych w sieci jest fałszywych, prawdopodobnie wygenerowanych przy użyciu AI". Jako takie wskazał film, na którym obok chłopca stoi rzekomo muzułmański duchowny.
Przypomnijmy, że krąży także inna wersja nagrania - ta, którą udostępnił m.in. Berkowicz. Dotarliśmy do dłuższego filmu, opublikowanego 25 maja na platformie X, na którym widać fragment ze stojącym chłopcem. Na początku oglądamy, jak dzieci słuchają ubranego w tradycyjną muzułmańską czapkę mężczyznę. Potem dzieci klękają - i rzeczywiście jeden z chłopców tego nie robi. Na końcu widać, że dzieci jedzą posiłek.
Nagranie to najprawdopodobniej pochodzi z TikToka, gdzie zostało opublikowane na koncie Striling Islamic Centre - jego nazwa widnieje na filmie. Jednak na profilu centrum już tego nagrania nie ma. Zapytaliśmy Striling Islamic Centre, czy to ich nagranie i jeżeli tak, dlaczego usunięto je z TikToka, lecz do publikacji tekstu nie otrzymaliśmy odpowiedzi.
"Młodzi ludzie na filmie się nie modlą"
Natomiast 28 maja Simon Carter w kolejnym mailu do nas przesłanym potwierdza: "To nagranie jest autentyczne". I wyjaśnia, o co w sfilmowanej scenie chodziło:
Młodzi ludzie na filmie się nie modlą. Imam jedynie demonstrował, w jaki sposób modli się wyznawca islamu. Beaver Scouts mogli dołączyć, jeśli chcieli. Nie było żadnego przymusu.Simon Carter, The Scout Association
Dalej tłumaczy: "Chłopiec, o którym mowa, jest trochę cichy/nieśmiały i zdecydował się nie dołączać. Wszyscy uczestnicy mieli pełną swobodę robienia tego, na co mieli ochotę".
Podsumowując więc: oba rozpowszechniane filmy nie pokazują szkolnej wycieczki, tylko edukacyjną wizytę dzieci z organizacji skautowskiej w meczecie w Stirling Islamic Centre w Szkocji. Wiadomo, że nagranie z duchownym w białej szacie mające milionowe zasięgi zostało zmanipulowane, czyli wygenerowane przez AI na bazie oryginalnego filmu.
Ponadto: dzieciom nie kazano klękać do modlitwy. Teza, że jeden z chłopców "odmówił modlitwy", jest więc fałszywa. Lecz właśnie tego typu filmy: pokazujące niecodzienne sytuacje i pełne niedopowiedzeń służą często do tworzenia fake newsów - a te mają spełniać określony cel. W tym wypadku: przekonywać, że w zachodnich krajach zmusza się już niemuzułmańskie dzieci do modlitwy w meczetach oraz generować antymuzułmańskie komentarze. A przerobienie filmu poprzez wstawienie w kadr rzekomego muzułmańskiego duchownego ma jeszcze bardziej tę tezę wzmacniać. Co - jak widać po wielu postach - zadziałało.