"Polska zapłaci aż 2,5 biliona złotych za ETS2?"

Dwa i pół biliona złotych - ta liczba robi wrażenie już nawet z samego wyglądu, ponieważ bilion to jeden i dwanaście zer, a więc kwota zapisana cyframi będzie wyglądała tak: 2 500 000 000 000 zł. A jeszcze bardziej działa na wyobraźnię, jeśli doda się, że tyle "Polska musi zapłacić za ETS2". Tak właśnie uwagę odbiorców starał się przyciągnąć autor wpisu w serwisie X, który 31 grudnia 2025 roku napisał, że 2,5 biliona złotych to koszt udziału Polski w unijnym systemie handlu uprawnieniami do emisji dwutlenku węgla i opatrzył swój wpis grafiką zachęcającą do polexitu, czyli wystąpienia Polski z Unii Europejskiej.

I choć ten użytkownik usunął już nie tylko swój wpis, ale i całe swoje konto, to przekaz mówiący, iż "Polska ma zapłacić 2,5 biliona zł na ETS2" nadal jest obecny w sieci. Tak na przykład zatytułowano odcinek programu Radia Wnet dostępny od 31 grudnia 2025 roku w serwisie YouTube (druga część tytułu to: "Świat ucieka od UE"). Gościem był Tomasz Zdzikot, były prezes zarządu spółki KGHM Polska Miedź, a wcześniej szef Poczty Polskiej i wiceminister obrony narodowej. On jeszcze pojawi się w tym artykule.

Internauci komentujący wpis oraz nagranie na YouTube wydawali się nieco zdezorientowani. Część nie dowierzała w tak ogromną kwotę ("2,5 biliona... nie mogę co za dekiel"; "Było pite na bank"), ale inna widziała w tym kolejny dowód na celowe wyniszczanie Polski przez Unię Europejską. "Po to Unia przyjęła nas do swojego grona, aby później doić z kasy"; "Pewna grupa cwaniaków znalazła sposób na zarabianie kasy na ETS2"; "Będąc złośliwym powiem niech unia ciśnie więcej oplat to zwiększy sie liczba chętnych do wyjścia z unii"; "Polexit jutro polecam" - pisali.

Tylko że kwota 2,5 biliona złotych wcale nie dotyczy systemów ETS ani ETS2. A raport, z którego pochodzi, może budzić wątpliwości.

ETS to skrót angielskiej nazwy unijnego systemu handlu uprawnieniami do emisji CO2 (ang. Emissions Trading System). Opiera się na zasadzie "kto zanieczyszcza, ten płaci" i w dużym skrócie oznacza, że przedsiębiorstwa z określonych branż muszą zakupywać na specjalnej giełdzie uprawnienia do emisji każdej tony dwutlenku węgla. Celem jest zmotywowanie firm do przechodzenia na mniej emisyjne technologie, które nie będą obciążone systemem ETS i tym samym tańsze.

W obecnej fazie systemu ETS (tzw. ETS1), uprawnienia do emisji CO2 muszą nabywać m.in. przedsiębiorstwa wytwarzające energię elektryczną, produkujące i przetwarzające metale, duże zakłady chemiczne czy rafinerie. Kraje UE uzgodniły, że wkrótce do tego grona dołączą firmy z branż: transportu drogowego, żeglugi i budownictwa, tworząc tzw. ETS2. Zgodnie z ustaleniami z listopada 2025 roku to rozszerzenie ma nastąpić w 2028 roku.

Niezależnie od ostatecznej daty wejścia w życie ETS2 już na tej podstawie można ustalić, że Polska jako państwo nie ponosi bezpośrednich kosztów systemu ETS, ponieważ to nie kraje kupują uprawnienia do emisji, tylko przedsiębiorstwa z konkretnych branż. Jest wręcz odwrotnie: system jest tak pomyślany, że to właśnie kraje członkowskie są beneficjentami środków z ETS, ponieważ to do nich trafia większość pieniędzy wydawanych przez przedsiębiorstwa na zakup uprawnień. Te środki państwa mają przeznaczać na transformację energetyczną.

CZYTAJ WIĘCEJ W KONKRET24: Kowalski: na handlu uprawnieniami do emisji CO2 "straciliśmy 33 miliardy złotych". Czego nie mówi?

Jeśli Polska jako państwo nie ponosi bezpośrednich kosztów systemu ETS - ani tym bardziej ETS2, który wciąż nie wszedł w życie - to skąd wziął się przekaz o 2,5 biliona złotych przeznaczanych na ten cel? W skrócie: z błędnej interpretacji raportu o innej unijnej dyrektywie.

Kwota 2,5 biliona złotych pojawiła się mianowicie w raporcie "Skutki wdrożenia Dyrektywy EPBD (dyrektywa budynkowa) do porządku prawnego w Polsce" wydanym w grudniu 2025 roku przez Fundację SET. Do samej fundacji jeszcze wrócimy, ale wyjaśnijmy tylko, że opisana w raporcie dyrektywa o efektywności energetycznej budynków (EPBD) to co innego niż system ETS.

O ile ETS wprowadził system zakupu uprawnień do emisji CO2 dla różnych branż, o tyle dyrektywa EPBD jest planem działania w stopniowym podnoszeniu efektywności energetycznej i dekarbonizacji budynków do 2050 roku. Ten obszerny dokument rzeczywiście nakłada na państwa konkretne obowiązki, w tym wspomaganie termomodernizacji budynków o najgorszych parametrach energetycznych.

CZYTAJ WIĘCEJ W KONKRET24: Unijna dyrektywa doprowadzi do "wywłaszczenia Polaków z ich domów"? Fałszywa teza

We wspomnianym raporcie Fundacji SET wyliczono, że "dostosowanie się do wymogów EPBD oznaczać może dla Polski koszt aż 2,5 biliona złotych w ciągu najbliższych 25 lat", czyli do 2050 roku. Największą część kosztów, około dwóch bilionów złotych, ma pochłonąć właśnie termomodernizacja budynków. Raz jeszcze powtórzmy: nie ma to nic wspólnego z systemem ETS lub ETS2, w którym Polska jako kraj jest beneficjentem, a nie płatnikiem środków na zakup uprawnień do emisji CO2.

A teraz zobaczmy, kto stoi za raportem, z którego wyszła w świat ogromna kwota 2,5 biliona złotych.

Fundacja SET to skrócona nazwa Fundacji "Security-Energy-Technology" (czyli bezpieczeństwo, energia, technologia). Nie jest to jednak żaden renomowany think tank ani ośrodek analityczny z wieloletnim stażem, ponieważ fundacja powstała w marcu 2025 roku. Skupia głównie byłych prezesów i członków zarządów spółek Skarbu Państwa z czasów rządów Zjednoczonej Prawicy, z których część jest bezpośrednio powiązana z Prawem i Sprawiedliwością.

Prezes fundacji Wojciech Dąbrowski w 2007 roku był wojewodą mazowieckim mianowanym przez rząd Jarosława Kaczyńskiego, a od 2020 do 2024 roku prezesem PGE. Po odwołaniu ze stanowiska już po zmianie rządu najpierw był członkiem Rady do spraw Strategicznych Projektów Rozwojowych przy prezydencie Andrzeju Dudzie, a następnie członkiem Rady Energii i Zasobów Naturalnych przy prezydencie Karolu Nawrockim. Członkiem tej rady jest również ekspert Fundacji SET Paweł Szczeszek.

Członkiem zarządu jest Mateusz Wodejko, który - jak opisano to na stronie fundacji - "pełnił funkcję Wiceprezesa Zarządu ds. finansowych KGHM Polska Miedź, Poczty Polskiej oraz spółek sektora paliwowego: PERN i OLPP". Drugim członkiem zarządu jest Adam Tywoniuk, który "doświadczenie zawodowe zdobywał między innymi w Ministerstwach Gospodarki i Środowiska, Agencji Rynku Energii, Instytucie Paliw i Energii Odnawialnej, oraz w spółkach z branży energetycznej: PGNiG Termika S.A, Grupa PGE – PGE Energia Ciepła S.A. i PGE SA, gdzie pełnił funkcję Dyrektora Pionu ds. Regulacji".

Przewodniczącym rady fundacji jest natomiast Tomasz Zdzikot, były warszawski radny PiS. W czasie rządów tej partii najpierw pełnił funkcję wiceministra spraw wewnętrznych i administracji, a następnie wiceministra obrony. Ponadto był prezesem Poczty Polskiej w czasie, kiedy próbowała ona zorganizować wybory kopertowe w 2020 roku, a w latach 2022-2024 prezesem KGHM Polska Miedź. To właśnie on był gościem programu Radia Wnet, z którego powstało nagranie zatytułowane: "Polska ma zapłacić 2,5 biliona zł na ETS2! Świat ucieka od UE".

Poza nimi w Fundacji "Security-Energy-Technology" znaleźli się też inni menedżerowie spółek Skarbu Państwa w czasach rządów PiS, w tym Paweł Majewski - były prezes Lotosu, PGNiG i Enei, Kasjan Wyligała - były prezes kopalni Bogdanka czy Paweł Skrzydlewski, który był dyrektorem departamentu w PGE.

O fundacji już we wrześniu 2025 roku pisali i opowiadali w podkaście "W związku ze śledztwem" Dominika Długosz z "Newsweeka" i Mariusz Gierszewski z Radia Zet. Według nich to "think tank, który może być zapleczem do przejęcia spółek Skarbu Państwa po przejęciu władzy". Ten właśnie think tank opublikował więc raport o domniemanych kosztach wdrożenia unijnej dyrektywy, którego niezależność dodatkowo podważa fakt, że na prezentacji obok prezesa fundacji siedziała i przemawiała Anna Zalewska, europosłanka PiS.

Polityczka zachęcała potem w mediach społecznościowych do "zapoznawania się z całością przygotowanego przez nas raportu" (pogrubienie od redakcji). Na zdjęciach z prezentacji widać także wiceprezesa PiS Mariusza Błaszczaka i byłego wiceministra środowiska w rządzie PiS Sławomira Mazurka.

Kwota 2,5 biliona złotych nie tylko nie odnosi się więc do systemu ETS2, ale pochodzi z raportu fundacji powiązanej z Prawem i Sprawiedliwością. Politycy tej partii zapewne jeszcze nie raz będą wykorzystywać tę kwotę w kampanii wyborczej, strasząc jednocześnie Unią Europejską.