Właścicieli restauracji już w te wakacje miałby czekać nowy obowiązek, a klientów - nowe udogodnienie, wynika z krążących w sieci przekazów. Chodzi o rzekomy przepis, zgodnie z którym od 12 sierpnia każdy klient restauracji będzie otrzymywać bezpłatnie pół litra wody z kranu.
"Od 12 sierpnia 2026 roku ma obowiązywać nowy przepis, który zagwarantuje klientom restauracji bezpłatne 0,5 litra wody z kranu do posiłku" - można przeczytać na krążącej w sieci ilustracji. Powyżej zamieszczono zdjęcie przedstawiające wnętrze - najpewniej lokalu gastronomicznego - w którym pracownik nalewa kranówkę do szklanej karafki. "Ryk restauratorów za 3,2,1zzz" - pisze użytkownik serwisu X, który udostępnił grafikę (pisownia wszystkich wpisów oryginalna). Jego wpis z 1 czerwca wyświetlono (do 7 czerwca) aż 727 tys. razy. Podobny przekaz pojawił się też na Facebooku i stronie Demotywatory.pl.
Internauci mieli mieszane odczucia. Część popierała pomysł, nazywając go "bardzo potrzebną rewolucją" i wskazując, że "za granicą to standard".
Krytycy zwracali uwagę, że darmowa kranówka i tak nie będzie darmowa, bo jej koszt zostanie przerzucony na klientów, a prowadzący lokale gastronomiczne "jeszcze wyjdą na tym na plus". Pojawiały się sugestie, że przełoży się to na podwyżki cen dań i innych napojów w lokalach.
Tylko że sprawa nowego obowiązku dla restauracji wcale nie jest przesądzona. Wyjaśniamy, co wiadomo o projekcie ustawy i na jakim etapie są obecnie prace nad nim.
Trwają rządowe prace nad projektem. Do uchwalenia droga daleka
Skąd wiemy o nadchodzącej zmianie? Z projektu ustawy o opakowaniach i odpadach opakowaniowych, którego wnioskodawcą jest Ministerstwo Klimatu i Środowiska. Ten obecnie dostępny jest tylko na stronie Rządowego Centrum Legislacji (nr UC100). Prace nad tym projetem trwają od sierpnia 2025. Projekt ciągle jest na etapie opiniowania. To oznacza, że nie został jeszcze przyjęty przez rząd, a więc nie trafił Sejmu.
Najnowsza wersja projektu rządowej ustawy, opublikowana w RCL 20 marca 2026 roku zawiera zapis, by klienci gastronomii otrzymywali na życzenie pół litra kranówki. Chodzi o art. 202. ust. 2: "W celu zapobiegania powstawaniu odpadów opakowaniowych restauracje, podmioty prowadzące działalność gospodarczą obejmującą przygotowanie i podawanie posiłków klientom w stołówkach, barach, kawiarniach i innych placówkach świadczenia usług gastronomicznych, których produkty podawane są konsumentom w lokalach stałych w salach przeznaczonych do konsumpcji z miejscami siedzącymi, obowiązane są zapewnić swoim klientom nieodpłatnie wodę z kranu. Woda udostępniana jest na życzenie klienta do stolika lub w innym miejscu podawania posiłków w naczyniach wielokrotnego użytku lub wielokrotnego napełniania, w ilości 0,5 litra wody na osobę".
W pierwotnej wersji projektu opublikowanej w sierpniu 2025 roku (art. 195) proponowano, by lokale gastronomiczne zapewniły klientom wodę z kranu "nieodpłatnie lub za niewielką opłatą".
Korzystną dla klientów zmianę w projekcie pod koniec maja opisał serwis Prawo.pl. W tytule materiału czytamy: "Kranówka w gastronomii będzie za darmo - jest kolejny projekt". Jednak w dalej w tekście autor zaznacza, że projekt nie został jeszcze zatwierdzony przez rząd.
Obecnie jest za wcześnie by stwierdzić, czy i kiedy projekt rządowej ustawy stanie się obowiązującym prawem. Przede wszystkim nie znamy ostatecznej wersji projektu ustawy, który rząd skieruje do Sejmu. Nie wiemy też, kiedy i jakie zmiany w projekcie przegłosują posłowie i senatorowie. Nie jest pewne, co zdecyduje prezydent, gdy ustawa trafi na jego biurko. Karol Nawrocki może: podpisać ustawę, zawetować lub przed podpisaniem skierować do Trybunału Konstytucyjnego z wnioskiem o zbadanie zgodności ustawy z konstytucją; może też ustawę podpisać i dopiero wtedy skierować ją do Trybunału w trybie kontroli następczej.
Skąd termin 12 sierpnia? Źródłem unijne rozporządzenie
Według popularnego przekazu oraz medialnych doniesień obowiązek podawania pół litra wody klientom gastronomii miałby wejść w życie 12 sierpnia 2026 roku. Skąd ta data? Znamy ją z treści projektu ustawy, który dostępny jest w RCL.
W najnowszej wersji projektu z marca w 2026 roku resort klimatu proponuje w art. 239, aby ustawa weszła w życie właśnie z dniem 12 sierpnia 2026 roku. Jednocześnie projekt przewiduje, że część przepisów będzie wdrażana stopniowo, aż do 2030 roku. Do przepisów, które miałyby wejść w życie 12 sierpnia 2026 roku, należą m.in. te proponujące darmowe pół litra kranówki w lokalach gastronomicznych.
Wybrana data jest nieprzypadkowa. Rządowy projekt ustawy ma dostosować polskie przepisy m.in. do rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2025/40 w sprawie opakowań i odpadów opakowaniowych (PPWR). To właśnie to unijne rozporządzenie (art. 43 ust. 6) zobowiązuje państwa członkowskie do zachęcania gastronomii "do podawania swoim klientom, tam gdzie to możliwe, wody z kranu nieodpłatnie lub za niewielką opłatą w naczyniach wielokrotnego użytku lub wielokrotnego napełniania". Choć rozporządzenie PPWR obowiązuje lutego 2025 roku, to zdecydowana większość jego zapisów wejdzie w życie od 12 sierpnia 2026 roku.
To nie pierwsza próba
Nie pierwszy raz próbowano wprowadzić przepisy zapewniające darmową kranówkę dla klientów restauracji.
24 września 2025 roku podczas drugiego czytania projektu nowelizacji ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (druk nr 1606) klub Lewicy zaproponował poprawkę, która miała zobowiązać lokale gastronomiczne do podawania kranówki "na życzenie klienta do stolika nieodpłatnie w ilości 0,5 litra" na osobę. Już dzień później sejmowa Komisja Samorządu Terytorialnego i Polityki Regionalnej zdecydowała o jej odrzuceniu. Finalnie ustawę zawetował prezydent Karol Nawrocki.
W grudniu 2025 roku pojawił się więc kolejny, tym razem poselski, projekt nowelizacji ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (druk nr 2165). Lewica przedstawiła nieco inną poprawkę - dawała gminom możliwość zobowiązania restauracji do nieodpłatnego podawania klientom wody z kranu. Samorządy mogłyby samodzielnie określać jakiego rodzaju i wielkości lokale byłyby objęte obowiązkiem, przy czym minimalna ilość udostępnianej wody nie mogłaby być mniejsza niż 0,5 litra na osobę. Ostatecznie taki zapis nie znalazł się w uchwalonej wersji ustawy, którą prezydent podpisał 30 kwietnia.
Obecnie nie ma obowiązujących krajowych przepisów zobowiązujących restauracje do bezpłatnego serwowania wody z kranu. Projektowane w rządzie przepisy mogą wejść wkrótce w życie, ale nie jest pewne, że Sejm zdąży je uchwalić przed 12 sierpnia 2026 roku. Przed tym terminem - oraz przed sierpniową przerwą w posiedzeniach - Sejm zbierze się jeszcze cztery razy: po dwa razy w czerwcu i w lipcu. Na samą decyzję o podpisaniu ustawy prezydent będzie miał 21 dni.