"Dwóch ministrantów aresztowanych za nasypanie marihuany do kadzidła" - czytamy na krążącej w sieci ilustracji, która wygląda jak zrzut ekranu nagłówka jakiegoś artykułu, a zdjęcie przedstawia wnętrze kościoła i trybularz (kadzielnicę). Autor posta opublikowanego 22 czerwca 2026 roku na platformie X skomentował żartobliwie: "Ja im wybaczyłem" (pisownia wszystkich postów oryginalna). Wpis wygenerował 35 tysięcy wyświetleń.
"Ależ to musiała być fajna msza..." - skomentował tę samą ilustrację internauta, który również 22 czerwca ją zamieścił, ale na Facebooku. Grafika krąży także na Instagramie. "Mieli fantazje!!!"; "Musiało być fajnie ta tej mszy"; "poproszę o adres chętnie bym się wybrała"; "Przynajmniej było śmieszniej niż zwykle"; "W którym to kościele. Chyba się wybiorę" - komentowali rozbawieni internauci. Niektórzy jednak rezolutnie zauważali: "To żart chyba, ale wszystko możliwe..." lub wprost ostrzegali przed fake newsem.
Szukaliśmy więc informacji o takim lub podobnym zdarzeniu w ostatnim czasie, lecz nie znaleźliśmy wiarygodnych doniesień. A taki incydent zapewne odbiłby się szerokim echem w mediach. Jedyne doniesienia, które znaleźliśmy, to te z serwisów społecznościowych. Brak w nich jednak szczegółów, kiedy i gdzie miałoby się to wydarzyć.
Historia sprzed kilku lat
Okazuje się, że historia o dowcipnych ministrantach, którzy za wsypanie marihuany do kadzidła zostali aresztowani, nie jest nowa. Krążyła w sieci już w 2018 roku. Już wtedy zwrócili na nią uwagę czytelnicy Konkret24. Wówczas rozpowszechniano przekaz, jakoby miało dojść do zatrzymania ministrantów z katedry w Santiago de Compostela w Hiszpanii (świątynia jest celem pielgrzymek katolików, którzy odwiedzają grób świętego Jakuba).
Czytelnik, który wówczas poprosił nas o zweryfikowanie informacji, powołał się na stronę Weednews.pl. Jej twórcy podali, że to serwis "poświęcony edukacji w zakresie wszystkich aspektów związanych z konopiami". "Nie promujemy ani nie nakłaniamy do konsumowania marihuany ani jej uprawy" - napisali. I zastrzegli, że ponieważ posiadanie i uprawa marihuany są w Polsce nielegalne, "materiały zamieszczone na stronie mają charakter informacyjny i są skierowane do osób powyżej 18 lat". Strona Weednews.pl wciąż działa.
W 2018 roku w sekcji "Zielone newsy" znaleźliśmy artykuł z 6 grudnia 2018 roku pt. "Ministranci zatrzymani za dodanie marihuany do kadzielnicy". Autor napisał: "Dwóch ministrantów zostało zatrzymanych po tym jak stwierdzili, iż dodanie marihuany do kadzielnicy w trakcie nabożeństwa będzie świetnym pomysłem. Jak pomyśleli, tak zrobili. Później wyznali, iż są przekonani, że wierni opuścili katedrę szczęśliwsi niż kiedykolwiek wcześniej" (pisownia oryginalna). W tekście opisał rzekomy żart ministrantów, a nawet przywołał wypowiedzi wiernych. "Biorący udział w nabożeństwie mówią, że dym z kadzielnicy był dziwny, inny niż zwykle: 'Nie pachniał jak zawsze, był to znajomy zapach, ale nie mogłem go powiązać z niczym konkretnym, w sypialni mojego syna czasami tak pachnie'. Powiedział jeden z uczestników" - czytamy w tekście. Jeden z ministrantów miał natomiast później tłumaczyć: "To był żart, na pomysł wpadliśmy podczas mszy wigilijnej, kupiliśmy marihuanę i dodaliśmy do kadzielnicy, jesteśmy pewni, że ludzie opuścili katedrę bardziej szczęśliwi niż kiedykolwiek wcześniej". Serwis podał, że chłopcy zostali zwolnieni po 24 godzinach bez postawienia zarzutów, "ale nie będą już mogli pełnić funkcji ministrantów". W tekście nie podano źródeł.
Gdy w 2018 roku sprawdzaliśmy tę historię, serwis przedstawiał ją jako autentyczną. Po jakimś czasie dodano jednak adnotację na końcu artykułu: "Informacja okazała się fake newsem, jednak jakże zabawnym".
Co to za źródła
Obecnie - rozpowszechniając ilustrację z intrygującym tytułem - internauci również nie podają żadnego źródła informacji o marihuanie w kadzidle. W 2018 roku dotarliśmy jednak do tego, skąd mogła się wziąć. Weednews.pl przetłumaczył wtedy krótki artykuł z 5 grudnia 2018 roku z południowoafrykańskiego serwisu Thewildchild.co.za (już nie funkcjonuje, artykuł nie jest dostępny). Serwis ten miał służyć "celom edukacyjnym i wymianie opinii", choć zastrzeżono, że strona nie ponosi odpowiedzialności za prezentowane treści.
Pod artykułem Thewildchild.co.za o ministrantach i marihuanie w kadzidle - w 2026 roku zachowała się jedynie jego kopia w internetowym archiwum Wayback Machine - zamieszczono dopisek: "Via the satire site there is news" - "ze strony satyrycznej there is news". Dodano też link do wspomnianej strony.
Na zarejestrowanej w Hiszpanii stronie Thereisnews.com rzeczywiście zamieszczono tekst o ministrantach i marihuanie. Ale jak pisaliśmy w 2018 roku - opublikowano go z datą 11 czerwca 2018 roku, a więc pół roku wcześniej niż tekst na stronie południowoafrykańskiej. Obecnie dostępna wersja artykułu z Thereisnews ma datę 15 lipca 2020. I co istotne - w tej wersji artykułu jest już dopisek, że treści serwisu nie są prawdziwe. Tej informacji brakowało wcześniej - pokazuje to wersja zachowana w archiwum internetowym.
Wydaje się, że serwis Thereisnews.com od początku istnienia miał charakter satyryczny. Choć nie było to takie oczywiste - na stronie była wtedy zakładka "legal warging" (celowy błąd - powinno być "legal warning", czyli "ostrzeżenie prawne"), gdzie można było przeczytać, że strona prezentuje satyrę. Była też tam informacja o tym, że "zawartość strony jest fikcyjna i nie ma żadnego związku z rzeczywistością". Ale informacji o tymże fikcyjnym charakterze treści nie zamieszczano na końcu artykułów. Dopiero w pierwszych miesiącach 2019 roku w winiecie serwisu dodano dopisek po angielsku: "nieprawdziwe, ale takie zabawne". Ostatni "artykuł" zamieszczono na Thereisnews.com z datą 1 listopada 2020 roku.
Kadzielnica nie dla ministrantów
Czytelnik, który kilka lat temu zwrócił naszą uwagę na tę historię, napisał, że według jego informacji w katedrze św. Jakuba w Santiago de Compostela obsługą kadzielnicy Botafumeiro nie zajmują się ministranci, ale od pokoleń robi to jedna rodzina. Jak czytamy zaś na stronie katedry, za Botafumeiro odpowiada specjalnie wyznaczony zespół składający się z ośmiu mężczyzn - tiraboleiros. Kadzielnica ma 150 cm wysokości i waży - bez wsadu z węgla drzewnego i kadzidła - 62 kg. Jest wykorzystywana wyłącznie podczas wybranych uroczystości.