"Tusk chce wprowadzić podatek o posiadanych aktywów" - pisze internauta na X (pisownia wszystkich postów oryginalna). W załączniku cytuje fragment artykułu informującego o zasadach działania Osobistych Kont Inwestycyjnych (OKI). Podkreślone są sformułowania, które mają budzić niepokój - stawka podatku i kwota, którą trzeba byłoby zapłacić przy wysokości inwestycji z podanego w tekście przykładu. Podkreślone jest także zdanie podsumowania: "Co ważne, podatek ten płaci się niezależnie od tego, czy inwestycja przyniosła zysk czy stratę".
Artykuł cytowany w poście opisuje sposób opodatkowania OKI. Zamiast podatku Belki (podatek od dochodu) inwestycje w tym programie mają być objęte podatkiem od wartości aktywów, zaś inwestycje do 100 000 zł będą w ogóle zwolnione z podatku. Konto OKI będzie dobrowolne, a nowy podatek będzie dotyczył wyłącznie wpłaconych na nie oszczędności, a nie całego majątku. Jednak pod postem pojawiają się negatywne komentarze:
"A ja chce opodatkować Donalda Tuska, za każde kłamstwo 5zł do słoika. Przy jego 'prawdomówności' w tydzień załatamy dziurę budżetową i zostanie jeszcze na kratę browara"; "Pierwsze precedens tego typu nastąpił w Holandii, reszta kraju w europejskich będzie podążała tą samą ścieżką. Tak zwany podatek majątkowy. Zysk Czy strata nieważne"; "Czy banki które obracają kasa milionów Polaków też będą płacić ? Za inwestowanie naszej kasy ? Oczywiście że nie".
Ale nie wszyscy boją się OKI. Wiele osób informuje o tym, czego dotyczy nowy podatek. "Ale to konto OKI - zwolnione z Belki. Nie musisz go posiadać"; "Opisujesz OKI. Litości"; "To opis OKI, nie powszechnego podatku od majątku. Konto jest dobrowolne, do 100 tys. zł zwalnia z Belki, a podatek od aktywów pojawia się dopiero ponad limitem. Można zostać przy zwykłym rachunku" - tłumaczą internauci.
Za wszyscy poza Razem
O nowym podatku ostrzegał też poseł PiS Tomasz Zieliński. "W Polsce szykują podatek od majątku" - napisał na Facebooku, udostępniając artykuł z clickbaitowym tytułem ("Zapadła decyzja. Wchodzi podatek od posiadanych pieniędzy") informujący o tym, że ustawą o OKI zajmie się Senat.
W tym wypadku warto zapytać, kto szykuje, bo poseł Zieliński głosował za przyjęciem ustawy.
Podobnie jak cały klub PiS (wszyscy posłowie tej partii, którzy głosowali, byli za, 16 posłów nie głosowało) i prawie cały polski Sejm. Ustawę poparło 427 posłów. Pięcioro było przeciw - to członkowie koła Razem i była członkini tej partii Paulina Matysiak. Od głosu wstrzymał się Robert Dowhan z KO. 27 posłów nie głosowało.
Sejm przyjął ustawę 3 lipca 2026 roku. Rozwiązanie rozpatrzył też Senat - nie wnosząc poprawek. Przepisy trafiły więc na biurko Karola Nawrockiego, potrzebują podpisu prezydenta, żeby weszły w życie.
Czym jest OKI?
OKI, czyli osobiste konta inwestycyjne, to nowy, dobrowolny, osobisty (przeznaczony dla osób fizycznych) produkt inwestycyjny. Dochody, które przyniosą aktywa zgromadzone na OKI (np. odsetki od obligacji, wzrost ceny akcji), nie będą opodatkowane podatkiem dochodowym. Inwestorzy zapłacą za to podatek od wartości aktywów zgromadzonych na koncie. Jednak nawet do 100 000 zł aktywów będzie zwolnione z opodatkowania. Jak dokładnie będą opodatkowane OKI?
Do 100 000 zł oszczędności zwolnionych z podatku
Dochody wypracowane na koncie OKI będą całkowicie zwolnione z podatku dochodowego (tzw. podatku Belki, który płacimy od dochodów kapitałowych). Obecnie dochody z lokat bankowych, obligacji czy ze sprzedaży papierów wartościowych (np. akcji) objęte są podatkiem, którego stawka wynosi 19 proc. Jeśli więc zarobimy na obligacjach na przykład 100 złotych, to 19 zł zapłacimy w formie podatku. Dochody wypracowane przez aktywa, które wpłacimy na OKI, nie będą podlegały temu podatkowi.
Zamiast podatku Belki oszczędności na OKI będą opodatkowane podatkiem od wartości aktywów. Podatek nie będzie więc wyliczany od dochodu, ale od wartości naszych oszczędności. Jego stawka będzie jednak zdecydowanie niższa. W pierwszym roku działania OKI - od 1 stycznia do 31 grudnia 2027 roku - będzie wynosić 0,85 proc.
W kolejnych latach stawka będzie wynosić 19 proc. wartości stopy referencyjnej Narodowego Banku Polskiego obowiązującej w dniu 31 października poprzedniego roku. Stawka nie może być jednak niższa niż 0,1 proc. Obecnie stopa referencyjna NBP wynosi 3,75 proc. Bazująca na niej stawka nowego podatku wyniosłaby 0,71 proc. Pierwsza stawka podatku wyliczona przez ten mechanizm będzie obowiązywać w 2028 roku, bazując na wartości stopy referencyjnej NBP z 31 października 2027 roku. Podstawę obliczenia podatku od wartości aktywów stanowić będzie suma średnich wartości aktywów OKI zgromadzonych na wszystkich OKI posiadanych przez podatnika w danym roku.
Od tego opodatkowania będzie jednak przysługiwać zwolnienie. W ogóle nieopodatkowane będą oszczędności do 100 000 zł rocznie. Choć tu należy wprowadzić jeszcze jeden element. OKI rozróżnia dwa rodzaje oszczędności: - aktywa o charakterze oszczędnościowym, czyli lokaty i obligacje oszczędnościowe (obligacje skarbowe dostępne dla osób fizycznych, takie jak ROR, DOR, TOS czy EDO); - aktywa o charakterze inwestycyjnym - akcje, obligacje, jednostki funduszy inwestycyjnych i inne instrumenty finansowe dopuszczone do obrotu.
Aktywa o charakterze oszczędnościowym będą zwolnione z opodatkowania w wysokości do 25 000 zł. Aktywa inwestycyjne w wysokości do 100 000 zł. W sumie zwolnienie dotyczy maksymalnie 100 000 zł, z tym że w pierwszej kolejności zwolnieniu podlegają aktywa o charakterze oszczędnościowym.
Czy opodatkowanie OKI jest korzystne?
Wyobraźmy sobie osobę, która inwestuje 80 000 złotych i osiąga pięcioprocentowy zysk. Jej dochód wyniósłby 4000 zł. W ramach dotychczasowych przepisów ta osoba musiałaby zapłacić od tego zysku 19 procent podatku Belki, czyli 760 zł. Zysk z inwestycji, po opodatkowaniu, wyniósłby więc 3240 zł, zaś podatek 760 zł. Zobaczmy teraz, jak opodatkowane będą te środki, jeśli wpłacimy je na OKI.
Załóżmy, że całość środków to obligacje Skarbu Państwa. W tym przypadku zwolnione z podatku będą aktywa w wysokości 25 000 zł. Reszta oszczędności - 55 000 zł - opodatkowana będzie podatkiem od wartości aktywów. W pierwszym roku działania OKI stawka podatku wyniesie 0,85 proc. Żeby obliczyć podatek, należy pomnożyć kwotę oszczędności, która podlega opodatkowaniu, przez stawkę podatku, czyli 55 000 x 0,85 proc. Podatek wyniesie więc 467,5 zł. To o prawie 300 zł i niecałe 40 proc. mniej niż w przypadku dotychczasowego sposobu naliczania podatku od dochodów kapitałowych.
Jeśli środki na OKI byłyby podzielone na część oszczędnościową i inwestycyjną, a część inwestycyjna wynosiłaby minimum 55 000 zł, to środki w kwocie 80 000 zł i uzyskane dzięki nim dochody w ogóle nie podległaby opodatkowaniu.
W przypadku większych inwestycji - przekraczających 100 000 zł - wszystkie aktywa powyżej 100 000 zł będą podlegały opodatkowaniu. I to prawda - podatek będzie trzeba zapłacić niezależnie od tego, czy inwestycja przyniesie zysk, czy nie. Dla stawki podatku od wartości aktywów wynoszącej 0,85 proc. (stawka dla 2027 roku) oszczędności w OKI powyżej 100 000 zł muszą przynosić zysk w wysokości przynajmniej 4,5 proc., aby ta forma opodatkowania była bardziej korzystna niż podatek Belki.
Od 2030 roku kwota aktywów zwolnionych z opodatkowania będzie wyższa niż 100 000 zł. Wartość zwolnienia z podatku (25 000 zł dla aktywów oszczędnościowych i 100 000 zł dla aktywów inwestycyjnych) będzie corocznie podwyższana o wskaźnik wzrostu cen towarów i usług konsumpcyjnych (CPI) za trzy pierwsze kwartały poprzedniego roku.
Co nowego dają OKI?
Na rynku występują już inne, korzystnie opodatkowane produkty dla inwestorów indywidualnych - to przede wszystkim IKE i IKZE. Jednak w przypadku tych instrumentów horyzont inwestycji jest długoterminowy. Oba programy są najbardziej korzystne, gdy są wykorzystywane do oszczędzania na emeryturę.
W OKI wpłata i wypłata środków ma być możliwa w każdej chwili, a ulgi podatkowe dla oszczędności do 100 000 zł nie zależą od długości inwestycji. Umowę o prowadzenie OKI będzie mogła zawrzeć osoba pełnoletnia. Jedna osoba będzie mogła mieć kilka OKI, ale nie jest planowane, aby wspólne umowy o prowadzenie kont mogli zawierać np. małżonkowie. Prowadzenie kilku OKI może być korzystne, żeby łatwiej zarządzać swoimi oszczędnościami, na jednym OKI można na przykład trzymać obligacje skarbowe, inne może służyć do kupowania akcji.
Dlaczego rząd wprowadza OKI?
W ramach oceny skutków regulacji Ministerstwo Finansów diagnozuje problem, jakim jest niski udział społeczeństwa w krajowym rynku finansowym. Eksperci ministerstwa wskazują zarówno na niską stopę oszczędności w Polsce, jak i niewielkie zaangażowanie tych oszczędności w inwestycje w akcje czy obligacje korporacyjne. Innymi słowy - Polacy raczej trzymają pieniądze na kontach lub nisko oprocentowanych lokatach bankowych zamiast inwestować je w rynek kapitałowy.
"Według danych Narodowego Banku Polskiego depozyty i gotówka stanowią obecnie drugi najwyższy udział w strukturze aktywów finansowych gospodarstw domowych w Unii Europejskiej - wynosi on 51,9 proc. (Wykres 5), a po wyłączeniu środków zgromadzonych w OFE oraz na subkontach ZUS szacowany udział wzrasta do około 60 proc." - czytamy w OSR.
W efekcie oszczędności polskich gospodarstw domowych rosną w niewielkim tempie, a przedsiębiorstwa mają mniej kapitału, co ogranicza gospodarczy rozwój kraju. Dlatego "projekt ustawy o osobistych kontach inwestycyjnych (OKI) ma na celu aktywizację oszczędności gospodarstw domowych oraz ich efektywne zaangażowanie w realną gospodarkę, mając przy tym na celu zaspokojenie potrzeb przedsiębiorstw w zakresie finansowania się i rozwoju innowacji" - czytamy w OSR.