Polska "brunatną wyspą na mapie długości życia w Europie"? Dane nie cieszą

W niedzielę, 10 września, na konwencji programowej Koalicji Obywatelskiej wystąpiła m.in. Urszula Zielińska, posłanka KO i przewodnicząca partii Zieloni. Zapowiadając pomysły KO z obszaru środowiska, stwierdziła:

"I to jest do zmiany i to musimy naprawić. Żyjemy krócej między innymi dlatego, że truje nas nasz własny klimat i nasze własne środowisko. Trują nas nasze rzeki, powietrze, którym oddychamy, trują nas toksyczne śmieci, które zrzuca się nam za miasteczkami, za naszymi wsiami, które nagle latem płoną bez kontroli i to musi się skończyć" - przekonywała posłanka.

I kontynuowała: "Polska, nasz cudowny kraj, nie jest dziś zieloną wyspą. Polska jest dziś brunatną wyspą na mapie jakości powietrza. Jest dziś brunatną wyspą na mapie długości życia w Europie. I my Zieloni, i my Koalicja Obywatelska jesteśmy tu po to, żeby to zmienić" - obiecywała.

By sprawdzić, czy rzeczywiście w naszym kraju żyje się trzy lata i cztery miesiące krócej niż średnio w Europie, przeanalizowaliśmy dane Eurostatu dotyczące oczekiwanej długości życia. To średnia liczba lat, które dana osoba może się spodziewać przeżyć (licząc od urodzenia), jeśli będzie podlegała obecnym czynnikom ryzyka umieralności przez resztę swojego życia - wyjaśnia Eurostat. To prosty, ale ważny wskaźnik ilustrujący rozwój śmiertelności w danym kraju.

Eurostat podaje statystyki oczekiwanej długości życia za lata 2013-2022 dla 27 członków Unii Europejskiej. Przy czym dane za 2022 rok to na razie szacunek, mogą się zmienić (dla tego roku brak szacunków dla Irlandii).

I tak: w 2021 roku oczekiwana długość życia w krajach Unii Europejskiej wynosiła 80,1 roku - czyli około 80 lat i jeden miesiąc. W Polsce było to 75,5 roku - czyli 75 lat i sześć miesięcy. Tak więc w 2021 roku oczekiwana długość życia w Polsce była niższa o cztery lata i siedem miesięcy niż średnia unijna. To różnica większa o ponad rok wobec tej, którą podała przewodnicząca Zielonych.

Z kolei według wstępnych szacunków w 2022 roku średnia oczekiwana długość życia mieszkańca Unii Europejskiej wynosiła 80,7 roku - czyli 80 lat i 8 miesięcy. Szacunek dla Polski był wciąż niższy: 77,4 roku - czyli 77 lat i niecałe 5 miesięcy. Tak więc średnia oczekiwana długość życia w UE była wyższa o 3 lata i 3 miesiące - te szacunki są bliskie podanym przez posłankę Zielińską (szczególnie biorąc pod uwagę przeliczanie dziesiętnych roku na miesiące).

Dane Eurostatu nie są dla nas optymistyczne już od jakiegoś czasu: oczekiwana długość życia w Polsce od lat jest poniżej średniej UE. Od 2013 roku średnia unijna (liczona dla 27 obecnych członków) utrzymywała się powyżej 80 lat. Najwyższa była w 2018 roku - równe 81 lat; najniższa w 2021 roku (czyli w drugim roku pandemii COVID-19) - 80,1 roku.

Natomiast w Polsce oczekiwana długość życia w tym okresie wahała się między 76,5 roku w 2021 roku a 78 lat w latach 2016 i 2019.

Pandemia COVID-19 wywołała spadek oczekiwanej długości życia Europejczyków. Statystyki za 2021 rok były najniższymi zarówno w UE, jak i w Polsce od 2013 roku. Lecz szacunki za 2022 rok są obiecujące - zarówno w Polsce, jak i w UE oczekiwana długość życia wzrosły.

Sprawdziliśmy też, jak Polska wypada pod względem oczekiwanej długości życia na tle pozostałych państw Unii Europejskiej.

W 2022 roku oszacowana oczekiwana długość życia w UE była najwyższa w Hiszpanii - 83,2 roku, kolejne były: Szwecja (82,1 roku) oraz Włochy i Luksemburg (po 83 lata). Polska była na 20. miejscu (77,4 roku). Krótsza niż u nas oczekiwana długość życia była tylko w Słowacji (77,2), na Węgrzech (76,2), Litwie (76), w Rumunii (75,3), na Łotwie (74,8) i w Bułgarii (74,3).

W analizowanych latach państwa UE wyraźnie dzielą się na dwie grupy. Do pierwszej należą te, gdzie oczekiwana długość życia wynosiła co najmniej 80 lat - to 19 krajów, głównie w Europie Zachodniej. Są to m.in. Francja, Belgia, Portugalia, Austria, Niemcy. Drugą grupę tworzą państwa, w których oczekiwana długość życia nie przekroczyła 80 lat, ale wynosi ponad 70. Jest to większość państw Europy Środkowo-Wschodniej, w tym Polska, Estonia, Czechy, Litwa, Rumunia i Bułgaria.