"Szczepionki nie powinny być używane podczas epidemii"? Wywiad z belgijskim doktorem pełen nieprawdziwych tez

Wywiad z belgijskim doktorem pełen nieprawdziwych teztvn24/YouTube

Belgijski wirusolog przekonuje w popularnym internetowym wywiadzie, że globalne szczepienia nie zapewnią ochrony przed COVID-19 i tylko pogorszą sytuację. Eksperci przestrzegają: nie ma żadnych dowodów na potwierdzenie jego tez - i tłumaczą, dlaczego szczepienia są potrzebne. Historia pokazała, że masowe szczepienia są skuteczne w ograniczaniu epidemii.

Pokazujemy, co jest prawdą, a co fałszem
Weryfikujemy fake newsy, sprawdzamy dane, analizujemy informacje z sieci

Wywiad z belgijskim wirusologiem Geertem Vanden Bosschem dostępny w serwisie YouTube od połowy marca jest udostępniany także przez polskich internautów. Bossche twierdzi w nim m.in., że globalne szczepienia nie zapewnią nam ochrony przed COVID-19 i doprowadzą do pojawienia się odpornych na szczepionkę mutacji wirusa, których nie będziemy w stanie kontrolować.

Ponad 40-minutowy wywiad przeprowadzony w języku angielskim pojawił się w YouTube 6 marca tego roku. Wyświetlono go już ponad milion razy. 15 marca na YouTube pojawiła się wersja z polskim tłumaczeniem - ma ponad 38 tys. wyświetleń.

Wywiad z Geertem Vanden Bosschem z polskimi napisami pojawił się w serwisie YouTube 15 marca 2021tvn24 | Youtube

Tego samego dnia, gdy na YouTube pojawił się wywiad z Bosschem, Belg opublikował w internecie swój list otwarty skierowany do Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) i "do wszystkich autorytetów, naukowców i ekspertów na całym świecie". Pisał w nim, że szczepionki na COVID-19 "nie powinny być używane podczas epidemii" i wezwał do zaprzestania kampanii masowych szczepień.

"Naukowiec, zwolennik szczepień, przestrzega..."

Wywiad z Geertem Vanden Bosschem z nałożonymi polskimi napisami jest udostępniany także na polskojęzycznym Twitterze. Link do niego w komentarzach na inne wpisy rozpowszechniano na wielu twitterowych kontach. "Dr Bossche mówi, jak będzie i już jest"; "Wywiad polecam każdemu nawet z niewielką wiedzą biologiczną"; "Link do wywiadu. Warto obejrzeć!"; "Jasna wypowiedź co powodują szczepionki. Wystarczy pokazać to wszystkim i mądry przemyśli, a głupiemu może wytłumaczą" - pisali internauci.

"Naukowiec, zwolennik szczepień, przestrzega przed skutkiem masowych szczepień w okresie pandemii. - 'Te szczepionki mają dobre zastosowanie jako profilaktyka, ale są niewłaściwą bronią na tej wojnie. Osoby zaszczepione będą bezobjawowymi nosicielami'" - skomentowała wywiad jedna z użytkowniczek Twittera 23 marca.

"Vanden Bosche - do niedawna człowiek GAVI i Gatesów - autorytet w dziedzinie szczepionek twierdzi, że szczepienia spowodują niebezpieczne mutacje i większą zjadliwość wirusa i to zaszczepieni będą zagrożeniem. Szalone?" - napisał na Twitterze publicysta Witold Gadowski. Omówił ten wywiad w swoim wideo w serwisie YouTube. "Czasami Belgowie robią bigos. Ten narobił wielkiego bigosu swoim mocodawcom. Były współpracownik Fundacji Billa i Melindy Gatesów, dr Geert Vanden Bossche ogłosił, że szczepienia tak naprawdę są szkodliwe dla populacji" - mówił na YouTube Gadowski.

Antyszczepionkowość to stan gotowości do przyjęcia teorii spiskowych
Antyszczepionkowość to stan gotowości do przyjęcia teorii spiskowychtvn24

Tekst na temat listu otwartego belgijskiego doktora zamieścił 15 marca portal DoRzeczy. Tytuł brzmiał: "Ekspert ostrzega. Masowe szczepienia na koronawirusa mogą zakończyć się dla nas tragicznie", w którym omówiono list otwarty Bossche'a. Autorem tekstu jest prof. Włodzimierz Julian Korab-Karpowicz, którego nieprawdziwe tezy zweryfikowaliśmy już w Konkret24. Redakcja portalu zastrzegła, że "artykuł wyraża poglądy autora i nie musi być tożsamy ze stanowiskiem redakcji".

Wnioski patentowe Bossche'a wstrzymano

Geert Vanden Bossche to weterynarz i doktor wirusologii z Belgii - jak informuje on sam na swojej stronie internetowej. W Fundacji Billa i Melindy Gatesów zajmował stanowisko starszego specjalisty w zespole ds. odkryć w dziedzinie zdrowia na świecie. Informuje, że pracę w fundacji rozpoczął w 2008 roku, a zakończył sześć lat później w 2014 roku. Z kolei w apelu opublikowanym 6 marca przedstawił się jako: "Niezależny wirusolog i ekspert ds. szczepionek, wcześniej zatrudniony w GAVI oraz Fundacji Billa i Melindy Gatesów".

W kolejnym internetowym życiorysie Bossche opisuje siebie jako "wynalazcę wniosku patentowego na uniwersalne szczepionki". Amerykańska redakcja fact-checkingowa Snopes dotarła tylko do dwóch wniosków patentowych na nazwisko Bossche'a złożonych kolejno w 2015 i 2017 roku. Oba dotyczyły "preparatów immunologicznych". Prace nad oboma wstrzymano.

Ucieczka immunologiczna a wyniki badań nad szczepionkami przeciw COVID-19

Głównym tematem wywiadu z Belgiem są prowadzone na świecie programy szczepień przeciw COVID-19. Bossche przedstawia kolejne argumenty za porzuceniem szczepień dotychczas dostępnymi preparatami.

Twierdzenia Bossche'a krytykujące akcję szczepień przeciw COVID-19 sprawdzili weryfikatorzy z trzech redakcji: Snopes, Healthfeedback.org i AFP Fact Check. Pod lupę wzięli główne tezy z wywiadu i listu otwartego. To je najbardziej komentują i rozpowszechniają internauci.

Przewidywania Bossche'a, choć brzmią naukowo, są spekulatywne, naukowo błędne, logicznie niespójne i zaprzeczają faktycznym danym - ocenia Snopes. Zdaniem ekspertów medycznych, z którymi rozmawiał AFP Fact Check, tezy Bossche'a są fałszywe, a szczepienia są potrzebne, by kontrolować mutację wirusa poprzez powszechną odporność. Zaś redakcja Healthfeedback.org tłumaczy, że twierdzenia Belga opierają się na błędnych i nieuzasadnionych faktami założeniach o efektach, jakie dają programy szczepień.

Krytycznie do twierdzeń Belga odniósł się także amerykański lekarz Edward Nirenberg. "Bardzo niewiele [tez] w tym liście jest choćby zbliżone do prawdy, nie ma też prawie żadnych dowodów na poparcie któregokolwiek z twierdzeń" - pisze dr Nirenberg na swojej stronie Deplatform Disease, gdzie weryfikuje nieprawdziwe informacje dotyczące szczepionek.

W rozmowie na YouTube, którą z Bosschem prowadzi dr Philip McMillan z Wielkiej Brytanii,Belg krytykuje szczepienia przeciw COVID-19 w trakcie pandemii, bo: "w obecności zakażenia, wirusa, który zaraża osobę, ryzykujesz ominięcie reakcji immunologicznej. To znaczy, że wirus może ominąć odpowiedź układu odpornościowego". "To co my robimy, szczepiąc kogoś, my zmieniamy kogoś w potencjalnego roznosiciela wirusa bez objawów" - dodaje.

Jednak nie przedstawia żadnych dowodów na to, że szczepionki COVID-19 stwarzają większe ryzyko, iż wirus ominie odpowiedź układu odpornościowego, czyli stanie się odporny na szczepionkę (nazywa się to "ucieczką immunologiczną") - i że jest to ryzyko większe od tego, które powoduje niekontrolowane rozprzestrzenianie się wirusa i naturalne zakażenie.

Profesor Flisiak: boję się, że kiedy spadnie liczba zachorowań, spadnie zainteresowanie szczepieniami
Profesor Flisiak: boję się, że kiedy spadnie liczba zachorowań, spadnie zainteresowanie szczepieniamitvn24

"Przeciwciała wywoływane przez szczepionki COVID-19 wykazały w laboratorium mniejszą skuteczność w neutralizacji niektórych krążących wariantów, ale wpływ tego zmniejszenia na rzeczywistą skuteczność szczepionek COVID-19 pozostaje niejasny. Szczepionki przeciwko COVID-19 wywołują silną odpowiedź przeciwciał przeciwko wirusowi, a naukowcy nie znają jeszcze minimalnego poziomu przeciwciał, który zapewnia ochronę przed COVID-19" - wyjaśnia redakcja Healthfeedback.org. "W związku z tym mniejsza skuteczność szczepionki przeciwko tym wariantom nie musi oznaczać, że szczepionki przeciwko COVID-19 będą nieskuteczne. Co więcej, szczepionki wywołują inne reakcje immunologiczne poza produkcją przeciwciał, takie jak odpowiedź limfocytów T odpowiedzialnych za komórkową odpowiedź odpornościową, na którą różne warianty wirusa mogą nie mieć wpływu" - dodaje.

Dotychczasowe badania naukowe dowodzą, że szczepionka przeciwko COVID-19 zapewnia ochronę przed różnymi wariantami wirusa. Wstępne dane z Izraela pokazują, że szczepienia preparatem Pfizer/BioNTech doprowadziły do spadku liczby przypadków COVID-19 o 77 proc., a hospitalizacji o 68 proc. - mimo że w kraju dominował wariant brytyjski wirusa.

Z kolei badania kliniczne nad szczepionkami Johnson & Johnson i Novavax wykazały, że preparaty te były mniej skuteczne przeciwko wariantowi z RPA, ale nadal zmniejszały o połowę ryzyko hospitalizacji z powodu COVID-19.

Zdaniem ekspertów cytowanych przez portale fact-checkingowe kluczowe dla zminimalizowania ucieczki immunologicznej jest szybkie wprowadzenie szczepionki połączone z aktywnym monitorowaniem pojawiających się wariantów wirusa i ich potencjalnego wpływu na transmisję i zachorowania. Takie podejście pozwala naukowcom przewidzieć, czy konieczna jest modyfikacja obecnych szczepionek.

Brak dowodów na to, że szczepionki COVID-19 doprowadzą do powstania większej liczby wariantów wirusa

Dalej w wywiadzie Bossche mówi: "Mnie chodzi o światowy problem tworzenia wysoce zaraźliwego wirusa. Ponieważ cały czas dajemy mu szansę ominąć system odpornościowy. I doprowadzimy to do poziomu, że wirus będzie tak zakaźny, że nie będziemy w stanie go więcej kontrolować" (za tłumaczeniem opublikowanym na YouTube).

"Podczas gdy mutacje wirusów są uzasadnionym powodem do niepokoju, zmiany te często nie mają wpływu na funkcje wirusa lub prowadzą do powstania wadliwych bądź osłabionych wersji oryginalnego wirusa. Mimo to niektóre mutacje mogą nadać mu większą zdolność do infekowania komórek lub wywoływania poważnych chorób" - wyjaśnia Healthfeedback.org. Podkreśla, że nie ma dowodów na to, iż szczepienia na COVID-19 doprowadzą do powstania bardziej zjadliwych wariantów wirusa niż te, które w wyniku naturalnej ewolucji już powstają.

Redakcja Healthfeedback.org zauważa, że wszystkie trzy szczególnie niepokojące warianty COVID-19 (ze względu na to, że zdają się rozprzestrzeniać łatwiej i szybciej niż poprzednie) - czyli te pochodzące z Wielkiej Brytanii, Afryki Południowej i Brazylii - powstały naturalnie w nieszczepionych populacjach. "Wiele badań sugeruje, że długotrwałe infekcje sprzyjają rozwojowi nowych mutacji. Szczepionki COVID-19 mogą przyczynić się do zakłócenia tego procesu poprzez zapobieganie długotrwałym chorobom, w przeciwieństwie do hipotezy zaproponowanej przez Vanden Bossche'a" - czytamy w analizie portalu.

Szczepienia dla wszystkich chętnych już od maja? Optymistyczne prognozy rządu
Szczepienia dla wszystkich chętnych już od maja? Optymistyczne prognozy rząduFakty po południu

Kolejne badania naukowe dowodzą, że szczepionki COVID-19 są skuteczne w zapobieganiu zakażeniom i przenoszeniu wirusa. Dzięki temu mogą ograniczyć również rozprzestrzenianie się pojawiających się nowych wariantów COVID-19.

Ponadto historia pokazała już, że masowe szczepienia są skuteczne w ograniczaniu wybuchów epidemii. Przykładem są epidemia odry w 1989 roku w Stanach Zjednoczonych i amerykańska strategia kontroli epidemii świnki. Masowe szczepienia na świnkę i odrę nie spowodowały powstania bardziej niebezpiecznych wariantów obu wirusów i nie doprowadziły do wybuchu bardziej niebezpiecznych epidemii tych chorób. Przykłady te przeczą hipotezie Bossche'a - stwierdza redakcja Healthfeedback.org.

Szczepienie nie tłumi naturalnej odpowiedzi immunologicznej przeciwko przyszłym infekcjom

Vanden Bossche twierdzi, że szczepienie na COVID-19 stłumi naturalną odpowiedź immunologiczną zaszczepionej osoby przeciwko przyszłym infekcjom COVID-19 lub innymi koronawirusami. Sugeruje, że nasza odporność wrodzona jest "dobrze wyćwiczona" tylko wtedy, gdy jest regularnie wystawiona na działanie bakterii i wirusów.

John Wherry, dyrektor Instytutu Immunologii na Uniwersytecie Pensylwanii, nazwał to stwierdzenie "całkowicie fałszywym". "Nie ma na to żadnych dowodów. Gdyby to była prawda, zobaczylibyśmy duży wzrost zakażeń spowodowanych przez czynniki środowiskowe i bakterie komensalne oraz inne zarazki, ponieważ nasz wrodzony układ odpornościowy jest osłabiony. Tak się absolutnie nie stało" - powiedział w rozmowie z AFP Fact Check.

"To jest całkowicie błędne. Pomysł, że lockdown i związana z tym redukcja ekspozycji na codzienne zarazki będzie oznaczać, że wrodzony układ odpornościowy stracił swoją sprawność, jest fundamentalnym brakiem zrozumienia tego, jak działa układ odpornościowy" - powiedział AFP Fact Check Joe Grove, wirusolog z University College London.

Uniwersalna szczepionka Belga? "Wydaje się fantazją"

Bossche twierdzi, że uniknąć rzekomej katastrofy, o której mówił w wywiadzie i opisał w liście otwartym, jest produkt, który ponoć sam wynalazł: tak zwana uniwersalna szczepionka. Do zabicia wirusa SARS-CoV-2 ma wykorzystywać wrodzoną odporność, nazywaną też odpornością swoistą. Ten rodzaj odporności mamy od początku życia.

Uniwersalną szczepionkę Bossche'a promują antyszczepionkowi aktywiści - ostrzega jednak redakcja Snopes. "Uniwersalna szczepionka" proponowana przez Belga, która mogłaby wyeliminować praktycznie każdą chorobę, z pewnością brzmi świetnie, ale nie ma dowodów, że taki preparat został kiedykolwiek opracowany. Jak ustalił Snopes, firma, która ma opracowywać taką uniwersalną szczepionkę, jest zarejestrowana pod adresem, gdzie według serwisu Yelp swoją praktykę weterynaryjną prowadzi Geert Vanden Bossche.

"Rozwiązanie proponowane przez Belga wydaje się być fantazją, a jego efektem byłoby całkowite zaprzestanie szczepień i zastąpienie ich niczym" - podkreśla redakcja Snopes.

"Ścigamy się z nowymi wariantami wirusa" - wyjaśnia Sara Del Valle, epidemiolożka z Narodowego Laboratorium Los Alamos w Nowym Meksyku, w artykule opublikowanym w marcu w czasopiśmie naukowym "Nature". Im dłużej trwa powstrzymywanie transmisji wirusa, tym więcej ma on czasu na tworzenie mutacji i rozprzestrzenianie się" - przestrzega Del Valle.

Oczekiwanie na uniwersalną szczepionkę Bossche'a nie jest sposobem na wygranie wyścigu z pandemią - podkreśla redakcja Snopes.

Autor: Gabriela Sieczkowska / Źródło: Konkret24, healthfeedback.org; zdjęcie: tvn24/YouTube

Źródło zdjęcia głównego: tvn24/YouTube

Pozostałe wiadomości

Niemal 60 polityków Prawa i Sprawiedliwości, Suwerennej Polski oraz Konfederacji w ciągu dwóch dni rozsyłało w mediach społecznościowych zdjęcia czarnoskórych osób przebywających w Polsce. To wywołało efekt "zalania internetu", który teraz ci sami politycy wskazują jako… skutek działań rządu. Towarzyszący tej akcji manipulacyjny przekaz miał generować negatywne emocje. 

"Zalewają internet". Jak politycy skoordynowali akcję ze zdjęciami czarnoskórych osób

"Zalewają internet". Jak politycy skoordynowali akcję ze zdjęciami czarnoskórych osób

Źródło:
Konkret24

Oszczędności Karola Karskiego podczas pracy w Parlamencie Europejskim wzrosły 20-krotnie. Ma też więcej mieszkań. Ryszard Czarnecki stał się milionerem. Również majątek Róży Thun znacząco urósł. Byli europosłami co najmniej dekadę - teraz już nie zostali wybrani. Sprawdzamy, z jakimi majątkami kończą przygodę w Brukseli.

Miliony na kontach, mieszkania, domy. Wieloletni europosłowie wracają z Brukseli

Miliony na kontach, mieszkania, domy. Wieloletni europosłowie wracają z Brukseli

Źródło:
Konkret24

Posłanka Lewicy Wanda Nowicka zapytana, czy w ochronę naszej wschodniej granicy powinien się włączyć Frontex, stwierdziła, że ta unijna agencja zaangażuje się tylko wtedy, "gdybyśmy sobie rzeczywiście nie radzili z tymi problemami". Tak jednak nie jest. Frontex regularnie współpracuje z Polską - również w tym roku.

Frontex działa wtedy, gdy państwo nie radzi sobie z problemami na granicy? Nie tylko

Frontex działa wtedy, gdy państwo nie radzi sobie z problemami na granicy? Nie tylko

Źródło:
Konkret24

Według rozpowszechnianego w sieci cytatu prezydent Andrzej Duda miał na szczycie w Szwajcarii wzywać do "dekolonizacji" Rosji, a konkretnie: do jej podziału "na 200 państw etnicznych". To dezinformacja, szerzona także na prorosyjskich stronach. Słowa polskiego prezydenta zostały przeinaczone.

Duda zaproponował "podział Rosji na 200 państw etnicznych"? Co dokładnie powiedział

Duda zaproponował "podział Rosji na 200 państw etnicznych"? Co dokładnie powiedział

Źródło:
Konkret24

"Przyszłym pokoleniom zabrano lekarzy", "rząd nie chce, żeby w Polsce było więcej lekarzy" - piszą w sieci internauci, krytykując likwidację kierunków lekarskich na niektórych uczelniach. Takie decyzje jeszcze jednak nie zapadły. Trwa audyt. Naczelna Rada Lekarska tłumaczy, że bardziej niż ilość liczy się jakość kształcenia.

"Likwidują kierunki lekarskie"? Jaki problem ma dziewięć uczelni

"Likwidują kierunki lekarskie"? Jaki problem ma dziewięć uczelni

Źródło:
Konkret24

Informacja, jakoby w Wałbrzychu miał się pojawić jakiś autokar z uchodźcami z Afryki, od kilku dni jest rozpowszechniana w mediach społecznościowych - w różnej formie. Nie jest prawdziwa. Wygląda to na skoordynowaną akcję, której celem jest wywołanie negatywnych emocji wobec migrantów i uchodźców w Polsce.

"Zaczęło się", "autokar z uchodźcami w Wałbrzychu". Uwaga na fałszywkę

"Zaczęło się", "autokar z uchodźcami w Wałbrzychu". Uwaga na fałszywkę

Źródło:
Konkret24

"A czy państwo otrzymali już powołanie na ćwiczenia wojskowe..." - tego typu komentarze krążą w mediach społecznościowych w reakcji na publikowane w sieci karty powołań do wojska. Według nagłaśnianego przekazu wojsko ma teraz wysyłać więcej takich kart i to do osób "z łapanki". Uspokajamy i wyjaśniamy.

"Zapukało do mnie wojsko". Co wiemy o kartach powołań

"Zapukało do mnie wojsko". Co wiemy o kartach powołań

Źródło:
Konkret24

Krążąca w mediach społecznościowych zbitka zdjęć ma dowodzić, że podczas trwającej teraz wojny Palestyńczycy namalowali na ośle flagę Izraela, a potem go zabili. Jednak te fotografie nie są ze sobą powiązane i nie mają nic wspólnego z tym, co obecnie się dzieje w Gazie. To fake news.

Osioł z namalowaną flagą Izraela zamęczony przez "dzieci z Gazy"? To nieprawda

Osioł z namalowaną flagą Izraela zamęczony przez "dzieci z Gazy"? To nieprawda

Źródło:
Konkret24

W sieci rozchodzi się opowieść o tym, jak to prezydent Wołodymyr Zełenski rzekomo kupił kasyno i hotel na Cyprze - posty o tym wrzucane są przy okazji różnych wypowiedzi dotyczących Ukrainy. To kolejny przykład historii stworzonej przez rosyjską propagandę po to, by zdyskredytować ukraińskiego prezydenta - ale też tych, którzy pomagają Ukrainie. W tym między innymi polski rząd.

Zełenski, hotel i kasyno na Cyprze. Jak rosyjska propaganda tworzy napięcia dyplomatyczne

Zełenski, hotel i kasyno na Cyprze. Jak rosyjska propaganda tworzy napięcia dyplomatyczne

Źródło:
Konkret24

Uczestnicy rolniczego protestu w Brukseli utrzymują, że jedną z przyczyn interwencji policji był fakt, że nieśli polskie flagi. Tak samo sugerował w swoim tekście rolniczy portal. Brukselska policja wyjaśnia, dlaczego polscy rolnicy "zostali poproszeni o przeniesienie się" w inne miejsce. Nie o flagę chodziło.

Rolnicy w Brukseli "osaczeni", bo "chodzili z polską flagą"? Policja wyjaśnia powód

Rolnicy w Brukseli "osaczeni", bo "chodzili z polską flagą"? Policja wyjaśnia powód

Źródło:
Konkret24

Jedni twierdzą, że zastrzeganie numeru PESEL to wstęp do likwidacji gotówki, inni - że chodzi o większą inwigilację obywateli. Wokół nowej usługi narosło już wiele fałszywych przekazów. Weryfikujemy je.

"Jest drugie dno" przy zastrzeżeniu numeru PESEL? Rozwiewamy mity

"Jest drugie dno" przy zastrzeżeniu numeru PESEL? Rozwiewamy mity

Źródło:
Konkret24

Samolot podnosi się z pasa startowego, gdy tuż za nim, na tym samym pasie, ląduje już inny - taką scenę widać na filmie opublikowanym w mediach społecznościowych. Komentujący uznał to "przykład synchronizacji lądowania", ale wielu internautów nie wierzy w prawdziwość filmu. Jaka jest prawda?

"Ciekawy przykład synchronizacji" lądowania i startu samolotów? Wręcz przeciwnie

"Ciekawy przykład synchronizacji" lądowania i startu samolotów? Wręcz przeciwnie

Źródło:
Konkret24

Politycy PiS i Suwerennej Polski wykorzystują pismo wysłane przez Podlaski Urząd Wojewódzki do samorządowców jako dowód, jakoby rząd wydał "polecenie szukania miejsc na ośrodki dla nielegalnych migrantów". To przekaz nieprawdziwy, wzbudzający niepokój w lokalnej społeczności. Dokument dotyczy czego innego, a procedurę tę opisał dwa lata temu rząd Zjednoczonej Prawicy.

Rząd "szuka miejsc dla nielegalnych migrantów" na Podlasiu? O co chodzi z pismem wojewody

Rząd "szuka miejsc dla nielegalnych migrantów" na Podlasiu? O co chodzi z pismem wojewody

Źródło:
Konkret24

Według wielu internautów polsko-rosyjskę granicę na Mierzei Wiślanej wyznacza niski płot z siatki. Nagrania i zdjęcia publikowane w mediach społecznościowych pokazują dość liche ogrodzenie, które biegnie w poprzek plaży. Tyle że granica państwowa przebiega w innym miejscu i w inny sposób jest ochraniana. Wyjaśniamy.

"Tak wygląda nasza granica z Rosją"? Nie. Wygląda inaczej

"Tak wygląda nasza granica z Rosją"? Nie. Wygląda inaczej

Źródło:
Konkret24

W rozpoczynającym się jutro posiedzeniu Sejmu już nie będą brać udziału, a na mandaty posłów Parlamentu Europejskiego jeszcze czekają. Wyjaśniamy, jaka jest teraz sytuacja posłów, którzy w wyniku niedzielnych wyborów pojadą do Brukseli. I kiedy ich miejsca w Sejmie zostaną uzupełnione.

25 wybranych. Jeszcze nie są europosłami, a w Sejmie już nie zagłosują

25 wybranych. Jeszcze nie są europosłami, a w Sejmie już nie zagłosują

Źródło:
Konkret24, PAP

"W zamian za to wejdą prażone chrząszcze", "chyba trzeba wyjść z Unii, bo za chwile nic nie zjemy" - piszą oburzeni internauci, komentując rozpowszechnianą w sieci informację, jakoby Unia Europejska zakazała produkcji chipsów o smaku bekonowym. Tylko że to fake news. Chodzi o inny zakaz.

Unia zakazała chipsów o smaku bekonu? To nie tak, wyjaśniamy

Unia zakazała chipsów o smaku bekonu? To nie tak, wyjaśniamy

Źródło:
Konkret24

Czy Mariusz Kamiński, Maciej Wąsik i Daniel Obajtek mogą się już czuć bezpieczni, bo immunitet europosła "nie dotyczy czynów popełnionych przed wyborem"? Dyskusja na ten temat rozpoczęła się w sieci zaraz po ogłoszeniu wstępnych wyników głosowania. Tłumaczymy, czym różnią się sytuacje trójki przyszłych europosłów.

Immunitet europosła "nie dotyczy czynów popełnionych przed otrzymaniem mandatu"? To zależy

Immunitet europosła "nie dotyczy czynów popełnionych przed otrzymaniem mandatu"? To zależy

Źródło:
Konkret24

Podczas wizyty w Brukseli Jarosław Kaczyński przestrzegał przed "szaleństwem klimatycznym". Mówił, że człowiek nie wpływa na zmiany klimatu. Sugerował, że aby zredukować emisję CO2 do zera, trzeba by "zlikwidować ludzi w Europie". Przywoływał wątpliwe tezy naukowe. Nic z tego nie jest prawdą.

Kaczyński mówi o "szaleństwie klimatycznym" Brukseli. Cztery fałsze naraz

Kaczyński mówi o "szaleństwie klimatycznym" Brukseli. Cztery fałsze naraz

Źródło:
Konkret24

Telewizja Polska udostępniła redakcji Konkret24 informacje o zarobkach Jacka Kurskiego w latach 2016-2023. Startujący teraz do Parlamentu Europejskiego z list PiS były prezes TVP zarobił w sumie ponad 4,6 miliona złotych brutto. Wynagrodzenie rosło z roku na rok, w samym 2020 roku było to ponad milion.

Ile Jacek Kurski zarobił w TVP? Mamy pełne dane

Ile Jacek Kurski zarobił w TVP? Mamy pełne dane

Źródło:
Konkret24

W popularnym przekazie Niemcy i niemiecka firma rzekomo mają kontrolować poszukiwania "złóż surowców krytycznych" w okolicy Suwałk. Bogate złoża m.in. tytanu i wanadu jakoby "mają trafić do UE, a głównie do Niemiec". Poszukiwania rzeczywiście miały miejsce, ale ich celem wcale nie było wydobycie.

Na Suwalszczyźnie poszukują złóż krytycznych, "które mają trafić do Niemiec"? Wyjaśniamy

Na Suwalszczyźnie poszukują złóż krytycznych, "które mają trafić do Niemiec"? Wyjaśniamy

Źródło:
Konkret24

Po polskich ulicach "chodzą nielegalni, niezidentyfikowani migranci" - alarmują politycy PiS i Suwerennej Polski. Opowiadają, że relokacja w ramach paktu migracyjnego się już zaczęła, bo Niemcy przysłali nam tysiące migrantów "w ostatnich kilku miesiącach". Przestrzegamy: to przekaz fałszywy. Pakt migracyjny nie wszedł w życie, nie ma relokacji w jego ramach. Wyjaśniamy, jakie dane wykorzystano w tej narracji.

Prawica: "pakt migracyjny już działa", "Polska przyjmuje migrantów z Niemiec". Nie, to fałsz

Prawica: "pakt migracyjny już działa", "Polska przyjmuje migrantów z Niemiec". Nie, to fałsz

Źródło:
Konkret24

Pomagaliśmy straży pożarnej i szpitalom, nie braliśmy pieniędzy dla siebie, prawo na to pozwalało - tłumaczą politycy Suwerennej Polski i PiS, odpierając zarzuty w aferze Funduszu Sprawiedliwości. Rafał Bochenek mówi o "odwracaniu pojęć" i "nadawaniu nowego znaczenia" temu, co robił rząd Zjednoczonej Prawicy. Jednak to Suwerenna Polska stosuje strategię "odwracania pojęć" i manipuluje opinią publiczną. Wyjaśniamy.

Afera Funduszu Sprawiedliwości. Manipulacje Suwerennej Polski po ujawnieniu taśm

Afera Funduszu Sprawiedliwości. Manipulacje Suwerennej Polski po ujawnieniu taśm

Źródło:
Konkret24

Jarosław Kaczyński na wiecach uspokaja Polaków, że żyją w bezpiecznym kraju. Tłumaczy, że "rozpoczął to jego świętej pamięci brat, kiedy został ministrem sprawiedliwości". Wtedy to bowiem według prezesa PiS przestępczość w Polsce zaczęła spadać. Dane pokazują raczej trend przeciwny.

Jarosław o Lechu: "mocno dokręcił śrubę" i przestępczość "zaczęła spadać". Dane nie potwierdzają

Jarosław o Lechu: "mocno dokręcił śrubę" i przestępczość "zaczęła spadać". Dane nie potwierdzają

Źródło:
Konkret24

Kandydatka PiS do europarlamentu Małgorzata Gosiewska broni prezesa partii - jej zdaniem Jarosław Kaczyński nigdy nie mówił, że migranci przenoszą pasożyty. Przypominamy, kiedy takie słowa padły.

Kaczyński, migranci i pasożyty. Gosiewska: nie ma takiego cytatu. Jest

Kaczyński, migranci i pasożyty. Gosiewska: nie ma takiego cytatu. Jest

Źródło:
Konkret24

Były prezes Rządowego Centrum Legislacji Krzysztof Szczucki twierdzi, że nie wykorzystywał tego stanowiska i publicznych pieniędzy do walki o fotel posła. Prześledziliśmy jego aktywności w okręgu, z którego startował. Już w prekampanii prezes RCL jeździł tam, by przekazać wozy strażakom, wspierać lokalnych polityków PiS, odsłaniać pomnik, wmurowywać kamień węgielny, rozdawać na ulicy kwiaty czy nawet papieskie encykliki.

"Co w tym złego?". Jak Szczucki za publiczne pieniądze promował samego siebie

"Co w tym złego?". Jak Szczucki za publiczne pieniądze promował samego siebie

Źródło:
Konkret24