Zgony z COVID-19 wśród osób zaszczepionych. Pierwsze pełne dane dotyczące Polski

Podczas sejmowych obrad 9 grudnia nad poselskim projektem ustawy o zmianie ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi oraz niektórych innych ustaw - czyli ustawy wprowadzającej Fundusz Kompensacyjnym Szczepień Ochronnych - wiceminister zdrowia Waldemar Kraska przedstawił dane o zachorowaniach i zgonach osób z COVID-19. W tym także te dotyczące osób zaszczepionych przeciw COVID-19.

Minister przekazał, że statystycznie na 10 zakażonych osób dziewięć było niezaszczepionych, a na 100 zgonów z COVID-19 prawie 94 dotyczyły osób niezaszczepionych. "To jest statystyka, która dobitnie przekonuje nas, że szczepienia są skuteczne, szczepienia są bezpieczne i to jest jedyna broń, jedyna metoda, abyśmy uniknęli kolejnych niepotrzebnych zgonów" - komentował Kraska.

Dzień później na rządowym portalu dane.gov.pl po raz pierwszy upubliczniono bazę danych o zakażeniach koronawirusem z podziałem na status zaszczepienia, wiek i płeć, a w przypadku zgonów z COVID-19 dodatkowo podano miejsce zamieszkania i obecność chorób współistniejących.

O takie dane Konkret24 wnioskował do resortu od kilku tygodni. Przede wszystkim dlatego, że autorzy wielu manipulacji i fake newsów - twierdzący, że szczepienia przeciw COVID-19 są nieskuteczne - pisali o wysokich statystykach zmarłych wśród osób zaszczepionych na COVID-19. Pomijali fakt, że przytłaczająca większość tych zgonów dotyczyła osób w zaawansowanym wieku lub z chorobami współistniejącymi - na co zwracali uwagę eksperci.

Filip Urbański z Narodowego Funduszu Zdrowia poinformował 10 grudnia na Twitterze, że statystyki udostępnił Departament Analiz i Strategii Ministerstwa Zdrowia we współpracy z centrum analiz o nazwie Centrum e-Zdrowia. Poniżej przedstawiamy, co pokazują te dane, jeśli chodzi o zgony na COVID-19 mimo zaszczepienia w podziale na wiek, miejsce zamieszkania i okres pandemii.

Baza obejmuje dane od początku 2021 roku do 7 grudnia włącznie. Zawiera wszystkie zgony z COVID-19: osób w pełni zaszczepionych oraz niezaszczepionych. Jako w pełni zaszczepioną traktuje się osobę po upływie 14 dni od przyjęcia dwóch dawek szczepionki dwudawkowej (Pfizer, Moderna, Astra Zeneca) lub szczepionki jednodawkowej (Johnson & Johnson). Jak wynika z tej bazy, Ministerstwo Zdrowia liczy zaszczepionych wszystkimi dawkami od 27 stycznia.

I tak: od 27 stycznia do 7 grudnia na COVID-19 lub jego powiązanie z chorobami współistniejącymi zmarły w Polsce 50 743 osoby.

W pełni zaszczepieni stanowili 7,5 proc. tej grupy (3809). Oznacza to, że 92,5 proc. zmarłych z COVID-19 to niezaszczepieni (46 934 osoby). To odsetek zbliżony do tego, który 9 grudnia w Sejmie przedstawił wiceminister Waldemar Kraska.

75 proc. - czyli aż trzy czwarte - wszystkich zmarłych (38,1 tys.) było obciążonych chorobami współistniejącymi lub obniżeniem odporności. Także w samej grupie zmarłych zaszczepionych odsetek był podobny: 76,7 proc.

Wśród zaszczepionych zmarłych większość stanowili mężczyźni: 59 proc. (2259). Pierwszy zgon z COVID-19 u osoby zaszczepionej wszystkimi wymaganymi dawkami zanotowano 26 lutego w Poznaniu.

Jak podkreślaliśmy w Konkret24, przy podawaniu danych o zgonach osób zaszczepionych na COVID-19 kluczowa jest informacja o ich wieku. Z danych rządowych wynika, że aż 94,9 proc. (3616 osób) zgonów na COVID-19 wśród zaszczepionych dotyczyło osób powyżej 60. roku życia. Jak pokazuje poniższe zestawienie, liczba zmarłych rośnie wraz z ich wiekiem, a wzrosty w grupach powyżej 60. roku życia są znaczne.

Najwięcej zmarłych z COVID-19 wśród osób zaszczepionych (1450) odnotowano w grupie wiekowej 80-89 lat. Drugą dominującą grupą są zmarli w wieku 70-79 lat.

Przyjrzyjmy się danym w podziale na województwa. We wszystkich większość zgonów z COVID-19 dotyczyła osób niezaszczepionych. Tylko w województwach lubelskim i podlaskim odsetek osób zaszczepionych w ogólnej liczbie zgonów przekroczył 10 proc. (odpowiednio 10,8 proc. i 10,4 proc.).

W pozostałych województwach zaszczepieni wśród wszystkich zmarłych stanowili: opolskie - 9,5 proc.; mazowieckie - 8,3 proc.; warmińsko-mazurskie - 8,2 proc.; zachodniopomorskie - 8,1 proc.; małopolskie - 8 proc.; kujawsko-pomorskie - 7,6 proc.; łódzkie - 7,2 proc.; pomorskie - 6,7 proc.; śląskie - 6,4 proc.; świętokrzyskie - 6,3 proc.; wielkopolskie - 6,2 proc.; dolnośląskie - 6,1 proc.; podkarpackie - 5,5 proc.; lubuskie - 5,4 proc.

Liczby zgonów wśród osób zaszczepionych wszystkimi wymaganymi dawkami rosły podczas fal pandemii - tak jak ogólne statystyki zgonów. Średnia wieku wszystkich zmarłych zaszczepionych wynosi 77,8 roku. Podczas wiosennej, trzeciej fali najwięcej zgonów z COVID-19 wśród zaszczepionych (300) było w kwietniu. Średnia wieku zmarłych wyniosła wtedy 83,2 roku. We wrześniu, na początku czwartej fali, średnia wieku wśród osób zmarłych zaszczepionych wyniosła 76,3 roku. W październiku - 77,4; w listopadzie - 76,9. W pierwszych siedmiu dniach grudnia zmarły 704 osoby - ich średnia wieku wynosi 76,1 roku.

Jak pokazuje poniższa tabela, wraz z kolejnymi miesiącami tego roku odsetek zgonów wśród osób zaszczepionych wzrastał - na co wpływ ma kilka zjawisk: wzrost ogólnej liczby zaszczepionych w kraju; pojawienie się nowych wariantów koronawirusa; spadek odporności organizmu wraz z upływem czasu od zaszczepienia (stąd rekomendacja do szczepień trzecią dawką). I tak: we wrześniu, na początku czwartej fali, odsetek ten wyniósł 20,33 proc., ale w październiku i listopadzie - ponad 27 proc. Wciąż jednak przy średniej wieku powyżej 76 lat.

Jak wynika to z powyższych wyliczeń, zgony z COVID-19 osób niezaszczepionych (które nie przyjęły wszystkich wymaganych dawek szczepionki) stanowiły ogromną większość w okresie od 27 stycznia do 7 grudnia: 92,5 proc. - 46 934 osoby. Tu także wiek miał znaczenie: 90,3 proc. z nich miało co najmniej 60 lat.

Liczby osób zmarłych niezaszczepionych rosły wraz z grupą wiekową - podobnie jak to było wśród zaszczepionych. Największy wzrost liczby zgonów - prawie czterokrotny - widoczny jest między grupą 50-latków a 60-latków: z 2,7 do 10,3 tys. zgonów. W kolejnych dwóch grupach wiekowych zmarłych było jeszcze więcej.

Najwięcej zmarłych z COVID-19 wśród osób niezaszczepionych było do tej pory w grupie wiekowej 70-79 lat (14 283) - to prawie jedna trzecia wszystkich zgonów osób niezaszczepionych (30,4 proc.). Kolejne pod tym względem są grupy: 80-89 lat (13 073) i 60-69 lat (10 294). Najmniej zmarłych osób niezaszczepionych było w grupie do 19. roku życia (24) i wśród 20-latków (104). (W bazie brak informacji o wieku 55 osób zmarłych, które nie były zaszczepione).

Średnia wieku wszystkich zmarłych niezaszczepionych do 7 grudnia wynosi 74,6 roku. W poszczególnych miesiącach wahała się między 73,6 a 77,3 roku.

W pierwszych miesiącach wszystkie bądź prawie wszystkie zgony dotyczyły osób niezaszczepionych - wtedy bowiem akcja szczepień dopiero się rozkręcała. Ale udział zgonów osób niezaszczepionych aż do lipca utrzymywał się powyżej 90 proc., w sierpniu spadł do 85,57 proc. Jednak w miesiącach czwartej fali pandemii na osoby, które nie były zaszczepione, przypada cały czas powyżej 72 proc. wszystkich zgonów z COVID-19.

Autor: Michał Istel, Krzysztof Jabłonowski, Gabriela Sieczkowska / Źródło: Konkret24, zdjęcie: Andrzej Lange/PAP