FAŁSZ

Amerykański generał zginął w Ukrainie? "Przeraża, ile osób to lajkuje"

Źródło:
Konkret24, PAP
Ukraińcy wyzwolili Robotyne, są coraz bliżej głównych umocnień Rosjan
Ukraińcy wyzwolili Robotyne, są coraz bliżej głównych umocnień Rosjan
Andrzej Zaucha/Fakty TVN
Ukraińcy wyzwolili Robotyne, są coraz bliżej głównych umocnień RosjanAndrzej Zaucha/Fakty TVN

Setki tysięcy wyświetleń na Twitterze ma fake news o śmierci amerykańskiego generała w Ukrainie. Pojawia się w kilku językach. W jego rozpowszechnianiu aktywne są profile znane z powielania rosyjskiej dezinformacji.

Pokazujemy, co jest prawdą, a co fałszem
Weryfikujemy fake newsy, sprawdzamy dane, analizujemy informacje z sieci

"Amerykański generał dywizji Anthony Potts zginął w rosyjskim ataku rakietowym na kwaterę główną NATO w ukraińskim mieście Dniepropietrowsk" - ogłosił 21 sierpnia jeden z użytkowników Twittera (pisownia postów oryginalna). "Wojsko USA przyznaje się do jego śmierci, ale twierdzi, że zginął w 'katastrofie lotniczej'" - napisał. Opublikował fotografię wojskowego na tle amerykańskiej flagi. Wpis ten ma 12 tys. wyświetleń i prawie 300 polubień. "Jak agenci cia w azowstalu"; "denazyfikacja trwa" - komentowali internauci. Lecz wielu przekonywało, że informacja jest nieprawdziwa. "Przeraża, ile osób to lajkuje i podaje bez weryfikacji" - stwierdził jeden z nich.

FAŁSZ
Posty z fałszywą informacją o śmierci amerykańskiego generała w UkrainieTwitter

21 i 22 sierpnia na Twitterze krążyły posty analogicznej treści po angielsku i hiszpańsku. Jeden z anglojęzycznych tweetów miał blisko 550 tys. wyświetleń i 3,4 tys. polubień. Wiele z tych kont regularnie rozsyła treści zbieżne z rosyjskimi narracjami propagandowymi i dezinformacyjnymi.

W sieci znaleźliśmy więcej przykładów łączenia śmierci generała Pottsa z wojną w Ukrainie. Pierwsze takie przekazy powołują się na rosyjskie źródła. Ośrodki prokremlowskiej propagandy już wcześniej rozsyłały fałszywe informacje o zaangażowaniu wojskowych NATO w Ukrainie.

Generał zginął w wypadku lotniczym w Stanach Zjednoczonych

Generał dywizji Anthony Potts kierował jednym z programów w ośrodku wojskowym Aberdeen Proving Ground w amerykańskim stanie Maryland. 31 lipca o jego śmierci poinformowało Stowarzyszenie Armii Stanów Zjednoczonych. "Potts był jedyną osobą w jednosilnikowym samolocie, który rozbił się na polu w Havre de Grace w stanie Maryland, według wielu doniesień prasowych i lokalnych służb ratowniczych" - podkreślono w komunikacie. Do wypadku doszło 25 lipca; generał miał 59 lat. Opublikowano też kondolencje rzeczniczki amerykańskiej armii ppłk Ruth Castro: "Cała armia amerykańska jest wdzięczna za jego służbę i składamy najgłębsze i najszczersze kondolencje całej rodzinie Pottsa".

26 lipca, dzień po katastrofie, lokalny serwis The Baltimore Banner powoływał się na biuro szeryfa hrabstwa Harford, które potwierdziło śmierć generała w katastrofie w Havre de Grace. Generał leciał samolotem Piper PA-28 - przyczyny wypadku dopiero ustala Narodowa Rada Bezpieczeństwa Transportu, rządowa agencja zajmująca się m.in. badaniem wypadków lotniczych.

Na stronie ośrodka Aberdeen Proving Ground jest tylko krótka notka z kondolencjami dla rodziny.

Nie ma żadnych wiarygodnych doniesień łączących generała Pottsa z wojną w Ukrainie. Co więcej, generał nie mógł zginąć w "kwaterze głównej NATO w Ukrainie", bo takowa nie istnieje. W kwietniu w Konkret24 wyjaśnialiśmy przekaz o rzekomym uderzeniu pocisku Kindżał w "kwaterę główną NATO w Ukrainie". Był to kolejny przykład rosyjskiej dezinformacji.

Spiskowa narracja rodem z rosyjskiego serwisu informacyjnego

Już w ostatnich dniach lipca podjęto pierwsze próby rozprowadzenia fałszywej narracji o śmierci amerykańskiego generała. Teorię spiskową o ukrywaniu przez państwa NATO rzekomych śmierci wojskowych w Ukrainie rozpowszechniano wówczas w jednym z rosyjskojęzycznych serwisów informacyjnych i na forach internetowych. Celem tych narracji jest uwiarygodnienie fałszywej tezy o zaangażowaniu żołnierzy NATO w Ukrainie.

30 lipca w anglojęzycznej edycji serwisu topwar.ru pojawił się tekst cytujący anonimowych ekspertów, przekonujących, że śmierć generała nastąpiła "w dziwnych okolicznościach". "Eksperci" łączyli ją z rosyjskimi atakami przeprowadzanymi wówczas w Ukrainie. "W ten sposób USA i NATO mogą próbować 'zalegalizować' utratę swoich instruktorów wojskowych" - pisał autor tekstu. Śmierć amerykańskiego oficera połączył z wypadkiem w Australii, w którym zginęło czterech żołnierzy. "Próby ukrycia śmierci oficerów na Ukrainie wynikają z faktu, że pojawienie się prawdziwych danych w społeczeństwie Stanów Zjednoczonych i Australii może wywołać skrajnie negatywną reakcję" - przekonywał.

31 lipca na jednym z rosyjskojęzycznych forów internetowych pojawił się komentarz łączący doniesienia o śmierci generała w wypadku z informacją o śmierci trzech marines w Północnej Karolinie. "Zastanawiam się, w który bunkier trafił nasz pocisk" - napisała użytkowniczka forum. Również 31 lipca na innym forum pojawił się wpis, w którym powoływano się na anonimowe posty z podobną narracją: o rzekomym spisku amerykańskiej armii mającym na celu ukrycie śmierci generała w Ukrainie.

Francuski generał zginął w Pirenejach, a nie w Ukrainie

20 sierpnia na jednym z twitterowych kont znanych z rozpowszechniania prorosyjskiej dezinformacji pojawiła się inna fałszywa narracja - tym razem wykorzystano śmierć emerytowanego francuskiego generała.

"Francuskie media poinformowały o śmierci generała armii francuskiej Jeana-Louisa Georgelina, eks. Szef Sztabu Generalnego Sił Zbrojnych Francji" - brzmiał tweet. A kolejny: "Podobno 'wyszedł w góry sam i nie wrócił'. To prawda, istnieje duże prawdopodobieństwo, że generał był wczoraj w Czernihowskim Teatrze.

FAŁSZ
Fałszywa informacja o śmierci francuskiego generałaTwitter

Do ataku na Czernihów rzeczywiście doszło 19 sierpnia. Nie ma jednak żadnych informacji pozwalających łączyć ten atak z generałem Jean-Louisem Georgelinem. On zginął bowiem dzień wcześniej podczas górskiej wyprawy. Ciało 74-letniego wojskowego znalazła żandarmeria na zboczu szczytu Mont-Valier w Pirenejach. Przyczyny śmierci są ustalane.

Autorka/Autor:

Źródło: Konkret24, PAP

Źródło zdjęcia głównego: Twitter

Pozostałe wiadomości

Po głośnej imprezie w hotelu poselskim Łukasz Mejza tłumaczył z mównicy sejmowej, że w nocy bronił "tradycji polegających na wspólnym, chóralnym śpiewaniu". A w rozmowie z TVN24 tłumaczył się całodniową pracą w sejmowych komisjach i na posiedzeniach. Sprawdziliśmy więc aktywność parlamentarną tego posła PiS. Nie jest to długa analiza.

Mejza tłumaczy nocną imprezę: "skoro się pracuje cały dzień....". Jak on pracuje?

Mejza tłumaczy nocną imprezę: "skoro się pracuje cały dzień....". Jak on pracuje?

Źródło:
Konkret24

Politycy Prawa i Sprawiedliwości forsują w mediach przekaz, że wraz z powrotem Donalda Tuska na fotel premiera źle się dzieje na ryku pracy. Mateusz Morawiecki jako "dowód" pokazuje mapę z firmami, które zapowiedziały zwolnienia grupowe. Jak sprawdziliśmy, takich zwolnień nie jest więcej, niż było za zarządów Zjednoczonej Prawicy. Eksperci tłumaczą, czego są skutkiem.

Narracja PiS o grupowych zwolnieniach i "powrocie biedy". To manipulacja

Narracja PiS o grupowych zwolnieniach i "powrocie biedy". To manipulacja

Źródło:
Konkret24

"Ukraińcy mają większe prawa w Polsce niż Polacy" - stwierdził jeden z internautów, który rozsyłał przekaz o przyjęciu przez Senat uchwały "o zwolnieniu z podatku dochodowego obywateli Ukrainy i Białorusi". Posty te zawierają szereg nieprawdziwych informacji.

"Senat przyjął uchwałę o zwolnieniu z podatku dochodowego obywateli Ukrainy i Białorusi"? Nic się tu nie zgadza

"Senat przyjął uchwałę o zwolnieniu z podatku dochodowego obywateli Ukrainy i Białorusi"? Nic się tu nie zgadza

Źródło:
Konkret24

"Coś się szykuje" - przekazują zaniepokojeni internauci, rozsyłając zdjęcie zawiadomienia o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie samochodu jako świadczenia na rzecz jednostki wojskowej. Uspokajamy: dokument wygląda groźnie, lecz nie jest ani niczym nowym, ani wyjątkowym.

Masz SUV-a, "to go stracisz"? Kto i dlaczego rozsyła takie pisma 

Masz SUV-a, "to go stracisz"? Kto i dlaczego rozsyła takie pisma 

Źródło:
Konkret24

Po pogrzebie Damiana Sobola, wolontariusza, który zginął w izraelskim ostrzale w Strefie Gazy, internauci zaczęli dopytywać, co wokół jego trumny robiły swastyki i czy były prawdziwe. Sprawdziliśmy.

Swastyki pod trumną Polaka zabitego w Strefie Gazy? Wyjaśniamy

Swastyki pod trumną Polaka zabitego w Strefie Gazy? Wyjaśniamy

Źródło:
Konkret24

Tysiące wyświetleń w mediach społecznościowych ma fotografia dwóch mężczyzn jedzących coś na ulicy przed barem. Jeden to prezydencki doradca Marcin Mastalerek, drugi stoi bokiem, twarzy nie widać. Internauci informują, że to prezydent Duda, który podczas pobytu w Nowym Jorku poszedł ze swoim doradcą na pizzę do baru. Czy na pewno?

Duda i Mastalerek jedzą pizzę na ulicy? Kto jest na zdjęciu

Duda i Mastalerek jedzą pizzę na ulicy? Kto jest na zdjęciu

Źródło:
Konkret24

Według krążącego w sieci przekazu po zmianie prawa Ukraińcom łatwiej będzie uzyskać u nas kartę pobytu na trzy lata. A to spowoduje, że "do Polski będą ściągać jeszcze większe ilości Ukraińców". Przekaz ten jest manipulacją - w rzeczywistości planowane zmiany mają uniemożliwić to, by wszyscy Ukraińcy mogli uzyskiwać karty pobytu i pozostawać u nas trzy lata.

"Każdy, kto zechce" z Ukrainy dostanie kartę pobytu w Polsce? No właśnie nie

"Każdy, kto zechce" z Ukrainy dostanie kartę pobytu w Polsce? No właśnie nie

Źródło:
Konkret24

Ponad milionowe zasięgi generuje w polskiej sieci przekaz, że od początku lipca nie będzie można w Niemczech w weekendy jeździć samochodami osobowymi. Powodem ma być troska o środowisko. Uspokajamy: nie ma takich planów.

W Niemczech od lipca "całkowity zakaz jazdy w weekendy"? To "nieuzasadnione obawy"

W Niemczech od lipca "całkowity zakaz jazdy w weekendy"? To "nieuzasadnione obawy"

Źródło:
Konkret24

Czy Amerykański Czerwony Krzyż nie przyjmuje krwi od osób zaszczepionych przeciw COVID-19? Taką teorię, na podstawie pytań z formularza tej organizacji, wysnuli polscy internauci. Kwestionariusz jest prawdziwy, teoria już nie.

Amerykański Czerwony Krzyż "odmawia przyjmowania krwi" od zaszczepionych? Nie

Amerykański Czerwony Krzyż "odmawia przyjmowania krwi" od zaszczepionych? Nie

Źródło:
Konkret24

Internauci i serwisy internetowe podają przekaz, że polskie wojsko wysyła pracującym pierwsze powołania - że dostają "pracownicze przydziały mobilizacyjne". Wyjaśniamy, o co chodzi.

Pracownikom wysłano "pierwsze powołania do wojska"? Nie, wyjaśniamy

Pracownikom wysłano "pierwsze powołania do wojska"? Nie, wyjaśniamy

Źródło:
Konkret24

Sceptycy pandemii COVID-19 i przeciwnicy wprowadzonych wtedy obostrzeń szerzą ostatnio narrację, jakoby "niemiecki rząd przyznał, że nie było pandemii". Wiele wpisów z taką informacją krąży po Facebooku i w serwisie X. Nie jest to jednak prawda.

"Niemiecki rząd przyznał, że nie było pandemii"? Manipulacja pana profesora

"Niemiecki rząd przyznał, że nie było pandemii"? Manipulacja pana profesora

Źródło:
Konkret24

W sieci pojawiły się dramatyczny zbiór nagrań, rzekomo z potężnej burzy, która przeszła nad Dubajem. Niektóre z nich nie mają jednak nic wspólnego z ostatnimi wydarzeniami. Wyjaśniamy.

Powódź w Dubaju. Huragan i drzewo wyrwane z korzeniami? To nie są nagrania stamtąd

Powódź w Dubaju. Huragan i drzewo wyrwane z korzeniami? To nie są nagrania stamtąd

Źródło:
Konkret24

Posłanka PiS Joanna Lichocka zaalarmowała swoich odbiorców, że we Wrocławiu powstał "ruchomy meczet". W poście nawiązała do kwestii nielegalnych migrantów, Donalda Tuska i Unii Europejskiej. Posłanka mija się z prawdą. Pokazujemy, co rzeczywiście stoi przy Stadionie Olimpijskim w stolicy Dolnego Śląska.

"Ruchomy meczet" we Wrocławiu? Posłanka PiS manipuluje, tam stało i stoi boisko

"Ruchomy meczet" we Wrocławiu? Posłanka PiS manipuluje, tam stało i stoi boisko

Źródło:
Konkret24

"Głosują, jak im patroni z Niemiec każą", "lista hańby europosłów", "komu podziękować za pakiet migracyjny" - z takimi komentarzami rozsyłane jest w sieci zestawienie mające pokazywać, jak 25 polskich europosłów rzekomo głosowało "w sprawie pakietu migracyjnego". Tylko że grafika zawiera błędy i nie przedstawia, jak rzeczywiście ci europosłowie głosowali. Wyjaśniamy.

"Lista hańby europosłów"? Nie, grafika z błędami. Kto jak głosował w sprawie paktu migracyjnego?

"Lista hańby europosłów"? Nie, grafika z błędami. Kto jak głosował w sprawie paktu migracyjnego?

Źródło:
Konkret24

Według posłanki PiS Marleny Maląg proponowane przez obecny rząd "babciowe" oznacza likwidację programu wprowadzonego przez rząd Zjednoczonej Prawicy. "Znów oszukali?", "będą zabierać?" - pytała była minister rodziny. To manipulacja. Wyjaśniamy, czy rodzice rzeczywiście stracą na nowym świadczeniu.

Maląg: "babciowe" oznacza likwidację rodzinnego kapitału opiekuńczego. Co pominęła była minister?

Maląg: "babciowe" oznacza likwidację rodzinnego kapitału opiekuńczego. Co pominęła była minister?

Źródło:
Konkret24

Sugerując się tekstami niektórych serwisów internetowych, polscy internauci gratulują Słowakom, że "odrzucili pakt migracyjny" i piszą, że rząd Donalda Tuska powinien zrobić to samo. Sęk w tym, że Słowacja nic nie odrzuciła, a Polska - i Węgry - przyjmują takie samo stanowisko. Wyjaśniamy, na czym polega rozpowszechniany w internecie manipulacyjny przekaz.

Słowacja "odrzuca unijny pakt migracyjny, a Polska?" Uproszczenie i manipulacja

Słowacja "odrzuca unijny pakt migracyjny, a Polska?" Uproszczenie i manipulacja

Źródło:
Konkret24

Salon kosmetyczny z eksperymentalną terapią odchudzającą komarami jakoby działał w Gdańsku. Uchodźczyni z Ukrainy, która go prowadziła, miała na tym zarobić ponad milion złotych - wynika z rzekomego materiału stacji Euronews. Rozpowszechniają go w sieci prorosyjskie konta. Jest sfabrykowany.

Terapia odchudzająca komarami, fałszywe dokumenty i Ukrainka z milionem złotych. Nic tu nie jest prawdą

Terapia odchudzająca komarami, fałszywe dokumenty i Ukrainka z milionem złotych. Nic tu nie jest prawdą

Źródło:
Konkret24

W 2023 roku pierwszy raz od trzech lat spadła liczba osób, wobec których zarządzono kontrolę operacyjną. Wśród nich były też inwigilowane Pegasusem. Cały czas jest to jednak więcej niż przed objęciem rządów przez Zjednoczoną Prawicę.

Nie tylko Pegasus. Ile osób służby inwigilowały w 2023 roku?

Nie tylko Pegasus. Ile osób służby inwigilowały w 2023 roku?

Źródło:
Konkret24

Nowy warszawski radny PiS, a wcześniej wojewoda mazowiecki Tobiasz Bocheński postanowił uczcić Święto Chrztu Polski wpisem w mediach społecznościowych. Jednak swój post na ten temat zilustrował grafiką przedstawiającą chrzest nie Mieszka I, tylko innego władcy. 

Bocheński uczcił Święto Chrztu Polski. "Douczy się pan z okresu średniowiecza" 

Bocheński uczcił Święto Chrztu Polski. "Douczy się pan z okresu średniowiecza" 

Źródło:
Konkret24

Jordańska księżniczka Salma miała "osobiście strącić" sześć irańskich dronów skierowanych na Izrael, Iran zrobił Izraelowi "małe Drezno", a jeden z dronów zawisł na kablach elektrycznych... - tego typu informacje o ataku na Izrael rozchodzą się w polskich mediach społecznościowych. Są niepotwierdzone i fałszywe, oparte na starych zdjęciach i nagraniach.

Drony "strąciła jordańska księżniczka", a jeden "zaplątał się w kable". Fejki o ataku Iranu na Izrael

Drony "strąciła jordańska księżniczka", a jeden "zaplątał się w kable". Fejki o ataku Iranu na Izrael

Źródło:
Konkret24

Portal rzekomo z Londynu, a teksty publikowane po rosyjsku. Film wideo mający być dowodem, tylko że już skasowany, a bohater zniknął. Oto jak historia o rzekomym zakupie rezydencji króla Karola przez Ołenę Zełenską powiela schemat prokremlowskiej dezinformacji.

Zełenski "nabywa byłą rezydencję króla Karola"? Rosyjski schemat dezinformacji

Zełenski "nabywa byłą rezydencję króla Karola"? Rosyjski schemat dezinformacji

Źródło:
Konkret24, Snopes