Wiosną 2026 roku media zaczęły informować o problemach w wypłatach środków klientów giełdy kryptowalut Zondacrypto. Pod koniec sierpnia ogłoszono upadłość spółki BB Trade Estonia OU zarządzającej giełdą. Prokuratura szacuje, że szkody mogą sięgać setek milionów złotych ("nie mniej niż 350 mln złotych" - według komunikatu prokuratury z kwietnia). W ostatnich dniach w związku z aferą zatrzymywane są kolejne osoby, między innymi Radosław Piesiewicz, prezes Polskiego Komitetu Olimpijskiego. Głos w sprawie afery na konferencji prasowej 3 września 2026 roku zabrał prezydent Karol Nawrocki. Zacytujmy wymianę zdań prezydenta z konferencji z jedną z dziennikarek:
Karol Nawrocki: Oczywiście Zondacrypto to afera, za którą odpowiadają obecnie rządzący. To jest rzecz oczywista. Przypominam państwu... Dziennikarka: Ostrzegali... Karol Nawrocki: Jeszcze raz? Dziennikarka: Były ostrzeżenia KNF-u... Karol Nawrocki: Dobrze, pani redaktor, to powiem jedną ważną rzecz. W latach 2024-2025, to było chyba lato roku 2024 i luty roku 2025, organy ścigania, polska prokuratura umorzyła śledztwo w sprawie Zondacrypto.
Prezydent zapomina i pomija te umorzenia postępowań - z zawiadomień Komisji Nadzoru Finansowego - przez prokuraturę, które miały miejsce za rządów Prawa i Sprawiedliwości.
Jakie śledztwa w sprawie Zondacrypto prowadziła prokuratura
Jak wynika z odpowiedzi rzecznika prasowego Prokuratury Krajowej dla redakcji wnet.fm: "w całej Polsce w latach 2021–2026 było kilkanaście/kilkadziesiąt postępowań, w których w opisie czynu pojawia się Zonda/Zondacrypto". Jednak najważniejsze śledztwa w sprawie Zondy prowadziła Prokuratura Regionalna w Katowicach. I faktycznie ta prokuratura umorzyła dwa śledztwa w sprawie giełdy kryptowalut w latach 2024-2025.
Jedno śledztwo umorzono nie latem a w kwietniu 2024 roku, drugie umorzono w lutym 2025 roku. Oba były kontynuacją wcześniejszego śledztwa prowadzonego i umorzonego przez prokuraturę w Katowicach jeszcze za rządów Prawa i Sprawiedliwości, kiedy prokuratorem generalnym i ministrem sprawiedliwości był Zbigniew Ziobro. Przypomnijmy więc tę sprawę od początku. Kalendarium wydarzeń zbudowaliśmy na podstawie informacji zawartych w tekstach Oko.press i wnet.fm (ta redakcja przekazuje odpowiedzi rzecznika Prokuratury Krajowej).
23 marca 2018 roku - Prokuratura Regionalna w Katowicach wszczęła śledztwo o sygnaturze RP I Ds. 9.2018. Śledztwo wynikało z zawiadomienia złożonego przez Komisję Nadzoru Finansowego i dotyczyło świadczenia usług płatniczych przez BitBay (potem Zondacrypto) bez wymaganego zezwolenia KNF (art. 150 ust. 1 ustawy o usługach płatniczych). 29 marca 2019 roku - Prokuratura Regionalna w Katowicach umarza ww. postępowanie z powodu braku znamion czynu zabronionego. 11 kwietnia 2019 roku - KNF składa zażalenie na tę decyzję. 10 października 2019 roku - Sąd Rejonowy Katowice-Zachód uchyla postanowienie o umorzeniu. Sprawa została ponownie zarejestrowana pod sygn. RP I Ds. 37.2019. 15 czerwca 2020 roku - Prokuratura Regionalna w Katowicach ponownie umarza śledztwo. 2 lipca 2020 roku - Prokuratura Krajowa stwierdza, że postanowienie o umorzeniu było niezasadne i przedwczesne. Wskazuje, że należy podjąć postępowanie. Sprawa zostaje zarejestrowana pod sygnaturą RP I Ds. 22.2020. Koniec 2021 roku - KNF składa uzupełnienie do pierwotnego zawiadomienia. Dodaje podejrzenie blokowania możliwości wypłaty środków zdeponowanych na rachunkach giełdy przez jej użytkowników (art. 284 Kodeksu karnego, czyli zarzut przywłaszczenia). 24 marca 2022 roku - Prokuratura Regionalna w Katowicach wszczyna postępowanie o sygnaturze 2003-1.Ds.16.2022. Śledztwo jest prowadzone na podstawie materiałów wyłączonych z postępowania o sygnaturze RP I Ds. 22.2020 oraz zawiadomień KNF z 5 listopada i 20 grudnia 2021 roku.
15 czerwca 2022 roku - Prokuratura Regionalna w Katowicach ponownie umarza postępowanie w sprawie świadczenia usług płatniczych bez wymaganego zezwolenia KNF (RP I Ds. 22.2020). 30 czerwca 2022 roku - KNF składa zażalenie na tę decyzję. 12 maja 2023 roku - Prokuratura Krajowa nie uwzględniła zażalenia złożonego przez KNF. Decyzja staje się prawomocna. 29 kwietnia 2024 roku - Prokuratura Regionalna w Katowicach umarza postępowanie o sygnaturze 2003-1.Ds.17.2024 z uwagi na brak znamion czynu zabronionego. Nie wiemy, kiedy dokładnie wszczęto postępowanie w tej sprawie, była to jednak kontynuacja jednego z wcześniejszych postępowań. Z tekstu Oko.press wynika, że to śledztwo dotyczyło "przywłaszczenia, czyli wątków, w sprawie których KNF złożyła dodatkowe zawiadomienie pod koniec 2021". 5 lutego 2025 roku - Prokuratura Regionalna w Katowicach umarza postępowanie o sygnaturze 2003-1.Ds.16.2022 (wyłączone z pierwotnego śledztwa w marcu 2022 roku) z uwagi na brak znamion czynu zabronionego.
Pięć śledztw, pięć umorzeń
W sumie Prokuratura Regionalna w Katowicach prowadziła w sprawie Zondy pięć śledztw o różnych sygnaturach. Trzy z nich (RP I Ds. 9.2018, RP I Ds. 37.2019, RP I Ds. 22.2020) to kontynuacja tej samej sprawy trwającej w latach 2018-2023, a więc wyłącznie pod rządami Zjednoczonej Prawicy. Kolejne postępowania wynikały tu z zawiadomienia ze strony Komisji Nadzoru Finansowego, która sygnalizowała, że giełda Zondacrypto (wtedy BitBay) działa bez odpowiedniego zezwolenia. Ta sprawa była 3-krotnie umarzana przez prokuraturę, a KNF za każdym razem odwoływał się od tej decyzji. W końcu - w 2023 roku - decyzję prokuratury w Katowicach uprawomocniła Prokuratura Krajowa.
Ta seria umorzeń może dziwić tym bardziej, że w początku 2019 roku prokuratura przyznała, że giełda BitBay działa bez stosownego zezwolenia, ale "uznała, że ówczesny prezes giełdy Sylwester Suszek nie dość, że nie działał umyślnie, to jeszcze miał 'usprawiedliwioną nieświadomość bezprawności swoich działań'".
Śledztwo o sygnaturze 2003-1.Ds.17.2024 zostało umorzone 29 kwietnia 2024 roku - a więc już za rządów obecnej koalicji. Fragmenty tego postanowienia zostały opublikowane w sieci, między innymi przez posła niezrzeszonego (wcześniej PiS) Janusza Kowalskiego. "To ekipa Tuska w kwietniu 2024 r. umorzyła śledztwo w sprawie spółki Przemysława Krala" - przekonuje Kowalski. Jednak, jak widać w załączonym dokumencie, postępowanie umorzone w kwietniu 2024 roku dotyczyło wyłącznie zarzutów z art. 284 i 286 Kodeksu karnego, a więc wątków dołączonych do sprawy przez KNF w trakcie trwania pierwotnego śledztwa pod koniec 2021 roku.
Prokuratura (jak wskazaliśmy w powyższym kalendarium) rozdzieliła poszczególne zarzuty. Te odnoszące się do prowadzenia giełdy bez zezwolenia zamknęła ostatecznie w 2023 roku. Te odnoszące się do potencjalnego przywłaszczenia mienia (art. 284 kk) i doprowadzenia innych osób do niekorzystnego rozporządzenia mieniem (art. 286 kk) zostały zamknięte umorzone w kwietniu 2024 roku. Prokuratura podjęła taką decyzję, gdyż jej zdaniem klienci nie mieli problemów z wypłatą środków z giełdy w 2021 roku - a więc w okresie, którego dotyczyło postępowanie.
Śledztwo umorzone w lutym 2025 roku dokładnie opisuje Agata Kołodziej na łamach OKO.press. Według jej ustaleń to postępowanie dotyczyło relacji biznesowych Sylwestra Suszka (założyciela giełdy BitBay, potem Zondacypto), który zaginął w marcu 2022 roku, z rodziną Patrowiczów. Te osoby miały wymieniać między sobą - przy użyciu należących do siebie spółek - środki finansowe w celu optymalizacji opodatkowania. Według OKO.press prokuratorom udało się ustalić przebieg tych relacji, jednak "zabrakło im jednak dowodów procesowych" - dlatego śledztwo zostało umorzone.
Niewyjaśnione wątki
Wokół Zondacrypto jest kilka więcej niewyjaśnionych działań ze strony prokuratury. "W 2020 roku śledczy nie zgodzili się na operację kontrolowanego wręczenia łapówki dziennikarzowi 'Superwizjera' Michałowi Fui". Osoba związana z giełdą Zondacrypto "zaoferowała mu milion złotych w zamian za wstrzymanie prac nad reportażem. Jednak dzień przed zaplanowanym spotkaniem z pośrednikiem redakcja 'Superwizjera' została poinformowana, że prokuratura nie wyraziła zgody na operację". Fuja mówił potem: - Kiedy proponowano nam tę olbrzymią milionową łapówkę, to resort Zbigniewa Ziobry zatrzymał prowokację, zatrzymał ten proces, w którym mieliśmy te pieniądze w kontrolowany sposób przyjąć. Od wielu, wielu lat prowadzone były śledztwa, zarówno w sprawie Zondy, jak i w sprawie Przemysława Krala. Po prostu wydaje się, że wszyscy wiedzieli, kim on jest.
Od 2022 roku trwa śledztwo w sprawie zaginięcia Sylwestra Suszka (prezes giełdy BitBay przekształconej następnie w Zondacrypto), 3 września 2026 roku minister sprawiedliwości Waldemar Żurek stwierdził, że w tej sprawie prawdopodobnie doszło do zabójstwa.
17 kwietnia 2026 roku Prokuratura Regionalna w Katowicach wszczęła kolejne śledztwo w sprawie Zondacrypto. Śledztwo obejmuje okres od 2022 roku. Prokuratura zaczęła je w związku z problemami z wypłatą środków klientów zgromadzonych przez giełdę Zondacrypto. 3 sierpnia 2026 roku śledztwo przejął Śląski Wydział Zamiejscowy Departamentu ds. Przestępczości Zorganizowanej i Korupcji Prokuratury Krajowej w Katowicach.
Pytania dotyczące śledztw prowadzonych w sprawie Zondacrypto przez Prokuraturę Regionalną w Katowicach przesłaliśmy do rzecznika prasowego tej prokuratury i rzecznika prasowego Prokuratury Krajowej. Do czasu publikacji tekstu nie otrzymaliśmy odpowiedzi.