FAŁSZ

Generał Załużny dostał miliony dolarów "za emeryturę w Anglii"? To fałszywka

Źródło:
Konkret24
Walerij Załużny w otoczeniu wojskowych
Walerij Załużny w otoczeniu wojskowych facebook.com/CinCAFU
wideo 2/2
Walerij Załużny w otoczeniu wojskowych facebook.com/CinCAFU

Prorosyjskie konta w mediach społecznościowych rozpowszechniają nagranie sygnowane logo BBC News, jakoby były dowódca ukraińskiej armii Wałerij Załużny miał się zgodzić na 53 miliony dolarów w zamian za "emeryturę w Anglii". To fake news. Brytyjska stacja nie jest autorem tego filmu.  

Pokazujemy, co jest prawdą, a co fałszem
Weryfikujemy fake newsy, sprawdzamy dane, analizujemy informacje z sieci

Po tym jak 7 marca 2024 roku ukraińskiego ministerstwo spraw zagranicznych podało, że tego dnia prezydent Ukrainy Wołodymyr Zełenski zatwierdził kandydaturę byłego dowódcy ukraińskiej armii gen. Wałerija Załużnego na stanowisko ambasadora w Wielkiej Brytanii, w mediach społecznościowych zaczęło krążyć wideo rzekomo wyprodukowane i opublikowane w sieci przez brytyjską stację BBC. Z filmu dowiadujemy się, że dziennikarze znanego portalu śledczego Bellingcat, powołując się na swoje źródła, ustalili okoliczności rezygnacji generała Załużnego ze stanowiska dowódcy armii, co nastąpiło - przypomnijmy - 8 lutego. Według przekazu filmu ukraiński generał miał się dogadać z prezydentem Ukrainy Wołodymyrem Zełenskim i otrzymać 53 mln dolarów rekompensaty. Miał się też zgodzić na porzucenie politycznych ambicji i wyjazd z kraju. W materiale jest też teza, że nominacja dla Załużnego to możliwy spisek brytyjskich służb, który pozwoli zachować zarówno Zełenskiemu, jak i Załużnemu znaczący polityczny wpływ, "gdy upadek władzy politycznej [w Ukrainie] stanie się nieodwracalny".

FAŁSZ

Wideo trwa 100 sekund. Jest z angielskimi napisami. Przypomina krótkie materiały zamieszczane przez BBC na Facebooku. W lewym górnym rogu widać logotyp stacji, na końcu wyświetla się tzw. tyłówka: standardowa plansza z napisem "BBC News" i zachętą do pobrania aplikacji mobilnej BBC. W materiale wykorzystano m.in. nagrania z gen. Załużnym, prezydentem Zełenskim, jest także kadr z liczeniem potężnej sumy pieniędzy. Na stole leżą pliki amerykańskich studolarówek.

Nagranie głównie na prorosyjskich kontach, komentowane w różnych językach

Jak sprawdziliśmy, wideo w sieci jest publikowane przez internautów, którzy je komentują na platformie X (dawniej Twitter) m.in. po rosyjsku, angielsku, hiszpańsku, francusku, czesku. A profile te zazwyczaj publikują materiały zbieżne z rosyjską narracją.

Nagranie jako autentyczne opisał np. serwis Pravda-en.com. Pojawiło się także na forum Reddit.com. W Polsce opublikował je 9 marca Piotr Panasiuk, były kandydat na posła z ramienia Komitetu Wyborczego Konfederacja Wolność i Niepodległość, który już wcześniej zamieszczał na swoim koncie nieprawdziwe prorosyjskie lub antyukraińskie treści. Rzekomy film BBC tak skomentował: "Bellingcat: Załużny otrzymał 53 mln dolarów odszkodowania za porzucenie ambicji politycznych. W ten sposób Zełenski opłacił Załużnego. Załużnego nie tylko wysłano do Anglii na 'zasłużoną emeryturę', ale także wypłacono dobrą premię, aby mógł spokojnie opuścić Ukrainę".

Pod tym postem są antyukraińskie komentarze po polsku: "To nie dziwne że potem budżet się nie spina przy takich wynagrodzeniach kraju w czasie wojny i jest żebranie po świecie"; "Wysłał 500 tys ludzi na rzeź w zamian za 50 mln dolarów. Niezły biznes jak na banderowca"; "Skąd oni mają tyle kasy?"; "Jeden z głównych rzeźników Ukraińców spokojnie opuszcza kraj z wypchanym portfelem. Ukraińcy to naprawdę ciemny naród"; "To jest wygodna emeryturka dla niego. Reżim się sypie - zasłużeni mogą teraz wyjechać za granicę ze swoimi milionami" (pisownia wszystkich postów oryginalna).

FAŁSZ
Wideo-fałszywka opublikowano na profilach prowadzonych w różnych językachx.com

To sfabrykowany materiał. BBC i Bellingcat zaprzeczają

Prezydent Zełenski w lutym 2024 roku tłumaczył, że armia potrzebuje natychmiastowych zmian. Nowym naczelnym dowódcą ukraińskiego wojska został wtedy generał Ołeksandr Syrski. Cieszący się ogromną popularnością 50-letni Załużny, generał wojsk lądowych, był naczelnym dowódcą Sił Zbrojnych Ukrainy od 2021 roku. Skutecznie kierował obroną kraju od pierwszych dni rosyjskiej inwazji w lutym 2022 roku. O jego dymisji spekulowano przez kilka tygodni. Według niektórych ocen Zełenski obawiał się ambicji politycznych Załużnego.

Brytyjski nadawca nie ma jednak nic wspólnego z powstaniem popularnego teraz w sieci nagrania. Nie znaleźliśmy go ani na stronie BBC, ani na żadnym z profili stacji w mediach społecznościowych. "BBC nie opublikowało takiego materiału. To zupełny fejk" - odpisał na pytanie Konkret24 Shayan Sardarizadeh z redakcji fact-checkingowej BBC Verify. Potem jeszcze to skomentował na platformie X. "Kolejny fałszywy film przypisywany BBC News i Bellingcatowi jest udostępniany przez prokremlowskich internautów - poinformował (tłum. red.).

Na krążący w sieci materiał zareagował także Elliot Higgins, szef Bellingcata. "Pojawił się kolejny sfabrykowany materiał BBC o Bellingcacie. Naprawdę się zastanawiam, do kogo jest skierowany. Nic z tego nie przyciąga uwagi, nawet wśród wściekle antyrosyjskich kregów" - napisał na platformie X (tłum. red.). Reagował także na publikowane posty z tym nagraniem i pytania internautów o jego autentyczność. "To fejk. Nigdy nie opublikowaliśmy materiału na ten temat" - odpisał Panasiukowi (tłum. red.).

Christo Grozev, bułgarski dziennikarz, który pojawia się w kadrze w rozpowszechnianym materiale, gdy jest mowa o rzekomych ustaleniach ekspertów Bellingcata, a od ponad roku nie współpracuje już z tym portalem. Ale i on skomentował wideo. "Rosyjski wywiad kontynuuje produkcję tanich fałszywek (w przeciwieństwie do deep fake'ów), które mają wyglądać jak zrobione przez wiarygodne media. Tym razem jest to kiepsko napisane wideo 'BBC' w języku kremlowskim, w którym twierdzi się, że odkryłem, że Załużny dostał łapówkę. Nie wiem, dla kogo to jest przeznaczone. Jest to tak złe" - napisał bułgarski dziennikarz (tłum. red.).

To nie pierwszy raz, gdy w sieci pojawiają się sfabrykowane materiały BBC. Na przykład wiosną 2022 roku brytyjska stacja miała informować, że Polska przygotowuje armię do inwazji na Ukrainę - co weryfikowaliśmy w Konkret24.

Wysłaliśmy pytania do ambasady Ukrainy w Polsce i ukraińskiego MSZ z prośbą o ustosunkowanie się do twierdzenia, że generał Załużny otrzymał jakieś pieniądze w zamian za przyjęcie posady ambasadora w Wielkiej Brytanii, lecz do publikacji tekstu nie otrzymaliśmy odpowiedzi.

Autorka/Autor:

Źródło: Konkret24

Źródło zdjęcia głównego: x.com

Pozostałe wiadomości

Ponad milionowe zasięgi generuje w polskiej sieci przekaz, że od początku lipca nie będzie można w Niemczech w weekendy jeździć samochodami osobowymi. Powodem ma być troska o środowisko. Uspokajamy: nie ma takich planów.

W Niemczech od lipca "całkowity zakaz jazdy w weekendy"? To "nieuzasadnione obawy"

W Niemczech od lipca "całkowity zakaz jazdy w weekendy"? To "nieuzasadnione obawy"

Źródło:
Konkret24

Czy Amerykański Czerwony Krzyż nie przyjmuje krwi od osób zaszczepionych przeciw COVID-19? Taką teorię, na podstawie pytań z formularza tej organizacji, wysnuli polscy internauci. Kwestionariusz jest prawdziwy, teoria już nie.

Amerykański Czerwony Krzyż "odmawia przyjmowania krwi" od zaszczepionych? Nie

Amerykański Czerwony Krzyż "odmawia przyjmowania krwi" od zaszczepionych? Nie

Źródło:
Konkret24

Internauci i serwisy internetowe podają przekaz, że polskie wojsko wysyła pracującym pierwsze powołania - że dostają "pracownicze przydziały mobilizacyjne". Wyjaśniamy, o co chodzi.

Pracownikom wysłano "pierwsze powołania do wojska"? Nie, wyjaśniamy

Pracownikom wysłano "pierwsze powołania do wojska"? Nie, wyjaśniamy

Źródło:
Konkret24

Sceptycy pandemii COVID-19 i przeciwnicy wprowadzonych wtedy obostrzeń szerzą ostatnio narrację, jakoby "niemiecki rząd przyznał, że nie było pandemii". Wiele wpisów z taką informacją krąży po Facebooku i w serwisie X. Nie jest to jednak prawda.

"Niemiecki rząd przyznał, że nie było pandemii"? Manipulacja pana profesora

"Niemiecki rząd przyznał, że nie było pandemii"? Manipulacja pana profesora

Źródło:
Konkret24

W sieci pojawiły się dramatyczny zbiór nagrań, rzekomo z potężnej burzy, która przeszła nad Dubajem. Niektóre z nich nie mają jednak nic wspólnego z ostatnimi wydarzeniami. Wyjaśniamy.

Powódź w Dubaju. Huragan i drzewo wyrwane z korzeniami? To nie są nagrania stamtąd

Powódź w Dubaju. Huragan i drzewo wyrwane z korzeniami? To nie są nagrania stamtąd

Źródło:
Konkret24

Posłanka PiS Joanna Lichocka zaalarmowała swoich odbiorców, że we Wrocławiu powstał "ruchomy meczet". W poście nawiązała do kwestii nielegalnych migrantów, Donalda Tuska i Unii Europejskiej. Posłanka mija się z prawdą. Pokazujemy, co rzeczywiście stoi przy Stadionie Olimpijskim w stolicy Dolnego Śląska.

"Ruchomy meczet" we Wrocławiu? Posłanka PiS manipuluje, tam stało i stoi boisko

"Ruchomy meczet" we Wrocławiu? Posłanka PiS manipuluje, tam stało i stoi boisko

Źródło:
Konkret24

"Głosują, jak im patroni z Niemiec każą", "lista hańby europosłów", "komu podziękować za pakiet migracyjny" - z takimi komentarzami rozsyłane jest w sieci zestawienie mające pokazywać, jak 25 polskich europosłów rzekomo głosowało "w sprawie pakietu migracyjnego". Tylko że grafika zawiera błędy i nie przedstawia, jak rzeczywiście ci europosłowie głosowali. Wyjaśniamy.

"Lista hańby europosłów"? Nie, grafika z błędami. Kto jak głosował w sprawie paktu migracyjnego?

"Lista hańby europosłów"? Nie, grafika z błędami. Kto jak głosował w sprawie paktu migracyjnego?

Źródło:
Konkret24

Według posłanki PiS Marleny Maląg proponowane przez obecny rząd "babciowe" oznacza likwidację programu wprowadzonego przez rząd Zjednoczonej Prawicy. "Znów oszukali?", "będą zabierać?" - pytała była minister rodziny. To manipulacja. Wyjaśniamy, czy rodzice rzeczywiście stracą na nowym świadczeniu.

Maląg: "babciowe" oznacza likwidację rodzinnego kapitału opiekuńczego. Co pominęła była minister?

Maląg: "babciowe" oznacza likwidację rodzinnego kapitału opiekuńczego. Co pominęła była minister?

Źródło:
Konkret24

Sugerując się tekstami niektórych serwisów internetowych, polscy internauci gratulują Słowakom, że "odrzucili pakt migracyjny" i piszą, że rząd Donalda Tuska powinien zrobić to samo. Sęk w tym, że Słowacja nic nie odrzuciła, a Polska - i Węgry - przyjmują takie samo stanowisko. Wyjaśniamy, na czym polega rozpowszechniany w internecie manipulacyjny przekaz.

Słowacja "odrzuca unijny pakt migracyjny, a Polska?" Uproszczenie i manipulacja

Słowacja "odrzuca unijny pakt migracyjny, a Polska?" Uproszczenie i manipulacja

Źródło:
Konkret24

Za pomocą treści reklamowych, lecz nieoznaczonych jako płatne, prorosyjska sieć propagandowa rozsyła wśród internautów w Europie treści zniechęcające do pomocy Ukrainie i podważające politykę Unii Europejskiej. W ciągu ostatniego pół roku te przekazy dotarły do co najmniej 38 milionów użytkowników internetu we Francji i Niemczech. 

38 milionów internautów we Francji i Niemczech w zasięgu rosyjskiej operacji propagandowej

38 milionów internautów we Francji i Niemczech w zasięgu rosyjskiej operacji propagandowej

Źródło:
Konkret24

Salon kosmetyczny z eksperymentalną terapią odchudzającą komarami jakoby działał w Gdańsku. Uchodźczyni z Ukrainy, która go prowadziła, miała na tym zarobić ponad milion złotych - wynika z rzekomego materiału stacji Euronews. Rozpowszechniają go w sieci prorosyjskie konta. Jest sfabrykowany.

Terapia odchudzająca komarami, fałszywe dokumenty i Ukrainka z milionem złotych. Nic tu nie jest prawdą

Terapia odchudzająca komarami, fałszywe dokumenty i Ukrainka z milionem złotych. Nic tu nie jest prawdą

Źródło:
Konkret24

W 2023 roku pierwszy raz od trzech lat spadła liczba osób, wobec których zarządzono kontrolę operacyjną. Wśród nich były też inwigilowane Pegasusem. Cały czas jest to jednak więcej niż przed objęciem rządów przez Zjednoczoną Prawicę.

Nie tylko Pegasus. Ile osób służby inwigilowały w 2023 roku?

Nie tylko Pegasus. Ile osób służby inwigilowały w 2023 roku?

Źródło:
Konkret24

Jarosław Kaczyński, motywując członków Prawa i Sprawiedliwości do pracy przed drugą turą wyborów samorządowych, przekonywał ich, że partia ma teraz więcej kandydatów na wójtów, burmistrzów i prezydentów miast niż w 2018 roku. Nie ma jednak racji.

Kaczyński o kandydatach PiS w drugiej turze: "więcej niż przedtem". Nie, dużo mniej

Kaczyński o kandydatach PiS w drugiej turze: "więcej niż przedtem". Nie, dużo mniej

Źródło:
Konkret24

Nowy warszawski radny PiS, a wcześniej wojewoda mazowiecki Tobiasz Bocheński postanowił uczcić Święto Chrztu Polski wpisem w mediach społecznościowych. Jednak swój post na ten temat zilustrował grafiką przedstawiającą chrzest nie Mieszka I, tylko innego władcy. 

Bocheński uczcił Święto Chrztu Polski. "Douczy się pan z okresu średniowiecza" 

Bocheński uczcił Święto Chrztu Polski. "Douczy się pan z okresu średniowiecza" 

Źródło:
Konkret24

Jordańska księżniczka Salma miała "osobiście strącić" sześć irańskich dronów skierowanych na Izrael, Iran zrobił Izraelowi "małe Drezno", a jeden z dronów zawisł na kablach elektrycznych... - tego typu informacje o ataku na Izrael rozchodzą się w polskich mediach społecznościowych. Są niepotwierdzone i fałszywe, oparte na starych zdjęciach i nagraniach.

Drony "strąciła jordańska księżniczka", a jeden "zaplątał się w kable". Fejki o ataku Iranu na Izrael

Drony "strąciła jordańska księżniczka", a jeden "zaplątał się w kable". Fejki o ataku Iranu na Izrael

Źródło:
Konkret24

Portal rzekomo z Londynu, a teksty publikowane po rosyjsku. Film wideo mający być dowodem, tylko że już skasowany, a bohater zniknął. Oto jak historia o rzekomym zakupie rezydencji króla Karola przez Ołenę Zełenską powiela schemat prokremlowskiej dezinformacji.

Zełenski "nabywa byłą rezydencję króla Karola"? Rosyjski schemat dezinformacji

Zełenski "nabywa byłą rezydencję króla Karola"? Rosyjski schemat dezinformacji

Źródło:
Konkret24, Snopes

Poseł PiS Sebastian Kaleta straszy, że według projektu nowelizacji Kodeksu karnego, jeśli publicznie "sprzeciwisz się tęczowym piątkom w szkole twojego dziecka", to "może się tobą z urzędu zająć prokurator". Podobnie ma rzekomo być wówczas, gdy ktoś powie, że "są tylko dwie płcie". Prawnicy tłumaczą, na czym polega manipulacja posła PiS.

Kaleta o nowelizacji Kodeksu karnego: "lewacka cenzura". Wyjaśniamy, jak manipuluje

Kaleta o nowelizacji Kodeksu karnego: "lewacka cenzura". Wyjaśniamy, jak manipuluje

Źródło:
Konkret24

Według popularnego wpisu uczniowie rzekomo są uczeni, że Ukraina jako państwo istniała już w XVI wieku. Dowodem ma być zdjęcie mapy ze szkolnego atlasu. Z tej mapy to nie wynika, co wyjaśnia wydawnictwo i eksperci.

"Ukraina jako państwo istniała już w XVI wieku"? Sprawdzamy, co wynika z mapy w szkolnym atlasie

"Ukraina jako państwo istniała już w XVI wieku"? Sprawdzamy, co wynika z mapy w szkolnym atlasie

Źródło:
Konkret24

Donald Tusk rzekomo trafił do czołówki rankingu najbogatszych Polaków - tak wynika z krążącego w mediach społecznościowych zrzutu ekranu. Oburzeni internauci pytają, skąd premier ma tyle pieniędzy. Jednak to fake news.

Donald Tusk "w czołówce najbogatszych Polaków"? Nieprawda

Donald Tusk "w czołówce najbogatszych Polaków"? Nieprawda

Źródło:
Konkret24

Ponad połowa Polaków wie, że celem fake newsów i teorii spiskowych jest manipulowanie opinią publiczną i realizowanie politycznych interesów. Mimo to ulegają tym manipulacjom. Jak wynika z najnowszego raportu "Dezinformacja oczami Polaków", co trzeci Polak wierzy, że zaplanowano już kolejną pandemię. Niemal co trzeci - że w Smoleńsku doszło do zamachu. Jedna piąta uważa, że skoro pada śnieg, to żadnego ocieplenia klimatu nie ma.

Polacy vs dezinformacja. W jakie fałsze wierzymy, komu ufamy, czego się boimy

Polacy vs dezinformacja. W jakie fałsze wierzymy, komu ufamy, czego się boimy

Źródło:
Konkret24

Nie sądzę, żeby prokuratura mogła tak bezczelnie kłamać - to reakcja Antoniego Macierewicza na informacje, że prokuratura nie znalazła dowodów na wybuch w polskim samolocie, który rozbił się 10 kwietnia 2010 roku w Smoleńsku. Bo na rzekomym wybuchu, do którego miało dojść w tupolewie, Macierewicz i PiS budowali przez lata swoje kłamstwo smoleńskie. Oto jego główne założenia.

10 fałszów Macierewicza. Jak zbudowano smoleński mit

10 fałszów Macierewicza. Jak zbudowano smoleński mit

Źródło:
Konkret24, "Czarno na białym" TVN24

Kobiety czekają na zmianę prawa, a koalicja rządząca dyskutuje zarówno o terminie procedowania czterech projektów ustaw w sprawie aborcji, jak też jego formie. Wyjaśniamy, o jakich projektach mowa, co w nich zaproponowano, jaka musi być ścieżka legislacyjna i dlaczego różna.

"Kodeksowe" i "niekodeksowe". Cztery projekty ustaw dotyczących aborcji

"Kodeksowe" i "niekodeksowe". Cztery projekty ustaw dotyczących aborcji

Źródło:
Konkret24