Nixon informuje, że astronauci nie wrócą z Księżyca. Deepfake w wersji historycznej

Richard Nixon w Gabinecie Owalnym, 1972Richard Nixon Presidential Library and Museum

Grupa artystów stworzyła fałszywe nagranie wideo z udziałem byłego prezydenta Stanów Zjednoczonych Richarda Nixona. To przemowa, która sugeruje, że misja księżycowa Apollo 11 w 1969 r. zakończyła się niepowodzeniem. Jej tekst rzeczywiście został przygotowany dla Nixona, prezydent jednak nigdy jej nie wygłosił.

Pokazujemy, co jest prawdą, a co fałszem
Weryfikujemy fake newsy, sprawdzamy dane, analizujemy informacje z sieci

"Na wypadek katastrofy księżycowej" (In Event of Moon Disaster) - to tytuł instalacji artystycznej prezentowanej na Międzynarodowym Festiwalu Filmów Dokumentalnych w Amsterdamie. Jej zwiastun można obejrzeć w sieci, w tym na popularnych platformach z wideo.

To alternatywna wersja historii misji Apollo 11 z 1969 r. Prezydent Stanów Zjednoczonych zwraca się w wystąpieniu telewizyjnym do milionów Amerykanów, by poinformować o tragicznym końcu wyprawy Neila Armstronga, Edwina Aldrina i Michaela Collinsa na Księżyc.

Przemówienie, którego nie było

"Dobry wieczór moi drodzy Amerykanie. Los zdecydował, że ludzie, którzy polecieli na Księżyc w pokojowej misji badawczej, pozostaną na Księżycu, by spocząć tam w pokoju" - od tych słów rozpoczyna się sfałszowane przemówienie Richarda Nixona.

W dalszej części nagrania amerykański prezydent mówi: "Każda istota ludzka, która spojrzy na Księżyc podczas kolejnych nocy, będzie widzieć, że jest zakątek innego świata, w którym na zawsze pozostanie ludzkość".

Przemówienie nigdy nie zostało wygłoszone. Nagranie zostało sztucznie stworzone przy wykorzystaniu technologii deepfake. Jego tekst rzeczywiście pochodzi jednak z 1969 r.

Przemówienie napisał autor prezydenckich przemówień Bill Safire 18 lipca tamtego roku. Został przygotowany na wypadek niepowodzenia misji Apollo 11 - jak można przeczytać na stronie US National Archives, "na wypadek gdyby astronauci zostali bez pomocy na Księżycu i nie mogli wrócić na Ziemię".

prawda

"Ci odważni mężczyźni, Neil Armstrong i Edwin Aldrin, wiedzą, że nie ma nadziei na ich powrót. Ale wiedzą także, że w ich poświęceniu jest nadzieja dla ludzkości", można między innymi przeczytać w zachowanym tekście przemówienia. Znalazły się w nim także instrukcje dotyczące przemówienia - przed jego wygłoszeniem, prezydent miał zadzwonić do wdów. Po wygłoszeniu, gdy NASA zakończy komunikację z astronautami, kapłan miał podjąć procedury tożsame z pogrzebem na morzu.

Na szczęście przemówienia nie trzeba było wygłaszać. 20 lipca Neil Armstrong i Edwin Aldrin jako pierwsi ludzie zeszli na powierzchnię Księżyca. Cztery dni później szczęśliwie wrócili na Ziemię.

Neil Armstrong zasłynął jako pierwszy człowiek na Księżycu
Neil Armstrong zasłynął jako pierwszy człowiek na Księżycutvn24

Nixon przemawia na nowo

Projekt filmowy "Na wypadek katastrofy księżycowej" powstał w zespole pod kierownictwem Halsey Burgund i Franceski Panetty. Producentem jest MIT Center for Advanced Virtuality (Centrum Zaawansowanych Technik Wirtualnych Massachusetts Institute of Technology). Prezentowane w ramach projektu nagranie wideo z wizerunkiem zmarłego w 1994 r. byłego prezydenta Stanów Zjednoczonych powstało dzięki wykorzystaniu technologii deepfake.

Do wytworzenia nagrań audio i wideo w tej technologii wykorzystuje się sztuczną inteligencję. Rozwiązanie opiera się na algorytmach tzw. generative adversarial networks (GAN), bazujących na dwóch sieciach. Jedna identyfikuje, analizuje i uczy się schematów w zbiorach danych. Na przykład cech powtarzających się w zdjęciach, wideo czy dźwięku - mimiki, intonacji, tików, ruchów oczu. Drugi element GAN porównuje prawdziwe i fałszywe obrazy i sprawdza, czy efekt wygląda realistycznie. Jeśli nie, model twarzy robiony jest tak długo, aż zostanie uznany za realistyczny.

"Zespół wykorzystał techniki deep learning (ang. głębokiego uczenia) i nagranie głosu aktora w celu stworzenia głosu Richarda Nixona" - można przeczytać na stronie MIT Open Documentary Lab. W tworzeniu nagrania uczestniczyły także komercyjne firmy.

Autorzy nagrania deepfake nie informują o szczegółach jego powstania. Jednym z materiałów źródłowych z pewnością jest jednak przemówienie Richarda Nixona z 8 sierpnia 1974 r., kiedy poinformował on o swojej rezygnacji. Na dostępnym w sieci archiwalnym nagraniu dokumentującym przemówienie i przygotowania do niego widać sceny wykorzystane we fragmencie deepfake'owego nagrania, udostępnionym w serwisie YouTube przez Halsey Burgund.

"Zaciemnianie prawdy"

Elementem instalacji artystycznej, obok nagrania wideo, będzie odtworzony pokój wypoczynkowy wyposażony w sprzęty typowe dla lat 60. Zwiedzający będą też mogli się zapoznać z gazetami stylizowanymi na epokę. Instalację można obecnie obejrzeć w Amsterdamie. Wersja on-line ma być dostępna w sieci wiosną 2020 r.

Autorzy projektu tłumaczą jego powstanie zamiarem zwrócenia uwagi na wpływ nowoczesnych technologii na postrzeganie rzeczywistości. Cele stworzenia instalacji wyjaśnione są na stronie projektu: "Zapraszamy do tej alternatywnej historii i do rozważania, w jaki sposób nowe technologie mogą naginać, przekierowywać, czy zaciemniać przed nami prawdę".

Cytowany na stronie MIT Documentary LAB Halsey Burgund podkreśla z kolei, że jego praca w przeszłości opierała się na wykorzystaniu ludzkiego głosu i prawdziwych wypowiedzi dla celów twórczych i estetycznych. "Obecnie badam w jaki sposób brak autentyczności może wywrzeć wpływ na demokrację i społeczeństwo" - mówi Burgund.

Misja przeciw dezinformacji

Autorzy projektu nieprzypadkowo zdecydowali się na stworzenie fikcyjnego nagrania na podstawie historii wyprawy Apollo 11. To jeden z powszechnie znanych fragmentów najnowszej historii Stanów Zjednoczonych i ludzkości. Wybór i zmanipulowanie akurat tej sprawy oddala od autorów zarzut o próbę celowego rozpowszechniania dezinformacji i pozwala skoncentrować się na poznaniu istoty technologii deepfake.

Misja Armstronga, Aldrina i Collinsa od wielu lat jest przedmiotem popularnych teorii spiskowych. Według jednej z nich reżyser Stanley Kubrick pomógł NASA sfałszować historyczne nagrania z sześciu udanych lądowań na Księżycu. Do rzekomego fałszerstwa nagrań mało dojść w studiu telewizyjnym, na co dowodem ma być ułożenie flagi Stanów Zjednoczonych czy układ cieni.

W artykule opublikowanym na Konkret24 w lipcu, Howard Berry, wykładowca Uniwersytetu Hertfordshire i ekspert od postprodukcji wideo, rozprawia się z najpopularniejszymi mitami o ekspedycji na powierzchnię srebrnego globu.

Autor: kjab / Źródło: Konkret24, opendoclab.mit.edu; zdjęcie tytułowe: Wikipedia

Źródło zdjęcia głównego: Richard Nixon Presidential Library and Museum

Pozostałe wiadomości

Były szef kancelarii premiera Michał Dworczyk twierdzi, że nie pamięta, by Najwyższa Izba Kontroli stwierdziła łamanie prawa przy rozdawaniu środków z Funduszu Sprawiedliwości. Dworczyk przekonuje też, że nie ma wiedzy, by NIK kierowała jakieś wnioski do prokuratury. A skierowała ich kilka. Część umorzono w czasie, gdy prokuratorem generalnym był Zbigniew Ziobro.

Wnioski NIK do prokuratury w sprawie Funduszu Sprawiedliwości. Co się z nimi stało

Wnioski NIK do prokuratury w sprawie Funduszu Sprawiedliwości. Co się z nimi stało

Źródło:
Konkret24

"I to z naszych własnych środków", "imigrant dostanie większy zasiłek niż my pensje", "to jest skandal!" - piszą internauci w reakcji na rozpowszechnianą w sieci informację, że premier Donald Tusk na szczycie Rady Europejskiej podpisał "dokument o zrównaniu zasiłków dla imigrantów w całej UE". Sprawdziliśmy, czy to prawdziwe doniesienia.

Tusk podpisał "zrównanie zasiłków dla imigrantów"? Co rzeczywiście parafował

Tusk podpisał "zrównanie zasiłków dla imigrantów"? Co rzeczywiście parafował

Źródło:
Konkret24

Były wiceminister sprawiedliwości Marcin Romanowski przekonywał w radiowym wywiadzie, że wydatki z Funduszu Sprawiedliwości odbywały się zgodnie z procedurami, a kontrowersje wokół wydawania dużej części tych środków tłumaczył "nowym celem", który "wprowadził ustawodawca". "Więc nie tylko mieliśmy prawo, ale wręcz obowiązek przekazywać na to środki" - zapewniał. Romanowski pominął to, że zmiany zapadły za czasów, gdy resortem sprawiedliwości kierował Zbigniew Ziobro. Przypominamy, o co chodzi.

Romanowski tłumaczy wydatki Funduszu Sprawiedliwości: bo ustawodawca "wprowadził nowy cel". Tak, za rządów PiS

Romanowski tłumaczy wydatki Funduszu Sprawiedliwości: bo ustawodawca "wprowadził nowy cel". Tak, za rządów PiS

Źródło:
Konkret24

Profesor Jan Hartman wyraził w mediach społecznościowych radość z wydania przez prezydenta stolicy Rafała Trzaskowskiego zarządzenia co do obecności symboli religijnych w budynkach warszawskiego urzędu. "Zdjęcie krzyży w warszawskim ratuszu to wielki moralny przełom" - napisał profesor. Tyle że, jak się okazuje, krzyże pozostaną na swoich miejscach.

Hartman pisze o "zdjęciu krzyży w warszawskim ratuszu". Urząd: "nie będą zdjęte"

Hartman pisze o "zdjęciu krzyży w warszawskim ratuszu". Urząd: "nie będą zdjęte"

Źródło:
Konkret24

"Po co było ci to dziewczyno?!", "nie wierzę, że Zelensky ją zmusił" - komentują internauci historię o 19-letniej Ukraince, która rzekomo straciła ramię w walce na wojnie. Dowodem mają być zdjęcia dziewczyny: jedno z frontu, drugie ze szpitala. Jednak nie mają one nic wspólnego z wojną w Ukrainie, a cała historia od lat jest wykorzystywana do oszustw.

Ranna nastoletnia Ukrainka. "To Rosjanie tak ją urządzili"?

Ranna nastoletnia Ukrainka. "To Rosjanie tak ją urządzili"?

Źródło:
Konkret24

Patryk Jaki w radiowym wywiadzie bronił wydawania środków z Funduszu Sprawiedliwości, a także partyjnych kolegów, którzy nim kierowali. Europoseł na różne sposoby próbował usprawiedliwić nieprawidłowości z tym związane: przedstawiał zagadnienia wycinkowo, bagatelizował rzeczywiste zarzuty, nazywał postępowania ministrów "sprawowaniem władzy publicznej". Wyjaśniamy manipulacyjne tezy, którymi się posłużył.

Patryk Jaki o Funduszu Sprawiedliwości. Manipulacje byłego wiceministra Ziobry

Patryk Jaki o Funduszu Sprawiedliwości. Manipulacje byłego wiceministra Ziobry

Źródło:
Konkret24

"Piękny pokaz ignorancji", "chyba nie do końca Pan wie jak działa izolacja", "zamieszkaj pan w namiocie" - to reakcje internautów na wpis publicysty Jana Pospieszalskiego. Ironizował w nim, że z powodu ocieplenia klimatu nie ma potrzeby ocieplania budynków, które ma rzekomo narzucać Unia Europejska w dyrektywie budynkowej. Wyjaśniamy, o co chodzi w dyrektywie, a ekspert tłumaczy, dlaczego potrzebna jest termomodernizacja budynków.

"Temperatury rosną, planeta płonie". Po co jednak ocieplać budynki. Wyjaśniamy

"Temperatury rosną, planeta płonie". Po co jednak ocieplać budynki. Wyjaśniamy

Źródło:
Konkret24

Wiceminister obrony narodowej Cezary Tomczyk, wypowiadając się o zagrożeniach ze strony Rosji, zapewniał w wywiadzie radiowym, że Unia Europejska jest największą gospodarką świata. Sprawdziliśmy, czy polityk ma rację.

Tomczyk: UE jest największą gospodarką świata. Nie, są większe

Tomczyk: UE jest największą gospodarką świata. Nie, są większe

Źródło:
Konkret24

"Kolejna teoria spiskowa stała się faktem" - przestrzegają internauci, komentując popularny post, jakoby w Australii przyjęto ustawę powodującą wycofanie w tym kraju gotówki z obiegu. Obawy są jednak nieuzasadnione, bo informacja o Australii jest fake newsem, choć akurat w tym kraju gotówka staje się coraz mniej popularna.

Australia już podpisała ustawę i "wycofa gotówkę"? Nie o to chodzi

Australia już podpisała ustawę i "wycofa gotówkę"? Nie o to chodzi

Źródło:
Konkret24

Zeznając przed komisją w sprawie wyborów kopertowych, Jarosław Kaczyński spierał się z jej członkami, że kiedy on odwiedzał cmentarze na początku pandemii, to nie było zakazu wstępu na nie. "Ja byłem tego dnia na siedmiu cmentarzach" - mówił prezes PiS. Wyjaśniamy, jakie były wtedy przepisy.

Kaczyński w lockdownie "na siedmiu cmentarzach". Jakie przepisy wtedy obowiązywały

Kaczyński w lockdownie "na siedmiu cmentarzach". Jakie przepisy wtedy obowiązywały

Źródło:
Konkret24

Według prezydenta Andrzeja Dudy zapowiadana teraz przez premiera Donalda Tuska komisja do badania wpływów rosyjskich jest "taką", jaką stworzono specustawą za rządów Zjednoczonej Prawicy. Wyjaśniamy, dlaczego to porównanie jest nieuprawnione i wprowadza opinię publiczną w błąd.

Prezydent porównuje komisję do badania rosyjskich wpływów z tworem "lex Tusk". Manipuluje

Prezydent porównuje komisję do badania rosyjskich wpływów z tworem "lex Tusk". Manipuluje

Źródło:
Konkret24

Tysiące wyświetleń w polskiej sieci ma wideo będące rzekomo fragmentem ukraińskiego programu - widzimy na nim dziwnie zachowującego się dziennikarza. Filmik krąży też w zagranicznej sieci, komentowany jest w kilku językach. To przeróbka, a przekaz wskazuje na rosyjską propagandę.

Dziennikarz "zaczął wciągać krechę nosem"? Jak przerobiono ten kadr

Dziennikarz "zaczął wciągać krechę nosem"? Jak przerobiono ten kadr

Źródło:
Konkret24

Pseudoekologiczne, palą się całą dobę - twierdzą przeciwnicy samochodów elektrycznych. Auta te stały się tematem politycznych kampanii oraz antyunijnych i antyklimatycznych narracji. Prezes PiS Jarosław Kaczyński ironizował ostatnio, że elektryk "się bardzo ładnie pali, intensywnie". Ile jest prawdy, a ile fałszu w takich tezach? Wyjaśniamy.

"Palą się 24 godziny", "częściej niż spalinowe". Prawda i fałsz o samochodach elektrycznych

"Palą się 24 godziny", "częściej niż spalinowe". Prawda i fałsz o samochodach elektrycznych

Źródło:
Konkret24

Krytyka Zielonego Ładu należy do głównych tematów kampanii Prawa i Sprawiedliwości. Na spotkaniu z wyborcami Jarosław Kaczyński oświadczył, że Donald Tusk "w parę dni po chwili, kiedy został premierem", mógł na Radzie Europejskiej odrzucić Zielony Ład. Tylko że wówczas - w grudniu 2023 roku - Rada nie zajmowała się tym tematem. Poza tym Zielonego Ładu nie można po prostu "odrzucić" jedną decyzją. Wyjaśniamy.

Kaczyński: Tusk mógł "odrzucić Zielony Ład". Jedna wypowiedź, dwie nieprawdy

Kaczyński: Tusk mógł "odrzucić Zielony Ład". Jedna wypowiedź, dwie nieprawdy

Źródło:
Konkret24

"Nielegalny uzurpator", "dyktator" - tak od kilku tygodni nazywany jest Wołodymyr Zełenski w mediach społecznościowych. Ukraiński przywódca rzekomo "zakazał wyborów" i "nie jest już prezydentem". Ta narracja ma zrodzić pytanie, kto teraz będzie prezydentem Ukrainy. Jednak cały ten dezinformacyjny przekaz jest spójny ze stanowiskiem Kremla. Wyjaśniamy, co w nim pominięto.

Zełenski "uzurpatorem", bo zakończył kadencję? To rosyjska dezinformacja

Zełenski "uzurpatorem", bo zakończył kadencję? To rosyjska dezinformacja

Źródło:
Konkret24

Politycy PiS wykorzystują zarządzenie prezydenta Warszawy, dotyczące między innymi symboli religijnych w urzędzie miasta, do szerzenia partyjnego przekazu o "piłowaniu katolików". Tylko że bazą do tej frazy jest zmanipulowana przez nich wypowiedź polityka PO Sławomira Nitrasa. Dotyczyła bowiem czego innego. Przypominamy.

"Piłowanie katolików". Partyjny przekaz na zmanipulowanym cytacie

"Piłowanie katolików". Partyjny przekaz na zmanipulowanym cytacie

Źródło:
Konkret24

Według polityków Prawa i Sprawiedliwości zarządzone przez prezydenta Warszawy w urzędzie miasta standardy równego traktowania - dotyczące między innymi symboli religijnych - są sprzeczne z wyrokiem Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z 2011 roku. Nie jest to prawdą. Wyjaśniamy, czego dotyczył ten wyrok.

Zakaz krzyży w urzędach "przeciwny orzecznictwu trybunałów europejskich"? Nieprawda

Zakaz krzyży w urzędach "przeciwny orzecznictwu trybunałów europejskich"? Nieprawda

Źródło:
Konkret24

Według Jarosława Kaczyńskiego już w 2018 roku Mateusz Morawiecki odniósł "pełne zwycięstwo" w sprawie paktu migracyjnego na jednym z unijnych szczytów. Teraz zaś "to zostało odrzucone", a obecny sprzeciw Polski i Donalda Tuska nic nie znaczy. Wyjaśniamy, co ustalono przed sześcioma lat i jaka była ranga tych ustaleń.

Kaczyński o "pełnym zwycięstwie" Morawieckiego w sprawie paktu migracyjnego. Sprawdzamy

Kaczyński o "pełnym zwycięstwie" Morawieckiego w sprawie paktu migracyjnego. Sprawdzamy

Źródło:
Konkret24

"Jestem przeciwko robalom" - oświadczyła podczas wywiadu w radiu Beata Kempa. I utrzymywała, że w europarlamencie głosowała przeciwko unijnej strategii białkowej, czyli przeciwko "dodawaniu robaków do produktów spożywczych". Sprawdziliśmy. To nieprawda.

Beata Kempa: nie głosowałam "za dodawaniem robaków do produktów". Głosowała

Beata Kempa: nie głosowałam "za dodawaniem robaków do produktów". Głosowała

Źródło:
Konkret24

Decyzja władz Warszawy o zakazie symboli religijnych w urzędzie miasta wzbudza kontrowersje, dyskusje w sieci, zarzuty ze strony polityków oraz reakcję Archidiecezji Warszawskiej. Ratusz oskarżono o dyskryminację i łamanie prawa - przede wszystkim konstytucji. Czy rozporządzenie prezydenta Rafała Trzaskowskiego jest dyskryminujące i niezgodne z prawem? Prawnicy wyjaśniają.

"Dyskryminacja", "łamanie konstytucji"? Zakaz krzyży w urzędzie a polskie prawo

"Dyskryminacja", "łamanie konstytucji"? Zakaz krzyży w urzędzie a polskie prawo

Źródło:
Konkert24