FAŁSZ

Burkina Faso, eksport uranu i walka o wpływy. Fake news z Rosją w tle

Źródło:
Konkret24

Zamach stanu w Nigrze jest wykorzystywany w walce o wpływy w tej części Afryki - ta walka toczy się również w przestrzeni informacyjnej. Jeden z popularnych fałszywych przekazów dotyczy Burkiny Faso i eksportu uranu.

Pokazujemy, co jest prawdą, a co fałszem
Weryfikujemy fake newsy, sprawdzamy dane, analizujemy informacje z sieci

26 lipca doszło do zamachu stanu w Nigrze. Wojskowa junta obaliła prezydenta Mohameda Bazouma. Dwa dni później generał Abdourahamane Tchiani ogłosił się nowym przywódcą. 15-milionowy Niger był dotychczas bastionem względnej stabilności demokratycznej. Zamach stanu w tym kraju był już siódmym w tej części Afryki od 2020 roku. Teraz junta sprawuje władzę od Gwinei na zachodzie po Sudan na wschodzie. Rządy wojskowe w Mali i Burkinie Faso ogłosiły 1 sierpnia, że interwencja wojskowa w Nigrze byłaby równoznaczna z wypowiedzeniem im wojny.

To sygnał ostrzegawczy dla Francji i Stanów Zjednoczonych, które mają w Nigrze bazy wojskowe i zabiegają o przywrócenie porządku demokratycznego. O wpływy w tym regionie konsekwentnie od lat zabiega Rosja. Niepewność w regionie wykorzystywana jest do rozpowszechniania dezinformacji - szczególnie jeśli chodzi o bogactwa naturalne tych krajów, które są istotne dla rynków zachodnich.

"Do Rosji będzie eksportował albo do Iranu"

Przykładem dezinformacyjnej wojny jest rozpowszechniany ostatnio prorosyjski przekaz o przywódcy Burkiny Faso. W 2022 w tym kraju dwukrotnie doszło do przewrotu wojskowego. W październiku 2022 roku władzę przejął kapitan armii Ibrahim Traore. Deklarował walkę z dręczącymi kraj grupami powiązanymi z Al-Kaidą i tak zwanym Państwem Islamskim. 28 lipca tego roku Ibrahim Traore wziął udział w szczycie Afryka-Rosja w Sankt Petersburgu, gdzie m.in. podkreślał zasługi Rosji w walce z nazizmem podczas drugiej wojny światowej.

W sieci krążą przekazy wychwalające przywództwo Traore. Nagłaśniają je konta znane z prorosyjskich sympatii. Nie wszystkie te informacje są jednak prawdziwe. "Kapitan Ibrahim Traore, prezydent Burkina Faso, zakazał eksportu uranu do Francji i Stanów Zjednoczonych" - ogłosił 31 lipca amerykański publicysta Jackson Hinkle (pisownia postów oryginalna). Jego post ze zdjęciem siedzącego przy biurku Traore powielali internauci z wielu krajów - również z Polski. Analogiczny post na Twitterze w języku polskim wyświetliło ponad 406 tys. użytkowników; 2,7 tys. polubiło go. Wpis podobnej treści na Facebooku polubiło 2,4 tys. internautów.

FAŁSZ
Posty powielające fałszywą informację o zakazie eksportu uranu z Burkiny FasoFacebook, Twitter

Przekaz dotyczący uranu komentowali internauci. "Afryka w końcu się budzi. Pytanie tylko za ile USA będzie musiało tam wprowadzić demokracje"; "do rosji będzie eksportował albo do Iranu" - pisali. Część użytkowników przekonywało jednak, że informacja jest nieprawdziwa. "Fajnie, ale w Burkina Faso nie działają żadne kopalnie uranu" - skomentował 1 sierpnia Jakub Wiech, redaktor naczelny serwisu Energetyka24.com.

Informacji o rzekomym zakazie eksportu uranu z Burkiny Faso nie znaleźliśmy ani na stronie prezydenta Traore, ani w żadnych wiarygodnych źródłach. Publikacje Międzynarodowej Agencji Energii Atomowej podają natomiast, że w tym kraju uranu się nie wydobywa.

Burkina Faso: złoto, srebro, cynk - tak, ale uran nie

"Burkina Faso nie raportuje zasobów uranu w żadnej kategorii" - czytamy w poświęconym uranowi raporcie Międzynarodowej Agencji Energii Atomowej z 2020 roku. Podkreślono tam, że żadnych informacji o znanych złożach w Burkina Faso nie ma w Bazie Danych Światowego Rozmieszczenia Złóż Uranu (UDEPO). W szacunkach z 1983 roku stwierdzono jednak tzw. zasoby spekulacyjne: mniej niż tysiąc ton.

Francuski serwis 20minutes.fr dotarł do biuletynu statystycznego górnictwa i kopalnictwa za pierwszą połowę 2022 roku opublikowanego przez Ministerstwo Energii Burkiny Faso. Wynika z niego, że w tym kraju eksploatowane są złoża złota, srebra i cynku, ale nie uranu.

Uran pozyskiwany jest za to w sąsiednim Nigrze. Jego złoża są również w Mali, ale nie są eksploatowane. Jak informuje Reuters, wbrew przekazom powielanym w mediach społecznościowych władze żadnego z tych krajów nie podjęły ostatnio decyzji o wstrzymaniu eksportu uranu.

Niger jest siódmym co do wielkości producentem uranu na świecie. W 2022 roku był drugim co do wielkości dostawcą tego surowca do Unii Europejskiej. Przedstawiciele UE podkreślają, że nawet w przypadku ograniczenia dostaw z Nigru nie ma bezpośredniego zagrożenia dla produkcji energii jądrowej w Europie.

Autorka/Autor:Krzysztof Jabłonowski

Źródło: Konkret24

Źródło zdjęcia głównego: Tatohra/Shutterstock/Twitter

Pozostałe wiadomości

Po głośnej imprezie w hotelu poselskim Łukasz Mejza tłumaczył z mównicy sejmowej, że w nocy bronił "tradycji polegających na wspólnym, chóralnym śpiewaniu". A w rozmowie z TVN24 tłumaczył się całodniową pracą w sejmowych komisjach i na posiedzeniach. Sprawdziliśmy więc aktywność parlamentarną tego posła PiS. Nie jest to długa analiza.

Mejza tłumaczy nocną imprezę: "skoro się pracuje cały dzień....". Jak on pracuje?

Mejza tłumaczy nocną imprezę: "skoro się pracuje cały dzień....". Jak on pracuje?

Źródło:
Konkret24

Politycy Prawa i Sprawiedliwości forsują w mediach przekaz, że wraz z powrotem Donalda Tuska na fotel premiera źle się dzieje na ryku pracy. Mateusz Morawiecki jako "dowód" pokazuje mapę z firmami, które zapowiedziały zwolnienia grupowe. Jak sprawdziliśmy, takich zwolnień nie jest więcej, niż było za zarządów Zjednoczonej Prawicy. Eksperci tłumaczą, czego są skutkiem.

Narracja PiS o grupowych zwolnieniach i "powrocie biedy". To manipulacja

Narracja PiS o grupowych zwolnieniach i "powrocie biedy". To manipulacja

Źródło:
Konkret24

"Ukraińcy mają większe prawa w Polsce niż Polacy" - stwierdził jeden z internautów, który rozsyłał przekaz o przyjęciu przez Senat uchwały "o zwolnieniu z podatku dochodowego obywateli Ukrainy i Białorusi". Posty te zawierają szereg nieprawdziwych informacji.

"Senat przyjął uchwałę o zwolnieniu z podatku dochodowego obywateli Ukrainy i Białorusi"? Nic się tu nie zgadza

"Senat przyjął uchwałę o zwolnieniu z podatku dochodowego obywateli Ukrainy i Białorusi"? Nic się tu nie zgadza

Źródło:
Konkret24

"Coś się szykuje" - przekazują zaniepokojeni internauci, rozsyłając zdjęcie zawiadomienia o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie samochodu jako świadczenia na rzecz jednostki wojskowej. Uspokajamy: dokument wygląda groźnie, lecz nie jest ani niczym nowym, ani wyjątkowym.

Masz SUV-a, "to go stracisz"? Kto i dlaczego rozsyła takie pisma 

Masz SUV-a, "to go stracisz"? Kto i dlaczego rozsyła takie pisma 

Źródło:
Konkret24

Po pogrzebie Damiana Sobola, wolontariusza, który zginął w izraelskim ostrzale w Strefie Gazy, internauci zaczęli dopytywać, co wokół jego trumny robiły swastyki i czy były prawdziwe. Sprawdziliśmy.

Swastyki pod trumną Polaka zabitego w Strefie Gazy? Wyjaśniamy

Swastyki pod trumną Polaka zabitego w Strefie Gazy? Wyjaśniamy

Źródło:
Konkret24

Tysiące wyświetleń w mediach społecznościowych ma fotografia dwóch mężczyzn jedzących coś na ulicy przed barem. Jeden to prezydencki doradca Marcin Mastalerek, drugi stoi bokiem, twarzy nie widać. Internauci informują, że to prezydent Duda, który podczas pobytu w Nowym Jorku poszedł ze swoim doradcą na pizzę do baru. Czy na pewno?

Duda i Mastalerek jedzą pizzę na ulicy? Kto jest na zdjęciu

Duda i Mastalerek jedzą pizzę na ulicy? Kto jest na zdjęciu

Źródło:
Konkret24

Według krążącego w sieci przekazu po zmianie prawa Ukraińcom łatwiej będzie uzyskać u nas kartę pobytu na trzy lata. A to spowoduje, że "do Polski będą ściągać jeszcze większe ilości Ukraińców". Przekaz ten jest manipulacją - w rzeczywistości planowane zmiany mają uniemożliwić to, by wszyscy Ukraińcy mogli uzyskiwać karty pobytu i pozostawać u nas trzy lata.

"Każdy, kto zechce" z Ukrainy dostanie kartę pobytu w Polsce? No właśnie nie

"Każdy, kto zechce" z Ukrainy dostanie kartę pobytu w Polsce? No właśnie nie

Źródło:
Konkret24

Ponad milionowe zasięgi generuje w polskiej sieci przekaz, że od początku lipca nie będzie można w Niemczech w weekendy jeździć samochodami osobowymi. Powodem ma być troska o środowisko. Uspokajamy: nie ma takich planów.

W Niemczech od lipca "całkowity zakaz jazdy w weekendy"? To "nieuzasadnione obawy"

W Niemczech od lipca "całkowity zakaz jazdy w weekendy"? To "nieuzasadnione obawy"

Źródło:
Konkret24

Czy Amerykański Czerwony Krzyż nie przyjmuje krwi od osób zaszczepionych przeciw COVID-19? Taką teorię, na podstawie pytań z formularza tej organizacji, wysnuli polscy internauci. Kwestionariusz jest prawdziwy, teoria już nie.

Amerykański Czerwony Krzyż "odmawia przyjmowania krwi" od zaszczepionych? Nie

Amerykański Czerwony Krzyż "odmawia przyjmowania krwi" od zaszczepionych? Nie

Źródło:
Konkret24

Internauci i serwisy internetowe podają przekaz, że polskie wojsko wysyła pracującym pierwsze powołania - że dostają "pracownicze przydziały mobilizacyjne". Wyjaśniamy, o co chodzi.

Pracownikom wysłano "pierwsze powołania do wojska"? Nie, wyjaśniamy

Pracownikom wysłano "pierwsze powołania do wojska"? Nie, wyjaśniamy

Źródło:
Konkret24

Sceptycy pandemii COVID-19 i przeciwnicy wprowadzonych wtedy obostrzeń szerzą ostatnio narrację, jakoby "niemiecki rząd przyznał, że nie było pandemii". Wiele wpisów z taką informacją krąży po Facebooku i w serwisie X. Nie jest to jednak prawda.

"Niemiecki rząd przyznał, że nie było pandemii"? Manipulacja pana profesora

"Niemiecki rząd przyznał, że nie było pandemii"? Manipulacja pana profesora

Źródło:
Konkret24

W sieci pojawiły się dramatyczny zbiór nagrań, rzekomo z potężnej burzy, która przeszła nad Dubajem. Niektóre z nich nie mają jednak nic wspólnego z ostatnimi wydarzeniami. Wyjaśniamy.

Powódź w Dubaju. Huragan i drzewo wyrwane z korzeniami? To nie są nagrania stamtąd

Powódź w Dubaju. Huragan i drzewo wyrwane z korzeniami? To nie są nagrania stamtąd

Źródło:
Konkret24

Posłanka PiS Joanna Lichocka zaalarmowała swoich odbiorców, że we Wrocławiu powstał "ruchomy meczet". W poście nawiązała do kwestii nielegalnych migrantów, Donalda Tuska i Unii Europejskiej. Posłanka mija się z prawdą. Pokazujemy, co rzeczywiście stoi przy Stadionie Olimpijskim w stolicy Dolnego Śląska.

"Ruchomy meczet" we Wrocławiu? Posłanka PiS manipuluje, tam stało i stoi boisko

"Ruchomy meczet" we Wrocławiu? Posłanka PiS manipuluje, tam stało i stoi boisko

Źródło:
Konkret24

"Głosują, jak im patroni z Niemiec każą", "lista hańby europosłów", "komu podziękować za pakiet migracyjny" - z takimi komentarzami rozsyłane jest w sieci zestawienie mające pokazywać, jak 25 polskich europosłów rzekomo głosowało "w sprawie pakietu migracyjnego". Tylko że grafika zawiera błędy i nie przedstawia, jak rzeczywiście ci europosłowie głosowali. Wyjaśniamy.

"Lista hańby europosłów"? Nie, grafika z błędami. Kto jak głosował w sprawie paktu migracyjnego?

"Lista hańby europosłów"? Nie, grafika z błędami. Kto jak głosował w sprawie paktu migracyjnego?

Źródło:
Konkret24

Według posłanki PiS Marleny Maląg proponowane przez obecny rząd "babciowe" oznacza likwidację programu wprowadzonego przez rząd Zjednoczonej Prawicy. "Znów oszukali?", "będą zabierać?" - pytała była minister rodziny. To manipulacja. Wyjaśniamy, czy rodzice rzeczywiście stracą na nowym świadczeniu.

Maląg: "babciowe" oznacza likwidację rodzinnego kapitału opiekuńczego. Co pominęła była minister?

Maląg: "babciowe" oznacza likwidację rodzinnego kapitału opiekuńczego. Co pominęła była minister?

Źródło:
Konkret24

Sugerując się tekstami niektórych serwisów internetowych, polscy internauci gratulują Słowakom, że "odrzucili pakt migracyjny" i piszą, że rząd Donalda Tuska powinien zrobić to samo. Sęk w tym, że Słowacja nic nie odrzuciła, a Polska - i Węgry - przyjmują takie samo stanowisko. Wyjaśniamy, na czym polega rozpowszechniany w internecie manipulacyjny przekaz.

Słowacja "odrzuca unijny pakt migracyjny, a Polska?" Uproszczenie i manipulacja

Słowacja "odrzuca unijny pakt migracyjny, a Polska?" Uproszczenie i manipulacja

Źródło:
Konkret24

Salon kosmetyczny z eksperymentalną terapią odchudzającą komarami jakoby działał w Gdańsku. Uchodźczyni z Ukrainy, która go prowadziła, miała na tym zarobić ponad milion złotych - wynika z rzekomego materiału stacji Euronews. Rozpowszechniają go w sieci prorosyjskie konta. Jest sfabrykowany.

Terapia odchudzająca komarami, fałszywe dokumenty i Ukrainka z milionem złotych. Nic tu nie jest prawdą

Terapia odchudzająca komarami, fałszywe dokumenty i Ukrainka z milionem złotych. Nic tu nie jest prawdą

Źródło:
Konkret24

W 2023 roku pierwszy raz od trzech lat spadła liczba osób, wobec których zarządzono kontrolę operacyjną. Wśród nich były też inwigilowane Pegasusem. Cały czas jest to jednak więcej niż przed objęciem rządów przez Zjednoczoną Prawicę.

Nie tylko Pegasus. Ile osób służby inwigilowały w 2023 roku?

Nie tylko Pegasus. Ile osób służby inwigilowały w 2023 roku?

Źródło:
Konkret24

Nowy warszawski radny PiS, a wcześniej wojewoda mazowiecki Tobiasz Bocheński postanowił uczcić Święto Chrztu Polski wpisem w mediach społecznościowych. Jednak swój post na ten temat zilustrował grafiką przedstawiającą chrzest nie Mieszka I, tylko innego władcy. 

Bocheński uczcił Święto Chrztu Polski. "Douczy się pan z okresu średniowiecza" 

Bocheński uczcił Święto Chrztu Polski. "Douczy się pan z okresu średniowiecza" 

Źródło:
Konkret24

Jordańska księżniczka Salma miała "osobiście strącić" sześć irańskich dronów skierowanych na Izrael, Iran zrobił Izraelowi "małe Drezno", a jeden z dronów zawisł na kablach elektrycznych... - tego typu informacje o ataku na Izrael rozchodzą się w polskich mediach społecznościowych. Są niepotwierdzone i fałszywe, oparte na starych zdjęciach i nagraniach.

Drony "strąciła jordańska księżniczka", a jeden "zaplątał się w kable". Fejki o ataku Iranu na Izrael

Drony "strąciła jordańska księżniczka", a jeden "zaplątał się w kable". Fejki o ataku Iranu na Izrael

Źródło:
Konkret24

Portal rzekomo z Londynu, a teksty publikowane po rosyjsku. Film wideo mający być dowodem, tylko że już skasowany, a bohater zniknął. Oto jak historia o rzekomym zakupie rezydencji króla Karola przez Ołenę Zełenską powiela schemat prokremlowskiej dezinformacji.

Zełenski "nabywa byłą rezydencję króla Karola"? Rosyjski schemat dezinformacji

Zełenski "nabywa byłą rezydencję króla Karola"? Rosyjski schemat dezinformacji

Źródło:
Konkret24, Snopes