Kaczyński o referendum: "żadna władza nie będzie mogła dokonać zmian". To nieprawda

Źródło:
Konkret24
Kaczyński: referendum dotyczy aspektu bezpieczeństwa
Kaczyński: referendum dotyczy aspektu bezpieczeństwaTVN24
wideo 2/5
Kaczyński: referendum dotyczy aspektu bezpieczeństwaTVN24

Politycy Prawa i Sprawiedliwości przekonują, że jeśli referendum 15 października będzie wiążące, to kolejne rządy nie będą mogły wiele zrobić w sprawach, których dotyczą cztery pytania. Eksperci od prawa, ekonomii, polityki i języka tłumaczą, dlaczego taki przekaz do obywateli nie jest prawdą.

Politycy obozu władzy jasno komunikują swoje oczekiwania w związku z zarządzonym na 15 października ogólnokrajowym referendum: mają nadzieję, że na wszystkie cztery pytania obywatele odpowiedzą "nie" i że referendum będzie ważne. Przekonują obywateli, że taki wynik rozwiąże wszystkie spory w kraju dotyczące migracji czy wieku emerytalnego i uspokajają, że żaden rząd w przyszłości już nie będzie mógł nic w tych kwestiach zmienić.

Przypomnijmy pytania referendalne: 1. Czy popierasz wyprzedaż majątku państwowego podmiotom zagranicznym, prowadzącą do utraty kontroli Polek i Polaków nad strategicznymi sektorami gospodarki? 2. Czy popierasz podniesienie wieku emerytalnego, w tym przywrócenie podwyższonego do 67 lat wieku emerytalnego dla kobiet i mężczyzn? 3. Czy popierasz likwidację bariery na granicy Rzeczypospolitej Polskiej z Republiką Białorusi? 4. Czy popierasz przyjęcie tysięcy nielegalnych imigrantów z Bliskiego Wschodu i Afryki, zgodnie z przymusowym mechanizmem relokacji narzucanym przez biurokrację europejską?

Prezes Prawa i Sprawiedliwości Jarosław Kaczyński, ogłaszając 18 sierpnia hasło wyborcze jego partii: "Bezpieczna przyszłość Polaków", powiązał wszystkie pytania z kwestią bezpieczeństwa. Powiedział:

A jeżeli to referendum będzie ważne i oczywiście odpowiedzi będą w tym wypadku na 'nie', a sądzę, że tak będzie, to żadna władza nie będzie mogła w tych sprawach dokonać jakichkolwiek zmian.

Wcześniej podobnie mówił w Telewizji Trwam poseł PiS Bartosz Kownacki:

Jeśli obywatele zagłosują w referendum, to wytyczą granice, jakich nie będzie mógł przekroczyć żaden rząd w przyszłości.

Tak samo obiecywał słuchaczom radiowej Jedynki Marcin Przydacz, sekretarz stanu w Kancelarii Prezydenta RP:

Żaden polski rząd nie będzie mógł pominąć tych decyzji, które Polacy podejmą przy urnach 15 października, bez względu na to, jak będzie wyglądała układanka, to te decyzje będą brane pod uwagę.

Czy rzeczywiście - przyjmując, że referendum będzie ważne - żadna kolejna władza nie będzie mogła już nic zrobić w sprawach poruszonych w pytaniach referendalnych? Wątpliwości wyrażał m.in. dziennikarz Radia Wnet, pytając 22 sierpnia Łukasza Schreibera z Kancelarii Prezesa Rady Ministrów: "A jakby ktoś chciał podwyższyć do lat 66, to co wówczas? Jaka jest wartość prawna takiego pytania?". Minister najpierw stwierdził, że "politycy niezależnie od tego, jaka będzie większość sejmowa stworzona po najbliższych wyborach, muszą ten głos wziąć pod uwagę". Jednak dopytywany, przyznał, że wynikiem ważnego referendum rządzący nie będą prawnie związani, a jedynie politycznie.

Natomiast eksperci, z którymi rozmawiał Konkret24, nie mają wątpliwości co do tego, że kolejne rządy w kwestiach poruszonych w referendum będą mogły działać po swojemu i to zgodnie z prawem - a ułatwią im to nieprecyzyjne i niejasno sformułowane pytania referendalne.

Kiedy referendum jest prawnie wiążące i co to znaczy

Najpierw wyjaśnimy: art. 66 ustawy o referendum ogólnokrajowym mówi, że wynik referendum jest wiążący, jeżeli wzięła w nim udział więcej niż połowa uprawnionych do głosowania. Rozstrzygnięcie w referendum następuje, jeżeli: 1) w odpowiedzi na postawione pytanie oddano większość ważnych głosów pozytywnych albo negatywnych; 2) na jeden z zaproponowanych wariantów rozwiązań w sprawie poddanej pod referendum oddano najwięcej ważnych głosów.

Doktor Marcin Krzemiński, konstytucjonalista z Uniwersytetu Jagiellońskiego, tłumaczy, że aby referendum ogólnokrajowe było wiążące, musi być ważne (to podobne w brzmieniu terminy, ale różnią się znaczeniem), czyli musi się odbyć zgodnie z przepisami, a ewentualne uchybienia, czy przestępstwa przeciwko referendum, nie mogą zaważyć na jego wyniku. - Wynik referendum jest formalnie prawnie wiążący dla władzy, jednak sposób jego wprowadzenia w życie nie jest ściśle w przepisach określony - stwierdza prawnik. Artykuł 67 wspomnianej ustawy stanowi tylko: "Właściwe organy państwowe podejmują niezwłocznie czynności w celu realizacji wiążącego wyniku referendum zgodnie z jego rozstrzygnięciem przez wydanie aktów normatywnych bądź podjęcie innych decyzji, nie później jednak niż w terminie 60 dni od dnia ogłoszenia uchwały Sądu Najwyższego o ważności referendum w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej". - Nie wiadomo jednak na przykład, kto ma złożyć dany projekt ustawy: czy posłowie, czy może prezydent - zauważa dr Krzemiński.

Wyniki referendum prawnie wiążące dla następnej władzy? Nie jest to nigdzie w przepisach określone

Tylko że w referendum zapowiedzianym na 15 października nie chodzi o pytanie obywateli, czy państwo ma coś zrobić. - Obóz władzy oczekuje, że społeczeństwo odpowie cztery razy "nie", więc nie chodzi o podjęcie jakiś działań, tylko o ich niepodejmowanie - mówi dr Krzemiński. - Jeśli więc nawet obywatele powiedzą cztery razy "nie", to jakie w ciągu dwóch miesięcy organy państwowe mają wydać w tych sprawach akty normatywne czy podjąć decyzje? Słowa prezesa Kaczyńskiego mają się nijak do rzeczywistości prawnej - konkluduje.

Zdaniem dr. Krzemińskiego prezes PiS nie ma racji, twierdząc, że wyniki referendum będą prawnie wiążące dla każdej następnej władzy. Bo nie jest to nigdzie w przepisach określone. - Referendum to wyrażenie woli społeczeństwa tu i teraz, w danych okolicznościach faktycznych i politycznych. Gdy te się zmienią, kolejne rządy będą mogły podejmować decyzje, nie oglądając się na wyniki referendum, a ponadto odpowiedzi na pytania, wobec zmiany okoliczności, mogą się po prostu zdezaktualizować. Natomiast gdyby skutkiem referendum było na przykład uchwalenie ustawy, będzie ona wiązać jako prawo. Ale też może zostać zmieniona lub uchylona w normalnym trybie - tłumaczy prawnik.

Podobnie uważa dr hab. Jacek Zaleśny, konstytucjonalista z Uniwersytetu Warszawskiego. W wywiadzie dla "Rzeczpospolitej" podkreślał, że przepisy nie przesądzają ani tego, w jakim terminie decyzje referendalne mają być wykonane, ani tego, jak długo są wiążące. "Te kwestie leżą w zakresie kultury politycznej uczestników stosunków politycznych. Z punktu widzenia prawomocności systemu politycznego można powiedzieć, że momentem, który uprawniałby do podjęcia innej decyzji, są kolejne wybory parlamentarne, które wyłonią konkretną większość parlamentarną, która w okresie kampanii wyborczej podnosiła tą sprawę, o którą pytano w referendum i była do niej ustosunkowana odmiennie" - wyjaśniał. Zaznaczył, że z mocy konstytucji parlamentarzyści mają wolny mandat - nie mogą być wiązani żadnymi instrukcjami, także wydanymi w formie odpowiedzi na pytania referendalne. "Nie ma żadnej procedury, w ramach której można byłoby zmusić posła do głosowania w konkretny sposób, jeśli taka jest jego wola. Innymi słowy, naród rozstrzyga w drodze referendum, ale następnie o tym, co przesądził naród, decydują posłowie w parlamencie. Na poziomie formalno-prawnym nie muszą to być głosowania materialnie zbieżne" - tłumaczył konstytucjonalista.

Referendum "wytyczy granice"? Niejasne, nieprecyzyjne pytania to uniemożliwią

Oprócz zastrzeżeń formalno-prawnych co do tezy polityków PiS, że referendum zwiąże ręce przyszłym rządom, są też zastrzeżenia do jakości pytań referendalnych. Konkretnie: do ich logiki, interpretacji, braku precyzji. "Żaden student socjologii nie zaliczyłby egzaminu z metodologii, jeśli zadawałby takie pytania. Żaden ośrodek opinii publicznej by takich pytań nie zadał, bo to jest naigrywanie się z poważnej debaty" - mówił w Tok FM Robert Sobiech, socjolog z Collegium Civitas.

Zdaniem ekspertów, z którymi rozmawialiśmy, to właśnie nieprecyzyjność pytań referendalnych powoduje, że w przyszłości zgodnie z prawem będzie można obejść wynik ważnego i wiążącego referendum. Odpowiedź obywateli cztery razy "nie" na tak sformułowane pytania nie musi blokować kolejnych rządów, jeśli chodzi o kwestie sprzedaży majątku państwowego, podnoszenia wieku emerytalnego, likwidacji bariery na polsko-białoruskiej granicy czy przyjmowaniu imigrantów. Według dr. Olgierda Annusewicza, politologa z Uniwersytetu Warszawskiego, od każdego z tych pytań będzie można uciec. - Gdyby ktoś z rządzących w przyszłości chciał dokonać zmian w sprawach, w których padły odpowiedzi "nie", mogłoby mu to się udać - stwierdza ekspert w rozmowie z Konkret24.

Przeanalizowaliśmy więc pytania referendalne pod tym kątem. Zacznijmy od tego najważniejszego, bo przecież w pierwotnym zamyśle PiS referendum miało dotyczyć wyłącznie relokacji migrantów.

Czy popierasz przyjęcie tysięcy nielegalnych imigrantów z Bliskiego Wschodu i Afryki, zgodnie z przymusowym mechanizmem relokacji narzucanym przez biurokrację europejską?

Zdaniem ekspertów odpowiedź negatywna na to pytanie nie zamyka poruszonej w nim kwestii. - Polska będzie mogła przecież przyjmować nadal tysiące imigrantów, tylko legalnie. Albo przyjmować osoby przybywające nielegalnie, lecz w ramach innego mechanizmu (niż relokacja ustalona przez UE - red.) - zauważa dr Annusewicz.

- Jeżeli celem jest zatrzymanie migracji do Polski, to odpowiedź "nie" na to pytanie tego nie zatrzyma - stwierdza dr hab. prof. ucz. Katarzyna Kłosińska, językoznawczyni z Uniwersytetu Warszawskiego. I analizuje: - Na początku pytania jest mowa o "tysiącach nielegalnych imigrantów". Tylko co to znaczy? Czy chodzi dwa tysiące, czy może o dwieście tysięcy? - pyta. Jej zdaniem wskazanie w tym pytaniu Bliskiego Wschodu i Afryki ma służyć stygmatyzowaniu imigrantów, którzy stamtąd pochodzą. - Rozumiem, że bez problemu za to będzie można przyjmować osoby z Azji, na przykład Indii, Pakistanu, Gruzji czy Bangladeszu - zauważa. Według niej użyte w pytaniu słowo "przymus" ma się kojarzyć negatywnie. - Moim zdaniem jakiś kolejny rząd mógłby zdecydować, że przyjmuje w ramach tego mechanizmu relokacji imigrantów z Bliskiego Wschodu i Afryki, uznając, że ten mechanizm nie został narzucony, a jest to decyzja Unii Europejskiej, której jesteśmy częścią. No i na koniec jest to sformułowanie "biurokracja europejska". Nie ma w prawie takiego terminu. Jest to określenie potoczne i to o negatywnym zabarwieniu - zauważa językoznawczyni.

"Ktoś głosuje, że nie popiera przyjęcia 'tysięcy' migrantów, a setek? Nie popiera 'przymusowego mechanizm relokacji', a dobrowolny, np. za zgodą polskiego rządu? Nie popiera 'narzucania przez biurokrację', a narzucania przez kogoś innego niż biurokracja unijna, nawet jednoosobowo? Głos oddany na 'nie' w sprawie, której dotyczy to pytanie, nie pozwala ustalić, jakie konkretnie zdanie w tej sprawie ma głosujący. Czy był na nie, bo nie podobało mu się narzucanie relokacji przez biurokrację, ale nie miałby nic przeciwko narzuceniu jej np. przez prezesa partii, czy też nie podobają mu się migranci z Afryki, a innych nielegalnych chętnie by przyjmował itd." - pisze na blogu Dogmaty Karnisty dr hab. Mikołaj Małecki z Katedry Prawa Karnego Uniwersytetu Jagiellońskiego. On też ocenia, że pytanie jest źle zadane, zawiera masę wewnętrznych zastrzeżeń, które sprawiają, że poszczególne odpowiedzi na "nie" w rzeczywistości różnią się od siebie.

Czy popierasz wyprzedaż majątku państwowego podmiotom zagranicznym, prowadzącą do utraty kontroli Polek i Polaków nad strategicznymi sektorami gospodarki?

- Odpowiedź "nie" nie zapobiegnie reprywatyzacji państwowych przedsiębiorstw. A do tego tak skonstruowane pytanie pozwala na wyprzedawanie majątku, tylko z zachowaniem kontroli, na przykład poprzez zasiadanie Polaków we władzach sprzedanego podmiotu - wskazuje słabości tego pytania dr Annusewicz.

"Nie dla 'wyprzedaży' państwowych przedsiębiorstw nie musi oznaczać generalnego nie dla ich 'sprzedaży' po rynkowych, uczciwych cenach. Licząc głosy na 'nie', nie będzie wiadomo, co mieli na myśli oddający głos" - pisze dr hab. Mikołaj Małecki. "Jest tam też przewrotne pytanie, czy wyprzedaż podmiotu, który będzie kontrolowany przez dwie koleżanki i dwóch kolegów prezesa PiS, będącymi Polakami, będzie ok" - zauważa złośliwie.

- Użycie nieprecyzyjnego słowa "wyprzedaż" ma przywoływać negatywne skojarzenia z latami dziewięćdziesiątymi, gdy mówiono o wyprzedawaniu majątku narodowego i ludzie się tego bali - uważa prof. Katarzyna Kłosińska i od razu pyta, czym właściwie jest ta wyprzedaż w tym pytaniu. - Czy pozbycie się części majątku, na przykład 30 procent, to jest już wyprzedaż, czy też nie? Pod to słowo można podciągnąć wszystko i nic. Na podstawie tego pytania można uznać, że pozbycie się 90 procent udziałów to nie jest wyprzedaż, a 20 procent to jest wyprzedaż - ocenia. Uważa, że to pytanie jest populistyczne. - Przecież formalnie Polki i Polacy nie mają kontroli nad strategicznymi sektorami gospodarki. Pytanie ma sugerować, że jest inaczej i że ktoś tę kontrolę chce nam zabrać - mówi w rozmowie z Konkret24 prof. Kłosińska.

Marek Zuber, ekonomista z Akademii WSB, uważa, że mimo ważnego wyniku referendum któryś z kolejnych rządów mógłby nie mieć problemów, gdyby chciał się pozbywać majątku państwowego. - Po prostu mógłby to zrobić poprzez zwykłą prywatyzację po cenach rynkowych - stwierdza w rozmowie z Konkret24. - Mało tego: można sprzedać jakąś państwową spółkę ze strategicznego sektora gospodarki, ale jednocześnie stworzyć takie prawne zabezpieczenia, by państwo nad tym sektorem nie utraciło kontroli - uważa. Dodaje przewrotnie, że za wyprzedaż, o jaką chodzi w tym skonstruowanym przez PiS pytaniu, uznałby sprzedaż w 2022 roku 30 proc. udziałów Lotosu zagranicznemu podmiotowi - firmie Saudi Aramco, po cenie, "co do której możemy dyskutować".

Czy popierasz podniesienie wieku emerytalnego, w tym przywrócenie podwyższonego do 67 lat wieku emerytalnego dla kobiet i mężczyzn?

- Tak naprawdę to jedno pytanie składa się z dwóch, na które można udzielić dwóch różnych odpowiedzi. Nie jest właściwie zadane - ocenia Oskar Sobolewski, ekspert emerytalny i rynku pracy HRK Payroll Consulting. - Udzielenie na to pytanie odpowiedzi "nie" wcale nie wskazuje, co dokładnie obywatele i obywatelki mieli na myśli. Teoretycznie można wybrnąć z uwagi na użycie w nim łącznika "w tym". Jakiś rząd mógłby zdecydować, że podnosi wiek emerytalny nie do 67, a na przykład do 66 czy do 68 lat lub wyrównuje wiek emerytalny - uważa ekspert. Albo kolejne rządy mogłyby zachęcać obywateli do dłuższej pracy i to premiować, tylko bardziej skutecznie niż obecnie.

- Pytanie jest zawiłe i niejasne, bo to "dwa w jednym": pierwsze dotyczy podniesienia wieku emerytalnego, a drugie przywrócenia decyzji o podniesieniu do 67. roku życia. Załóżmy, że jestem przeciwna decyzji poprzednich władz, ale zasadniczo popieram podniesienie wieku emerytalnego, na przykład do 66 lat albo (w drugą stronę) do 70 lat - to co mam odpowiedzieć? Na tak postawione pytanie nie da się odpowiedzieć ani twierdząco, ani przecząco - ocenia prof. Kłosińska.

Podobnie widzi to dr Małecki. "Głosując na 'tak', nie wiadomo, czy głosuje się generalnie za poniesieniem wieku emerytalnego (pierwsza część pytania), czy też za przywróceniem wieku 67 lat (druga część pytania). Ktoś przecież może popierać podniesienie wieku emerytalnego, ale akurat nie do 67 lat. Ktoś może uważać, że powinno to być 66 lat, ktoś inny, że 70, jeszcze ktoś inny będzie za odróżnieniem wieku kobiet i mężczyzn lub za ich zrównaniem, jednak nie na poziomie 67 lat itd. Mnóstwo opcji, a tylko dwie odpowiedzi do wyboru" - pisze na blogu. "Głosuje się w całości na zadane pytanie, łącznik 'w tym' pełni funkcję koniunkcji. (...) Czyli wśród odpowiedzi na 'nie' znajdą się zarówno te popierające podniesienie wieku emerytalnego, jednak nie do 67 lat, jak i te w ogóle niepopierające jego podnoszenia. Skrajnie odmienne poglądy na sprawę liczone będą jako głos na 'nie'!" - stwierdza.

Czy popierasz likwidację bariery na granicy Rzeczypospolitej Polskiej z Republiką Białorusi?

- Można sobie wyobrazić, że ktoś zastąpiłby obecną barierą jakąś nową i w ten sposób ominął obywatelskie "nie" w sprawie likwidacji - wskazuje słabość tego pytania dr Annusewicz.

- Mówiąc o barierze na granicy polsko-białoruskiej, można się domyślać, że chodzi o płot postawiony w ostatnich latach, ale to są tylko domysły, bo barierą może być na przykład zapora z drutu kolczastego, mur, mały płotek, rów, a nawet (na upartego) szlaban - komentuje z kolei prof. Kłosińska.

Choć eksperci wskazują tu skrajne możliwości "obejścia" pytań referendalnych i komentują je niekiedy żartobliwie, nie chodzi w tym wypadku o podpowiadanie przyszłym rządom, jak można się nie zastosować do wiążącego wyniku referendum. Podane tu przykłady są bowiem dowodem na to, że tak sformułowane pytania sprawią, iż wynik nikogo do niczego nie będzie zobowiązywał. Czyli że nieprawdą jest, iż "żadna władza nie będzie mogła w tych sprawach dokonać jakichkolwiek zmian", jak twierdzi Jarosław Kaczyński. Będzie mogła, w dodatku zgodnie z prawem.

Autorka/Autor:

Źródło: Konkret24

Pozostałe wiadomości

Po głośnej imprezie w hotelu poselskim Łukasz Mejza tłumaczył z mównicy sejmowej, że w nocy bronił "tradycji polegających na wspólnym, chóralnym śpiewaniu". A w rozmowie z TVN24 tłumaczył się całodniową pracą w sejmowych komisjach i na posiedzeniach. Sprawdziliśmy więc aktywność parlamentarną tego posła PiS. Nie jest to długa analiza.

Mejza tłumaczy nocną imprezę: "skoro się pracuje cały dzień....". Jak on pracuje?

Mejza tłumaczy nocną imprezę: "skoro się pracuje cały dzień....". Jak on pracuje?

Źródło:
Konkret24

Politycy Prawa i Sprawiedliwości forsują w mediach przekaz, że wraz z powrotem Donalda Tuska na fotel premiera źle się dzieje na ryku pracy. Mateusz Morawiecki jako "dowód" pokazuje mapę z firmami, które zapowiedziały zwolnienia grupowe. Jak sprawdziliśmy, takich zwolnień nie jest więcej, niż było za zarządów Zjednoczonej Prawicy. Eksperci tłumaczą, czego są skutkiem.

Narracja PiS o grupowych zwolnieniach i "powrocie biedy". To manipulacja

Narracja PiS o grupowych zwolnieniach i "powrocie biedy". To manipulacja

Źródło:
Konkret24

"Ukraińcy mają większe prawa w Polsce niż Polacy" - stwierdził jeden z internautów, który rozsyłał przekaz o przyjęciu przez Senat uchwały "o zwolnieniu z podatku dochodowego obywateli Ukrainy i Białorusi". Posty te zawierają szereg nieprawdziwych informacji.

"Senat przyjął uchwałę o zwolnieniu z podatku dochodowego obywateli Ukrainy i Białorusi"? Nic się tu nie zgadza

"Senat przyjął uchwałę o zwolnieniu z podatku dochodowego obywateli Ukrainy i Białorusi"? Nic się tu nie zgadza

Źródło:
Konkret24

"Coś się szykuje" - przekazują zaniepokojeni internauci, rozsyłając zdjęcie zawiadomienia o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie samochodu jako świadczenia na rzecz jednostki wojskowej. Uspokajamy: dokument wygląda groźnie, lecz nie jest ani niczym nowym, ani wyjątkowym.

Masz SUV-a, "to go stracisz"? Kto i dlaczego rozsyła takie pisma 

Masz SUV-a, "to go stracisz"? Kto i dlaczego rozsyła takie pisma 

Źródło:
Konkret24

Po pogrzebie Damiana Sobola, wolontariusza, który zginął w izraelskim ostrzale w Strefie Gazy, internauci zaczęli dopytywać, co wokół jego trumny robiły swastyki i czy były prawdziwe. Sprawdziliśmy.

Swastyki pod trumną Polaka zabitego w Strefie Gazy? Wyjaśniamy

Swastyki pod trumną Polaka zabitego w Strefie Gazy? Wyjaśniamy

Źródło:
Konkret24

Tysiące wyświetleń w mediach społecznościowych ma fotografia dwóch mężczyzn jedzących coś na ulicy przed barem. Jeden to prezydencki doradca Marcin Mastalerek, drugi stoi bokiem, twarzy nie widać. Internauci informują, że to prezydent Duda, który podczas pobytu w Nowym Jorku poszedł ze swoim doradcą na pizzę do baru. Czy na pewno?

Duda i Mastalerek jedzą pizzę na ulicy? Kto jest na zdjęciu

Duda i Mastalerek jedzą pizzę na ulicy? Kto jest na zdjęciu

Źródło:
Konkret24

Według krążącego w sieci przekazu po zmianie prawa Ukraińcom łatwiej będzie uzyskać u nas kartę pobytu na trzy lata. A to spowoduje, że "do Polski będą ściągać jeszcze większe ilości Ukraińców". Przekaz ten jest manipulacją - w rzeczywistości planowane zmiany mają uniemożliwić to, by wszyscy Ukraińcy mogli uzyskiwać karty pobytu i pozostawać u nas trzy lata.

"Każdy, kto zechce" z Ukrainy dostanie kartę pobytu w Polsce? No właśnie nie

"Każdy, kto zechce" z Ukrainy dostanie kartę pobytu w Polsce? No właśnie nie

Źródło:
Konkret24

Ponad milionowe zasięgi generuje w polskiej sieci przekaz, że od początku lipca nie będzie można w Niemczech w weekendy jeździć samochodami osobowymi. Powodem ma być troska o środowisko. Uspokajamy: nie ma takich planów.

W Niemczech od lipca "całkowity zakaz jazdy w weekendy"? To "nieuzasadnione obawy"

W Niemczech od lipca "całkowity zakaz jazdy w weekendy"? To "nieuzasadnione obawy"

Źródło:
Konkret24

Czy Amerykański Czerwony Krzyż nie przyjmuje krwi od osób zaszczepionych przeciw COVID-19? Taką teorię, na podstawie pytań z formularza tej organizacji, wysnuli polscy internauci. Kwestionariusz jest prawdziwy, teoria już nie.

Amerykański Czerwony Krzyż "odmawia przyjmowania krwi" od zaszczepionych? Nie

Amerykański Czerwony Krzyż "odmawia przyjmowania krwi" od zaszczepionych? Nie

Źródło:
Konkret24

Internauci i serwisy internetowe podają przekaz, że polskie wojsko wysyła pracującym pierwsze powołania - że dostają "pracownicze przydziały mobilizacyjne". Wyjaśniamy, o co chodzi.

Pracownikom wysłano "pierwsze powołania do wojska"? Nie, wyjaśniamy

Pracownikom wysłano "pierwsze powołania do wojska"? Nie, wyjaśniamy

Źródło:
Konkret24

Sceptycy pandemii COVID-19 i przeciwnicy wprowadzonych wtedy obostrzeń szerzą ostatnio narrację, jakoby "niemiecki rząd przyznał, że nie było pandemii". Wiele wpisów z taką informacją krąży po Facebooku i w serwisie X. Nie jest to jednak prawda.

"Niemiecki rząd przyznał, że nie było pandemii"? Manipulacja pana profesora

"Niemiecki rząd przyznał, że nie było pandemii"? Manipulacja pana profesora

Źródło:
Konkret24

W sieci pojawiły się dramatyczny zbiór nagrań, rzekomo z potężnej burzy, która przeszła nad Dubajem. Niektóre z nich nie mają jednak nic wspólnego z ostatnimi wydarzeniami. Wyjaśniamy.

Powódź w Dubaju. Huragan i drzewo wyrwane z korzeniami? To nie są nagrania stamtąd

Powódź w Dubaju. Huragan i drzewo wyrwane z korzeniami? To nie są nagrania stamtąd

Źródło:
Konkret24

Posłanka PiS Joanna Lichocka zaalarmowała swoich odbiorców, że we Wrocławiu powstał "ruchomy meczet". W poście nawiązała do kwestii nielegalnych migrantów, Donalda Tuska i Unii Europejskiej. Posłanka mija się z prawdą. Pokazujemy, co rzeczywiście stoi przy Stadionie Olimpijskim w stolicy Dolnego Śląska.

"Ruchomy meczet" we Wrocławiu? Posłanka PiS manipuluje, tam stało i stoi boisko

"Ruchomy meczet" we Wrocławiu? Posłanka PiS manipuluje, tam stało i stoi boisko

Źródło:
Konkret24

"Głosują, jak im patroni z Niemiec każą", "lista hańby europosłów", "komu podziękować za pakiet migracyjny" - z takimi komentarzami rozsyłane jest w sieci zestawienie mające pokazywać, jak 25 polskich europosłów rzekomo głosowało "w sprawie pakietu migracyjnego". Tylko że grafika zawiera błędy i nie przedstawia, jak rzeczywiście ci europosłowie głosowali. Wyjaśniamy.

"Lista hańby europosłów"? Nie, grafika z błędami. Kto jak głosował w sprawie paktu migracyjnego?

"Lista hańby europosłów"? Nie, grafika z błędami. Kto jak głosował w sprawie paktu migracyjnego?

Źródło:
Konkret24

Według posłanki PiS Marleny Maląg proponowane przez obecny rząd "babciowe" oznacza likwidację programu wprowadzonego przez rząd Zjednoczonej Prawicy. "Znów oszukali?", "będą zabierać?" - pytała była minister rodziny. To manipulacja. Wyjaśniamy, czy rodzice rzeczywiście stracą na nowym świadczeniu.

Maląg: "babciowe" oznacza likwidację rodzinnego kapitału opiekuńczego. Co pominęła była minister?

Maląg: "babciowe" oznacza likwidację rodzinnego kapitału opiekuńczego. Co pominęła była minister?

Źródło:
Konkret24

Sugerując się tekstami niektórych serwisów internetowych, polscy internauci gratulują Słowakom, że "odrzucili pakt migracyjny" i piszą, że rząd Donalda Tuska powinien zrobić to samo. Sęk w tym, że Słowacja nic nie odrzuciła, a Polska - i Węgry - przyjmują takie samo stanowisko. Wyjaśniamy, na czym polega rozpowszechniany w internecie manipulacyjny przekaz.

Słowacja "odrzuca unijny pakt migracyjny, a Polska?" Uproszczenie i manipulacja

Słowacja "odrzuca unijny pakt migracyjny, a Polska?" Uproszczenie i manipulacja

Źródło:
Konkret24

Salon kosmetyczny z eksperymentalną terapią odchudzającą komarami jakoby działał w Gdańsku. Uchodźczyni z Ukrainy, która go prowadziła, miała na tym zarobić ponad milion złotych - wynika z rzekomego materiału stacji Euronews. Rozpowszechniają go w sieci prorosyjskie konta. Jest sfabrykowany.

Terapia odchudzająca komarami, fałszywe dokumenty i Ukrainka z milionem złotych. Nic tu nie jest prawdą

Terapia odchudzająca komarami, fałszywe dokumenty i Ukrainka z milionem złotych. Nic tu nie jest prawdą

Źródło:
Konkret24

W 2023 roku pierwszy raz od trzech lat spadła liczba osób, wobec których zarządzono kontrolę operacyjną. Wśród nich były też inwigilowane Pegasusem. Cały czas jest to jednak więcej niż przed objęciem rządów przez Zjednoczoną Prawicę.

Nie tylko Pegasus. Ile osób służby inwigilowały w 2023 roku?

Nie tylko Pegasus. Ile osób służby inwigilowały w 2023 roku?

Źródło:
Konkret24

Nowy warszawski radny PiS, a wcześniej wojewoda mazowiecki Tobiasz Bocheński postanowił uczcić Święto Chrztu Polski wpisem w mediach społecznościowych. Jednak swój post na ten temat zilustrował grafiką przedstawiającą chrzest nie Mieszka I, tylko innego władcy. 

Bocheński uczcił Święto Chrztu Polski. "Douczy się pan z okresu średniowiecza" 

Bocheński uczcił Święto Chrztu Polski. "Douczy się pan z okresu średniowiecza" 

Źródło:
Konkret24

Jordańska księżniczka Salma miała "osobiście strącić" sześć irańskich dronów skierowanych na Izrael, Iran zrobił Izraelowi "małe Drezno", a jeden z dronów zawisł na kablach elektrycznych... - tego typu informacje o ataku na Izrael rozchodzą się w polskich mediach społecznościowych. Są niepotwierdzone i fałszywe, oparte na starych zdjęciach i nagraniach.

Drony "strąciła jordańska księżniczka", a jeden "zaplątał się w kable". Fejki o ataku Iranu na Izrael

Drony "strąciła jordańska księżniczka", a jeden "zaplątał się w kable". Fejki o ataku Iranu na Izrael

Źródło:
Konkret24

Portal rzekomo z Londynu, a teksty publikowane po rosyjsku. Film wideo mający być dowodem, tylko że już skasowany, a bohater zniknął. Oto jak historia o rzekomym zakupie rezydencji króla Karola przez Ołenę Zełenską powiela schemat prokremlowskiej dezinformacji.

Zełenski "nabywa byłą rezydencję króla Karola"? Rosyjski schemat dezinformacji

Zełenski "nabywa byłą rezydencję króla Karola"? Rosyjski schemat dezinformacji

Źródło:
Konkret24, Snopes