FAŁSZ

"Tak się wywołuje pożary"? Nie, tak się je gasi. Wyjaśniamy

Źródło:
Konkret24, Tvn24.pl, PAP, Lead Stories

Wbrew rozpowszechnianym w sieci przekazom, przyczyną pożarów w Kanadzie nie są celowe podpalenia. Wyjaśniamy

Pokazujemy, co jest prawdą, a co fałszem
Weryfikujemy fake newsy, sprawdzamy dane, analizujemy informacje z sieci

Użytkownicy Twittera, Facebooka i TikToka rozpowszechniają nagrania, które mają dowodzić, że przyczyną masowych pożarów lasów w Kanadzie są podpalenia. Na rozsyłanym na Twitterze 23-sekundowym filmiku widać śmigłowiec lecący nad lasem. Z podwieszonego pod nim zbiornika wylewana jest płonąca ciecz, która spada na drzewa. Następne ujęcia pokazują płonące połacie lasu, nad którymi unosi się gęsty dym. "Nie do uwierzenia! Czy to jest prawdziwa przyczyna ogromnych pożarów w Kanadzie!? #DeepState" - brzmi komentarz internauty. "Tak się wywołuje pożary" - to już komentarz internautki do innego, podobnego nagrania, skopiowanego na Twittera z TikToka (pisownia wszystkich postów oryginalna).

FAŁSZ
Internauci przekonują, że pożary lasów są efektem podpaleńTwitter/Tik Tok

Dowodem na rzekome podpalenia ma być również przekaz o pożarach, które rozpoczynają się w tym samym czasie w różnych miejscach. Autorzy takich wpisów pokazują film ze zdjęciami satelitarnymi publikowanymi przez wydział meteorologii amerykańskiego College of DuPage. Na filmie widać dym pojawiający się w różnych miejscach południowo-wschodniej części kanadyjskiej prowincji Quebec. Mówiący po angielsku narrator filmu zwraca uwagę, że źródła dymu pojawiają się nagle w krótkim czasie. "Te pożary to celowe działanie. Robią to a pelikany łykają ze klimat się ociepla. Ludzie podpalają a Greta się cieszy!" - skomentował nagranie jeden z użytkowników Twittera.

Jak sprawdziliśmy, oba te przekazy nie dostarczają dowodów na złowrogie intencje lub spisek stojący za pożarami w Kanadzie.

To jest jedna z technik walki z pożarami

W całej Kanadzie jest 426 aktywnych pożarów - podawał w niedzielę 11 czerwca francuski dziennik "Ouest France". Według Kanadyjskiego Międzyagencyjnego Centrum Pożarów Lasów (CIFFC) w tym roku doszło już do 2 372 pożarów, które pochłonęły 4,3 miliony hektarów (czyli 43 tys. kilometrów kwadratowych, tyle liczy powierzchnia Danii). To też ok. 15 razy więcej niż wynosiła średnia roczna w ciągu ostatniej dekady. Pożary znów przybierają na sile, a władze prowincji Quebec ostrzegają, że mogą potrwać całe lato.

Chociaż pożary są częstym zjawiskiem w Kanadzie, nietypowe jest to, że obecnie występują one jednocześnie na wschodzie i zachodzie kraju, co ogranicza możliwości straży pożarnej i podsyca obawy o konsekwencje zmian klimatycznych. Rozpowszechniane przez internautów nagrania nie są dowodem na to, że przyczyną pożarów są podpalenia. Na pierwszym z omawianych filmów widać źródło: BC Wildfire Service i nazwę kanadyjskiej prowincji Kolumbia Brytyjska. BC Wildfire Service to regionalna agencja rządowa walcząca z pożarami lasów. Na jej profilu w serwisie YouTube można znaleźć nagrania z aktualnie prowadzonych akcji gaśniczych.

Kadr z nagrania opublikowanego przez BC Wildfire ServiceYouTube

Na filmie opublikowanym 5 czerwca widać technikę walki z pożarami polegającą na wypalaniu fragmentu terenu, do którego zbliża się ogień. W ten sposób zwalczany pożar nie przemieści się dalej. Tak zwane heli-torch, czyli miotacze ognia montowane pod śmigłowcami, służą właśnie do kontrolowanego wypalania. To nie pierwszy raz gdy w sieci rozpowszechniany jest podobny sensacyjny przekaz o rzekomo specjalnie wywoływanych tą metodą pożarach. W lipcu 2022 roku opisaliśmy w Konkret24 krążący w mediach społecznościowych film, który został opisany jako "helikoptery podpalacze". Miał być dowodem na to, że lasy są podpalane celowo dla uwiarygodnienia ocieplenia klimatu.

Żaden złowrogi spisek, a zimny front

Wideo pokazujące szybkie pojawianie się nowych źródeł ognia na mapie południowo-wschodniego Quebecu również nie jest dowodem na rzekome podpalenia. Serwis Lead Stories zapytał o to Paula Sirvatkę, profesora meteorologii w College of DuPage. Ekspert potwierdził, że zdjęcia satelitarne są prawdziwe i rzeczywiście pokazują szybką inicjację kilku pożarów. Zaznaczył jednak, że pożary nie wystąpiły w tym samym czasie, choć w niewielkich odstępach. "To był bardzo suchy sezon, ponieważ prąd strumieniowy zachowywał się anomalnie przez ostatni miesiąc lub dwa" - przekazał prof. Sirvatka.

Lead Stories zwraca uwagę na stronę NASA, która na początku czerwca informowała o wielu nowych pożarach, które wybuchły na wschodzie Quebecu, a część a nich została wzniecona przez pioruny. O piorunach jako przyczynie pożarów informował również Kyle Hilburn z amerykańskiego instytutu badawczego Cooperative Institute for Research in the Atmosphere. W e-mailu przesłanym Lead Stories potwierdził, że kilka pożarów mogło wybuchnąć jednocześnie. "Prawdopodobnym wytłumaczeniem jest przejście zimnego frontu, a nie jakiś złowrogi spisek" - zaznaczył Hilburn. Wyjaśnił, że pioruny mogą zapoczątkować pożary, które tlą się przez kilka dni, ale nie są widoczne z satelity. Takie pożary mogą wzmóc się z chwilą pojawienia się silnego wiatru towarzyszącego przejściu frontu. "Czas przejścia zimnego frontu idealnie pasuje do wybuchu pożaru" - przekazał Hilburn Lead Stories.

Autorka/Autor:Krzysztof Jabłonowski

Źródło: Konkret24, Tvn24.pl, PAP, Lead Stories

Źródło zdjęcia głównego: Twitter/Tik Tok

Pozostałe wiadomości

Miliony wyświetleń w mediach społecznościowych ma nagranie pokazujące, jak mężczyzna podbiega do zatkniętej w polu flagi Autonomii Palestyńskiej, kopie ją - i tym samym aktywuje ukrytą bombę. Czy to się zdarzyło naprawdę? Czy film jest prawdziwy? Czy on przeżył? Internauci pytają, a udzielane odpowiedzi są rozbieżne. Wyjaśniamy więc.

"Przeżył?". "Fejk jak byk". Odpowiedzi są dwie. Różne

"Przeżył?". "Fejk jak byk". Odpowiedzi są dwie. Różne

Źródło:
Konkret24

 W Kanadzie za "mówienie dobrze o samochodach spalinowych" grozi "dwa lata odsiadki", bo to "propaganda antyklimatystyczna" - twierdzą bohaterowie nagrań, które mają tysiące wyświetleń w sieci. Po pierwsze, to nieprawda. Po drugie, internauci mylą promowanie paliw kopalnych z chwaleniem samochodu.

W tym kraju nie wolno mówić "fajna fura" o aucie spalinowym? Nieporozumienie

W tym kraju nie wolno mówić "fajna fura" o aucie spalinowym? Nieporozumienie

Źródło:
Konkret24

Polscy policjanci będą od maja sprawdzać legalność pobytu w Polsce Ukraińców w wieku poborowym i jeśli trzeba, "eskortować" ich do ukraińskiej ambasady - taki przekaz rozpowszechniają polscy internauci. Nie jest to prawda, a film pokazywany jako rzekomy dowód jest klasyczną fałszywką.

Policja "rozpocznie masowe kontrole" Ukraińców w wieku poborowym? MSWiA dementuje

Policja "rozpocznie masowe kontrole" Ukraińców w wieku poborowym? MSWiA dementuje

Źródło:
Konkret24

Wielu internautów wierzy w rozpowszechniany w sieci przekaz, jakoby środki z Krajowego Planu Odbudowy zostały nam wypłacone po bardzo zawyżonym kursie i że Polska będzie spłacała to przez pół wieku. Tyle że to nieprawda.

Pieniądze z KPO według kursu 7,43 zł za 1 euro? Błąd w liczeniu

Pieniądze z KPO według kursu 7,43 zł za 1 euro? Błąd w liczeniu

Źródło:
Konkret24

Przewodniczący Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji Maciej Świrski uważa, że nikt nie będzie mógł go zastąpić, jeśli zostanie zawieszony po ewentualnym postawieniu przed Trybunałem Stanu. Przestrzega, że nie będzie komu podpisywać dokumentów, a rynek medialny zostanie wręcz "zatrzymany", tak jak i działania koncesyjne. Prawnicy oceniają, że przewodniczący KRRiT się myli.

Świrski: nikt nie może zastąpić przewodniczącego KRRiT. Prawnicy: może

Świrski: nikt nie może zastąpić przewodniczącego KRRiT. Prawnicy: może

Źródło:
Konkrtet24

Po głośnej imprezie w hotelu poselskim Łukasz Mejza tłumaczył z mównicy sejmowej, że w nocy bronił "tradycji polegających na wspólnym, chóralnym śpiewaniu". A w rozmowie z TVN24 tłumaczył się całodniową pracą w sejmowych komisjach i na posiedzeniach. Sprawdziliśmy więc aktywność parlamentarną tego posła PiS. Nie jest to długa analiza.

Mejza tłumaczy nocną imprezę: "skoro się pracuje cały dzień....". Jak on pracuje?

Mejza tłumaczy nocną imprezę: "skoro się pracuje cały dzień....". Jak on pracuje?

Źródło:
Konkret24

To nie ściema kampanijna - tłumaczył minister nauki Dariusz Wieczorek, pytany o obiecane przez Lewicę tysiąc złotych dla studenta. I wyjaśniał, że nie była to obietnica, że "to jest pewien błąd, który wszyscy popełniamy". Przypominamy więc, kto z Lewicy publicznie obiecywał to w kampanii wyborczej.

Minister pytany o obietnicę "tysiąc złotych dla studenta": "to pewien błąd". A kto obiecywał?

Minister pytany o obietnicę "tysiąc złotych dla studenta": "to pewien błąd". A kto obiecywał?

Źródło:
Konkret24

"Wystarczy spojrzeć na dane historyczne i zobaczyć, że zawsze kiedy rządzi Donald Tusk i Platforma Obywatelska, to frekwencja jest niższa" - przekonywał dzień po drugiej turze wyborów samorządowych szef gabinetu prezydenta RP Marcin Mastalerek. Dane PKW o frekwencji nie potwierdzają jego słów.

Mastalerek: "zawsze kiedy rządzi Donald Tusk i PO, to frekwencja jest niższa". Sprawdzamy

Mastalerek: "zawsze kiedy rządzi Donald Tusk i PO, to frekwencja jest niższa". Sprawdzamy

Źródło:
Konkret24

Politycy Prawa i Sprawiedliwości forsują w mediach przekaz, że wraz z powrotem Donalda Tuska na fotel premiera źle się dzieje na ryku pracy. Mateusz Morawiecki jako "dowód" pokazuje mapę z firmami, które zapowiedziały zwolnienia grupowe. Jak sprawdziliśmy, takich zwolnień nie jest więcej, niż było za zarządów Zjednoczonej Prawicy. Eksperci tłumaczą, czego są skutkiem.

Narracja PiS o grupowych zwolnieniach i "powrocie biedy". To manipulacja

Narracja PiS o grupowych zwolnieniach i "powrocie biedy". To manipulacja

Źródło:
Konkret24

"Ukraińcy mają większe prawa w Polsce niż Polacy" - stwierdził jeden z internautów, który rozsyłał przekaz o przyjęciu przez Senat uchwały "o zwolnieniu z podatku dochodowego obywateli Ukrainy i Białorusi". Posty te zawierają szereg nieprawdziwych informacji.

"Senat przyjął uchwałę o zwolnieniu z podatku dochodowego obywateli Ukrainy i Białorusi"? Nic się tu nie zgadza

"Senat przyjął uchwałę o zwolnieniu z podatku dochodowego obywateli Ukrainy i Białorusi"? Nic się tu nie zgadza

Źródło:
Konkret24

"Coś się szykuje" - przekazują zaniepokojeni internauci, rozsyłając zdjęcie zawiadomienia o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie samochodu jako świadczenia na rzecz jednostki wojskowej. Uspokajamy: dokument wygląda groźnie, lecz nie jest ani niczym nowym, ani wyjątkowym.

Masz SUV-a, "to go stracisz"? Kto i dlaczego rozsyła takie pisma 

Masz SUV-a, "to go stracisz"? Kto i dlaczego rozsyła takie pisma 

Źródło:
Konkret24

Po pogrzebie Damiana Sobola, wolontariusza, który zginął w izraelskim ostrzale w Strefie Gazy, internauci zaczęli dopytywać, co wokół jego trumny robiły swastyki i czy były prawdziwe. Sprawdziliśmy.

Swastyki pod trumną Polaka zabitego w Strefie Gazy? Wyjaśniamy

Swastyki pod trumną Polaka zabitego w Strefie Gazy? Wyjaśniamy

Źródło:
Konkret24

Tysiące wyświetleń w mediach społecznościowych ma fotografia dwóch mężczyzn jedzących coś na ulicy przed barem. Jeden to prezydencki doradca Marcin Mastalerek, drugi stoi bokiem, twarzy nie widać. Internauci informują, że to prezydent Duda, który podczas pobytu w Nowym Jorku poszedł ze swoim doradcą na pizzę do baru. Czy na pewno?

Duda i Mastalerek jedzą pizzę na ulicy? Kto jest na zdjęciu

Duda i Mastalerek jedzą pizzę na ulicy? Kto jest na zdjęciu

Źródło:
Konkret24

Według krążącego w sieci przekazu po zmianie prawa Ukraińcom łatwiej będzie uzyskać u nas kartę pobytu na trzy lata. A to spowoduje, że "do Polski będą ściągać jeszcze większe ilości Ukraińców". Przekaz ten jest manipulacją - w rzeczywistości planowane zmiany mają uniemożliwić to, by wszyscy Ukraińcy mogli uzyskiwać karty pobytu i pozostawać u nas trzy lata.

"Każdy, kto zechce" z Ukrainy dostanie kartę pobytu w Polsce? No właśnie nie

"Każdy, kto zechce" z Ukrainy dostanie kartę pobytu w Polsce? No właśnie nie

Źródło:
Konkret24

Ponad milionowe zasięgi generuje w polskiej sieci przekaz, że od początku lipca nie będzie można w Niemczech w weekendy jeździć samochodami osobowymi. Powodem ma być troska o środowisko. Uspokajamy: nie ma takich planów.

W Niemczech od lipca "całkowity zakaz jazdy w weekendy"? To "nieuzasadnione obawy"

W Niemczech od lipca "całkowity zakaz jazdy w weekendy"? To "nieuzasadnione obawy"

Źródło:
Konkret24

Czy Amerykański Czerwony Krzyż nie przyjmuje krwi od osób zaszczepionych przeciw COVID-19? Taką teorię, na podstawie pytań z formularza tej organizacji, wysnuli polscy internauci. Kwestionariusz jest prawdziwy, teoria już nie.

Amerykański Czerwony Krzyż "odmawia przyjmowania krwi" od zaszczepionych? Nie

Amerykański Czerwony Krzyż "odmawia przyjmowania krwi" od zaszczepionych? Nie

Źródło:
Konkret24

Internauci i serwisy internetowe podają przekaz, że polskie wojsko wysyła pracującym pierwsze powołania - że dostają "pracownicze przydziały mobilizacyjne". Wyjaśniamy, o co chodzi.

Pracownikom wysłano "pierwsze powołania do wojska"? Nie, wyjaśniamy

Pracownikom wysłano "pierwsze powołania do wojska"? Nie, wyjaśniamy

Źródło:
Konkret24

Sceptycy pandemii COVID-19 i przeciwnicy wprowadzonych wtedy obostrzeń szerzą ostatnio narrację, jakoby "niemiecki rząd przyznał, że nie było pandemii". Wiele wpisów z taką informacją krąży po Facebooku i w serwisie X. Nie jest to jednak prawda.

"Niemiecki rząd przyznał, że nie było pandemii"? Manipulacja pana profesora

"Niemiecki rząd przyznał, że nie było pandemii"? Manipulacja pana profesora

Źródło:
Konkret24

W sieci pojawiły się dramatyczny zbiór nagrań, rzekomo z potężnej burzy, która przeszła nad Dubajem. Niektóre z nich nie mają jednak nic wspólnego z ostatnimi wydarzeniami. Wyjaśniamy.

Powódź w Dubaju. Huragan i drzewo wyrwane z korzeniami? To nie są nagrania stamtąd

Powódź w Dubaju. Huragan i drzewo wyrwane z korzeniami? To nie są nagrania stamtąd

Źródło:
Konkret24

Posłanka PiS Joanna Lichocka zaalarmowała swoich odbiorców, że we Wrocławiu powstał "ruchomy meczet". W poście nawiązała do kwestii nielegalnych migrantów, Donalda Tuska i Unii Europejskiej. Posłanka mija się z prawdą. Pokazujemy, co rzeczywiście stoi przy Stadionie Olimpijskim w stolicy Dolnego Śląska.

"Ruchomy meczet" we Wrocławiu? Posłanka PiS manipuluje, tam stało i stoi boisko

"Ruchomy meczet" we Wrocławiu? Posłanka PiS manipuluje, tam stało i stoi boisko

Źródło:
Konkret24

"Głosują, jak im patroni z Niemiec każą", "lista hańby europosłów", "komu podziękować za pakiet migracyjny" - z takimi komentarzami rozsyłane jest w sieci zestawienie mające pokazywać, jak 25 polskich europosłów rzekomo głosowało "w sprawie pakietu migracyjnego". Tylko że grafika zawiera błędy i nie przedstawia, jak rzeczywiście ci europosłowie głosowali. Wyjaśniamy.

"Lista hańby europosłów"? Nie, grafika z błędami. Kto jak głosował w sprawie paktu migracyjnego?

"Lista hańby europosłów"? Nie, grafika z błędami. Kto jak głosował w sprawie paktu migracyjnego?

Źródło:
Konkret24