FAŁSZ

Tak wyglądają tunele pod Azowstalem w Mariupolu? To nie jest wideo z Ukrainy


"Katakumby pod Azowstalem" - nagranie mające pokazywać tunele pod kombinatem w Mariupolu, w których ukrywają się żołnierze i cywile, zdobywa popularność na polskim Twitterze. Jednak film nie pochodzi z Ukrainy.

Pokazujemy, co jest prawdą, a co fałszem
Weryfikujemy fake newsy, sprawdzamy dane, analizujemy informacje z sieci

Mariupol, sieć tuneli podziemnych pod fabryką Azowstalu" - to według opisu ma pokazywać minutowy filmik, na którym widzimy, jak ktoś z latarką i kamerą przemierza podziemne korytarze. Na samo nagranie nałożono napisy: "Azowstal", "miasto pod ziemią", "SZU (Siły Zbrojne Ukrainy)" i "wojna". Filmik szybko stał się popularny m.in. w polskim internecie. "Katakumby pod Azowstalem. Mariupol, sieć tuneli podziemnych pod fabryką Azowstalu. Przypominam Mariupol cały pod kontrolą wojsk rosyjskich nie licząc około 2000 bojowników Azowa którzy właśnie się schowali w tych podziemiach. Tunele setki km" - brzmiał jeden z komentarzy do nagrania zamieszczonego na polskim Twitterze (pisownia oryginalna).

fałsz

"Twierdza" w Mariupolu i jej "katakumby"

Azowstal to kombinat metalurgiczny, który w czasie rosyjskiej inwazji stał się jednym z ostatnich punktów ukraińskiej obrony w oblężonym przez Rosjan Mariupolu. Jak przekazał szef policji miasta Mychaijło Werszynin, na terenie Azowstalu znalazła schronienie duża liczba cywilów - głównie kobiet, dzieci i osób starszych. Poza nimi w obiekcie kryją się także bojownicy ukraińskiego pułku "Azow".

Budynki Azowstalu połączone są podziemną siecią korytarzy, które ułatwiają jego obronę przed rosyjskimi atakami. Między innymi z tego powodu 21 kwietnia Władimir Putin nakazał wstrzymanie szturmu na kombinat, tłumacząc, że "nie ma potrzeby, by wchodzić do tych katakumb i się czołgać". Jego zdaniem można złamać opór obrońców Azowstalu, odcinając ich od wszelkich dostaw, w tym żywności i amunicji. Mimo tych zapowiedzi prezydenta Rosjanie kontynuowali jednak ostrzał kombinatu w Mariupolu.

Dlatego osławione podziemia Azowstalu - nazywanego już "twierdzą" lub "ukraińskimi Termopilami" - stały się już popularnym tematem wojennym. Rozpowszechniane w sieci nagranie, które ma pokazywać te podziemne tunele, nie pochodzi jednak z Ukrainy.

Nie Ukraina, nie Syria - tylko Wielka Brytania

Pod polskimi i zagranicznymi postami z tym nagraniem są sugestie, że wideo wcale nie pochodzi z Ukrainy, tylko z Syrii. "To nie Azowstal, tylko Syria"; "To fejk. To Syryjska Ghuta. Coś koło 2017-2018 rok - filmik na YT ruski znalezli nawet"; "Film 'tunele Azowstalu' rozpowszechniany przez ukraińskie i niektóre rosyjskie kanały w rzeczywistości nie pokazuje Azowstalu, ale tunele bojowników we Wschodniej Gucie (Syria), a konkretnie w mieście Duma" - pisali internauci (pisownia postów oryginalna).

Jako dowód zamieszczali link do nagrania w serwisie YouTube, na którym - ich zdaniem - widać podobne tunele nagrane w Syrii w 2018 roku. Podobnie jak autorzy wpisów o Azowstalu nie mają oni jednak racji. Syryjskie tunele z nagrania są inne niż te widoczne na rozpowszechnianym teraz filmiku.

Wideo pochodzi mianowicie z południowego wybrzeża Wielkiej Brytanii. Widać na nim bunkier i jednocześnie siedzibę HMS Forward - oddziału brytyjskiej marynarki wojennej z czasów drugiej wojny światowej. Zbudowano go w 1941 roku we wsi South Heighton na obrzeżach miasta portowego Newhaven.

Obecnie opuszczony bunkier jest popularny wśród eksploratorów miejskich, którzy masowo nagrywają amatorskie filmiki z jego wnętrza. Nie udało nam się ustalić, z jakiego dokładnie nagrania pochodzą kadry mylnie podpisane jako Azowstal, ale charakterystyczny stos kamieni widoczny w pierwszym kadrze i późniejszy układ tuneli są identyczne z widocznymi na wielu nagraniach z tuneli pod South Heighton w Wielkiej Brytanii.

Ponadto na rzekomym nagraniu z Azowstalu na murach tuneli w kilku momentach widać angielskie napisy, m.in. "way out" (wyjście) czy "key" (klucz). W dłuższej wersji nagrań z podziemi bunkra HMS Forward widać również, że obok charakterystycznego stosu kamieni napisano "turn back" (zawróć). Ten element został jednak wycięty z filmiku rozsyłanego teraz jako mającego pochodzić z Mariupola.

"Azow" pokazywał cywili w podziemiach

Nagranie z brytyjskich tuneli przedstawiane teraz jako podziemia kombinatu w Mariupolu miały wzbudzić zainteresowanie internautów śledzących materiały wojenne i ciekawych tego, jak wyglądają wnętrza, w których skrywają się cywile i obrońcy Azowstalu.

Sami bojownicy pułku "Azow" pokazywali je już jednak kilkukrotnie na filmach zamieszczanych m.in. na kanale w serwisie YouTube. Na przykład 23 kwietnia opublikowali 10-minutowe nagranie zatytułowane "Zapomniani przez świat, ale nie przez Azow", na którym widać, jak uzbrojeni mężczyźni schodzą do podziemnych korytarzy i bunkra w Azowstalu, w których ukrywają się cywile, głównie kobiety i dzieci. Wygląd tuneli znacznie różni się od tego, co widzimy na filmiku krążącym w sieci z błędnym opisem.

Inne nagranie, opublikowane 24 kwietnia, na którym pokazano cywili żyjących w tunelach Azowstalu, podpisano po angielsku: "W dalszym ciągu pokazujemy życie ludności cywilnej w podziemiach Azowstalu. Świat musi im pomóc!".

Autor: Michał Istel / Źródło: Konkret24, zdjęcie: Leon Klein / Anadolu Agency/ABACAPRESS.COM/PAP/Twitter

Pozostałe wiadomości

Decyzja władz Warszawy o zakazie symboli religijnych w urzędzie miasta wzbudza kontrowersje, dyskusje w sieci, zarzuty ze strony polityków oraz reakcję Archidiecezji Warszawskiej. Ratusz oskarżono o dyskryminację i łamanie prawa - przede wszystkim konstytucji. Czy rozporządzenie prezydenta Rafała Trzaskowskiego jest dyskryminujące i niezgodne z prawem? Prawnicy wyjaśniają.

"Dyskryminacja", "łamanie konstytucji"? Zakaz krzyży w urzędzie a polskie prawo

"Dyskryminacja", "łamanie konstytucji"? Zakaz krzyży w urzędzie a polskie prawo

Źródło:
Konkert24

Były minister sprawiedliwości Marcin Warchoł wypomniał obecnie rządzącym, że chcą oskładkować umowy o dzieło. Tymczasem oskładkowanie umów śmieciowych pojawiło się w Krajowym Planie Odbudowy przyjętym przez rząd Zjednoczonej Prawicy.

Oskładkowanie umów o dzieło. Warchoł krytykuje rząd, a to pomysł... PiS

Oskładkowanie umów o dzieło. Warchoł krytykuje rząd, a to pomysł... PiS

Źródło:
Konkret24

Były prezes TVP Jacek Kurski wykorzystał wywiad w Radiu Zet, by przedstawić swoją wizję telewizji publicznej za jego czasów. Mówił więc, że "była obiektywna", "pokazywała prawdę" i "spełniała najwyższe standardy dziennikarskiej rzetelności". Wyjaśniamy, dlaczego te frazy należy włożyć w cudzysłów. I jakie jeszcze nieprawdy wygłosił Kurski.

Kurski o "obiektywnej telewizji", "pokazywaniu prawdy" i "dziennikarskiej rzetelności". Przypomnijmy, jak było

Kurski o "obiektywnej telewizji", "pokazywaniu prawdy" i "dziennikarskiej rzetelności". Przypomnijmy, jak było

Źródło:
Konkret24

Poseł PiS i były minister cyfryzacji Janusz Cieszyński, przy okazji krytyki premiera Donalda Tuska, określił Leszka Moczulskiego jako agenta SB. Trwający niemal 20 lat proces lidera Konfederacji Polski Niepodległej nie rozstrzygnął się na jego niekorzyść, zatem polityk opozycji szerzy nieprawdę.

Cieszyński o Leszku Moczulskim: "agent SB". To nieprawda

Cieszyński o Leszku Moczulskim: "agent SB". To nieprawda

Źródło:
Konkret24

"Co miał na myśli?", "co to za wojska?", "to chyba kamikadze" - zastanawiają się internauci, komentując w mediach społecznościowych wystąpienie Jarosława Kaczyńskiego w Siedlcach. Porównał tam kandydujących do Parlamentu Europejskiego polityków Adama Bielana i Jacka Kurskiego do "żołnierzy wojsk jednorazowego przeznaczenia". Sprawdziliśmy, co to znaczy. Wyjaśnienia są różne, jedno dotyczy "źle zaplanowanej przez dowodzącego operacji".

Kaczyński o Bielanie i Kurskim: "wojska jednorazowego przeznaczenia". A co to jest?

Kaczyński o Bielanie i Kurskim: "wojska jednorazowego przeznaczenia". A co to jest?

Źródło:
Konkret24

Była premier Beata Szydło oświadczyła w nagranym wystąpieniu, że premier Donald Tusk "nie wie, co nadzoruje" i "opowiada głupoty o likwidacji oddziałów zamiejscowych ABW". Tylko że Tusk nie mówił o oddziałach zamiejscowych, a struktury ABW uszczupliła rzeczywiście Szydło, gdy kierowała rządem.

Szydło do Tuska: "opowiadasz pan głupoty". Wcale nie

Źródło:
Konkret24

"Dziękujemy panie premierze Donaldzie Tusku za najdroższy prąd w Europie!" - piszą internauci w mediach społecznościowych. Reagują w ten sposób na opublikowaną mapę z hurtowymi cenami prądu. Widać na niej, że Polska ma najwyższą cenę energii elektrycznej. Wyjaśniamy, dlaczego nie należy wykorzystywać tej mapy w przekazach o cenach prądu i na czym polega manipulacja z nią związana.

Polska ma "najdroższy prąd w Europie". Co pokazuje ta mapa?

Polska ma "najdroższy prąd w Europie". Co pokazuje ta mapa?

Źródło:
Konkret24

Na Białorusi zachowywane są swobody obywatelskie. Łukaszenka działa na rzecz pokoju w Europie. Stany Zjednoczone i Wielka Brytania pchają teraz Polskę do wojny - takie tezy wygłasza publicznie były polski sędzia Tomasz Szmydt, który poprosił o azyl na Białorusi. Tłumaczymy, jak te jego wystąpienia są zbieżne z prokremlowską propagandą i jaki jest ich cel.

Tomasz Szmydt w machinie propagandy Kremla. "Wielowektorowa operacja"

Tomasz Szmydt w machinie propagandy Kremla. "Wielowektorowa operacja"

Źródło:
Konkret24

Jarosław Kaczyński tłumaczył na spotkaniu z sympatykami PiS, że krytykowanie byłego zarządu Orlenu za stratę 1,6 miliarda złotych przez szwajcarską spółkę koncernu "to zarzut po prostu bzdurny". Tłumaczymy, dlaczego nie ma racji.

Kaczyński o 1,6 mld zł straty Orlenu na ropie: "bzdurny zarzut". Prezes się myli

Kaczyński o 1,6 mld zł straty Orlenu na ropie: "bzdurny zarzut". Prezes się myli

Źródło:
Konkret24

"Zrezygnowali z członkostwa?" - pytają zdumieni internauci, komentując popularne w sieci nagranie, na którym widać, jak ambasador Izraela przy ONZ niszczy jakieś dokumenty. Zdaniem komentujących ambasador włożył do niszczarki swój identyfikator i kartę do głosowania na forum ONZ. Ale to nieprawda.

"Wstydźcie się!" Co ambasador Izraela włożył do niszczarki?

"Wstydźcie się!" Co ambasador Izraela włożył do niszczarki?

Źródło:
Konkret24

Pokryci tatuażami, prawie nadzy, z włosami w nieładzie i mocnym makijażem pozują na ściance z logo Eurowizji - takie zdjęcie rzekomych uczestników tegorocznego konkursu rozpowszechniają internauci. Piszą o "zatraceniu człowieczeństwa w UE" i "antykulturze". Fotografię jako prawdziwą pokazali też kandydaci PiS do Parlamentu Europejskiego. Tylko że to fake news.

"Antykultura" na Eurowizji? Takiego zespołu nie było

"Antykultura" na Eurowizji? Takiego zespołu nie było

Źródło:
Konkret24

Najwyższe łączne dochody w ubiegłym roku wśród nowych wojewodów wykazał wojewoda lubelski, a największe oszczędności - wojewoda opolska. Co jeszcze zapisali w oświadczeniach majątkowych? Sprawdzamy.

Majątki wojewodów. Który zarobił najwięcej, kto najwięcej zaoszczędził

Majątki wojewodów. Który zarobił najwięcej, kto najwięcej zaoszczędził

Źródło:
Konkret24

Trzej aktorzy, gwiazdy Hollywood, rzekomo wystąpili z aktorskiego związku zawodowego i założyli nową, konserwatywną organizację - informują internauci w mediach społecznościowych, także polskich. Brzmi ciekawie, lecz nie jest to prawda.

Stallone, Washington, Wahlberg tworzą związek "skupiający się na tradycyjnych wartościach"? Nieprawda

Stallone, Washington, Wahlberg tworzą związek "skupiający się na tradycyjnych wartościach"? Nieprawda

Źródło:
Konkret24

Powietrze w paczkach chipsów zostało zakazane przez Unię Europejską - ogłosili internauci w mediach społecznościowych. Rzekomym źródłem ma być unijne rozporządzenie, w którym nie znajdziemy takiego zakazu. Wyjaśniamy.

"Unia Europejska zakazała powietrza w opakowaniach chipsów". Co nie zgadza się w tym przekazie

"Unia Europejska zakazała powietrza w opakowaniach chipsów". Co nie zgadza się w tym przekazie

Źródło:
Konkret24

Pytania internautów, w tym posłanki PiS, wzbudził widok radiowozu polsko-niemieckiego patrolu policji. Niektórzy łączyli jego obecność z piątkowym protestem rolników. To nie był patrol - wyjaśnia policja i tłumaczy, dlaczego pojazd znalazł się w Warszawie.

Polsko-niemiecki patrol w Warszawie. "Czy to początek niemieckiej jurysdykcji w stolicy?" Nie

Polsko-niemiecki patrol w Warszawie. "Czy to początek niemieckiej jurysdykcji w stolicy?" Nie

Źródło:
Konkret24

Rozwija się spór kompetencyjny między rządem a prezydentem. Stronnicy Andrzeja Dudy, powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego, utrzymują, że jeśli prezydent chce jechać z premierem na szczyt Unii Europejskiej, to zawsze on przewodniczy polskiej delegacji. Tylko że trybunał orzekł akurat odwrotnie.

Spór kompetencyjny. Prezydent "absolutnie szefem delegacji" na szczycie UE?

Spór kompetencyjny. Prezydent "absolutnie szefem delegacji" na szczycie UE?

Źródło:
Konkret24

Rosyjska propaganda używa wiralowego nagrania, by pokazać rzekomą niechęć francuskich pilotów do udziału Francji w wojnie w Ukrainie. Materiał skomentowała nawet rzeczniczka rosyjskiego MSZ. To manipulacja. Chodzi o odpowiednią... perspektywę.

Samoloty "przez pomyłkę namalowały" na niebie flagę Rosji? Wyjaśniamy

Samoloty "przez pomyłkę namalowały" na niebie flagę Rosji? Wyjaśniamy

Źródło:
Konkret24

"Co jest powodem likwidacji tych studiów?", "likwidatura działa", "Rosja już tu jest" - falę oburzenia w sieci spowodowała informacja o likwidacji Katedry Służb Specjalnych na Akademii Sztuki Wojennej. Powtarzają się pytania o powody zamknięcia jednostki. Wyjaśniamy, na czym polegają zmiany na tej jednej z największych uczelni wojskowych w Polsce.

"Rozmontowują nas", "rozkład Polski". Co się dzieje na Akademii Sztuki Wojennej

"Rozmontowują nas", "rozkład Polski". Co się dzieje na Akademii Sztuki Wojennej

Źródło:
Konkret24

Część polityków obozu rządzącego uważa, że wybory do Parlamentu Europejskiego "stały się szalupą ratunkową" dla niektórych kandydatów. Czy rzeczywiście "można się schować" za immunitetem europosła? Do czasu.

Ucieczka w immunitety? Dlaczego "europarlament nie ochroni"

Ucieczka w immunitety? Dlaczego "europarlament nie ochroni"

Źródło:
Konkret24

Po tym, jak sędzia Tomasz Szmydt - znany między innymi z afery hejterskiej - poprosił o azyl polityczny na Białorusi, politycy PiS nagłaśniają przekaz, że Szmydta na sędziego powołał prezydent Bronisław Komorowski. Prawda jest inna: Szmydta awansowało kolejnych trzech prezydentów, a za czasów ministra Zbigniewa Ziobry trafił do biura neo-KRS.

PiS: za awansem sędziego Szmydta stał prezydent Komorowski. Manipulacja

PiS: za awansem sędziego Szmydta stał prezydent Komorowski. Manipulacja

Źródło:
Konkret24

Prawo i Sprawiedliwość przekonuje, że nie chce wyjścia Polski z Unii Europejskiej, ale swój przekaz w kampanii do europarlamentu buduje na negatywnych obrazach wspólnoty. Przedstawiamy główne fałszywe narracje PiS o UE. Eksperci wyjaśniają, na czym polega ta strategia mobilizowania elektoratu "do walki o suwerenność" zamiast "przepisami dotyczącymi krzywizny banana".

Suwerenność, Zielony Ład, euro… Fałszywe narracje PiS o Unii Europejskiej

Suwerenność, Zielony Ład, euro… Fałszywe narracje PiS o Unii Europejskiej

Źródło:
Konkret24