FAŁSZ

Szef NATO nie mówił o "wyczerpaniu zapasów wojskowych". Wyjaśniamy manipulację

Źródło:
Konkret24
Stoltenberg: osiągnęliśmy niemający precedensu postęp w naszej współpracy
Stoltenberg: osiągnęliśmy niemający precedensu postęp w naszej współpracyTVN24
wideo 2/5
Stoltenberg: osiągnęliśmy niemający precedensu postęp w naszej współpracyTVN24

Internauci rozsyłają fragment nagrania z niedawnej konferencji sekretarza generalnego NATO Jensa Stoltenberga - i twierdzą, że mówił o "wyczerpaniu zapasów wojskowych" NATO i Unii Europejskiej. To manipulacyjny przekaz. Szef sojuszu powiedział co innego.

Pokazujemy, co jest prawdą, a co fałszem
Weryfikujemy fake newsy, sprawdzamy dane, analizujemy informacje z sieci

"I co teraz? Stoltenberg: 'Sojusznicy NATO i członkowie UE wyczerpali zapasy wojskowe, aby wesprzeć Ukrainę'"; "Wyczerpaliśmy nasze zapasy, ale to dla naszego bezpieczeństwa"; "NATO nie ma broni dla Ukrainy, kapitulacja?" - tak konferencję prasową sekretarza generalnego NATO Jensa Stoltenberga relacjonują użytkownicy Twittera, w tym administratorzy kont znanych z rozprowadzania treści zbieżnych z rosyjską propagandą. W publikowanych 10 stycznia wpisach zamieszczali fragment nagrania z wypowiedzią Stoltenberga. Jeden z udostępnionych fragmentów trwa tylko 10 sekund. Stoltenberg mówi w nim: "NATO Allies and EU members have depleted their stocks to provide support to Ukraine" (tłum. Sojusznicy NATO i członkowie UE uszczuplili swoje zapasy, aby zapewnić wsparcie dla Ukrainy). Inne są nieco dłuższe, ale zawierają ten kluczowy fragment wypowiedzi sekretarza generalnego NATO.

FAŁSZ
Posty powielające zmanipulowany przekaz o konferencji sekretarza generalnego NATOTwitter

Zmanipulowany przekaz bazuje na dwuznaczności użytego przez Stoltenberga słowa "depleted". W języku angielskim oznacza ono zarówno "uszczuplić", "zredukować", "zmniejszyć", jak i "wyczerpać". Kontekst wypowiedzi sekretarza generalnego NATO nie pozostawia jednak wątpliwości, że chodziło o to pierwsze znaczenie.

Stoltenberg mówił o uszczupleniu, a nie wyczerpaniu zasobów w związku z pomocą Ukrainie

Rozpowszechniany fragment wideo z wypowiedzią Jensa Stoltenberga jest prawdziwy. To fragment wspólnej konferencji prasowej sekretarza generalnego Sojuszu Północnoatlantyckiego z przewodniczącą Komisji Europejskiej Ursulą von der Leyen i z szefem Rady Europejskiej Charlesem Michelem. 10 stycznia w Brukseli podpisano trzecią już deklarację o współpracy NATO i Unii Europejskiej. "Jesteśmy zdeterminowani, by partnerstwo między NATO a Unią Europejską przeszło na kolejny poziom, aby zająć się przede wszystkim rosnącą konkurencją geostrategiczną, kwestią odporności oraz ochrony infrastruktury krytycznej" - mówił Jens Stoltenberg. Pełen zapis konferencji w wersjach audio, wideo i tekstowej można znaleźć na stronach NATO.

W serii pytań od dziennikarzy padło pytanie w języku angielskim o uszczuplenie zasobów wojskowych NATO i UE w związku ze wsparciem udzielanym Ukrainie i pomysły na załatanie tej luki. Dziennikarz, który zadał to pytanie, użył sformułowania "depletion of military stocks". Według słownika języka angielskiego Cambridge słowo "depletion" oznacza "zmniejszenie", "ograniczenie". Inne popularne słowniki i tłumacze online, takie jak Tłumacz Google czy DeepL tłumaczą to słowo zarówno jako "zmniejszenie", "uszczuplenie", jak i "wyczerpanie".

Odpowiadając na pytanie Jens Stoltenberg przyznał, że zasoby wojskowe NATO i UE zostały uszczuplone. On również użył słowa "depleted". Kontekst wypowiedzi nie pozostawia wątpliwości, że miał na myśli uszczuplenie zasobów, a nie ich wyczerpanie.

PRAWDA

Ma pan rację, iż sojusznicy NATO i członkowie UE uszczuplili swoje zapasy, aby zapewnić Ukrainie wsparcie, i że było to słuszne posunięcie. Ponieważ chodzi tu również o nasze bezpieczeństwo. I oczywiście musimy wykorzystać nasze możliwości, nasze zapasy, naszą amunicję, aby wesprzeć Ukrainę.

Dalej odpowiadając na pytanie Jens Stoltenberg relacjonował, że rekomendował sojusznikom w NATO, że jeśli mają wybierać między spełnieniem wytycznych dotyczących zapasów uzbrojenia a wsparciem Ukrainy, to ważniejsze jest wsparcie Ukrainy. Ocenił, że na zmniejszenie się zapasów jest tylko jedno długoterminowe rozwiązanie - zwiększenie produkcji.

Akcja dezinformacyjna w różnych językach

W sieci znaleźliśmy posty z 10 i 11 stycznia rozprowadzające ten sam zmanipulowany przekaz o konferencji Jensa Stoltenberga. Niektóre konta, które opublikowały wpisy, regularnie rozsyłają treści zbieżne z rosyjską propagandą. "Wystarczyła sama Rosja, a tym kolesiom skończyła się już broń! Kiedy to ogłosiłem, 'zombie' jak zwykle zawyły" - to fragment tweeta w języku angielskim z 11 stycznia. Większość tweetów powielała jednak samo tłumaczenie wyrwanego z kontekstu zdania Jensa Stoltenberga o uszczupleniu zasobów sojuszu. Wszystkie te konta rozsyłały film skopiowany z rosyjskojęzycznego kanału smotri_media na Telegramie. Film opublikowano na tym kanale 10 stycznia.

FAŁSZ
Fałszywy przekaz rozpowszechniany w różnych europejskich językachTwitter, TikTok

Podobne treści - uderzające w NATO, sugerujące słabość sojuszu czy obarczające go winą za aktualny konflikt między Rosją a Ukrainą to stały motyw rosyjskich przekazów propagandowych. O podobnych manipulacjach regularnie informuje portal EUvsDisinfo.

Również w Konkret24 wielokrotnie opisywaliśmy przykłady forsowania narracji o rzekomej słabości NATO, jego nietrwałości czy niekompetencji natowskich urzędników. W lipcu 2022 roku opisaliśmy wideo z performancem odgrywanym rzekomo w siedzibie NATO wykorzystanym do dyskredytowania Paktu Północnoatlantyckiego. W rzeczywistości film nie miał z NATO nic wspólnego. W grudniu 2022 roku opisaliśmy krążące w sieci nagranie, na którym widać dziwne zachowania rzekomo natowskich instruktorów w "ukraińskim centrum szkolenia". Film jednak wcale nie powstał w Ukrainie, a żołnierze pochodzili spoza kraju NATO.

Autorka/Autor:Krzysztof Jabłonowski, współpraca: Gabriela Sieczkowska

Źródło: Konkret24

Źródło zdjęcia głównego: Shutterstock/Twitter

Pozostałe wiadomości

Po głośnej imprezie w hotelu poselskim Łukasz Mejza tłumaczył z mównicy sejmowej, że w nocy bronił "tradycji polegających na wspólnym, chóralnym śpiewaniu". A w rozmowie z TVN24 tłumaczył się całodniową pracą w sejmowych komisjach i na posiedzeniach. Sprawdziliśmy więc aktywność parlamentarną tego posła PiS. Nie jest to długa analiza.

Mejza tłumaczy nocną imprezę: "skoro się pracuje cały dzień....". Jak on pracuje?

Mejza tłumaczy nocną imprezę: "skoro się pracuje cały dzień....". Jak on pracuje?

Źródło:
Konkret24

"Wystarczy spojrzeć na dane historyczne i zobaczyć, że zawsze kiedy rządzi Donald Tusk i Platforma Obywatelska, to frekwencja jest niższa" - przekonywał dzień po drugiej turze wyborów samorządowych szef gabinetu prezydenta RP Marcin Mastalerek. Dane PKW o frekwencji nie potwierdzają jego słów.

Mastalerek: "zawsze kiedy rządzi Donald Tusk i PO, to frekwencja jest niższa". Sprawdzamy

Mastalerek: "zawsze kiedy rządzi Donald Tusk i PO, to frekwencja jest niższa". Sprawdzamy

Źródło:
Konkret24

Politycy Prawa i Sprawiedliwości forsują w mediach przekaz, że wraz z powrotem Donalda Tuska na fotel premiera źle się dzieje na ryku pracy. Mateusz Morawiecki jako "dowód" pokazuje mapę z firmami, które zapowiedziały zwolnienia grupowe. Jak sprawdziliśmy, takich zwolnień nie jest więcej, niż było za zarządów Zjednoczonej Prawicy. Eksperci tłumaczą, czego są skutkiem.

Narracja PiS o grupowych zwolnieniach i "powrocie biedy". To manipulacja

Narracja PiS o grupowych zwolnieniach i "powrocie biedy". To manipulacja

Źródło:
Konkret24

"Ukraińcy mają większe prawa w Polsce niż Polacy" - stwierdził jeden z internautów, który rozsyłał przekaz o przyjęciu przez Senat uchwały "o zwolnieniu z podatku dochodowego obywateli Ukrainy i Białorusi". Posty te zawierają szereg nieprawdziwych informacji.

"Senat przyjął uchwałę o zwolnieniu z podatku dochodowego obywateli Ukrainy i Białorusi"? Nic się tu nie zgadza

"Senat przyjął uchwałę o zwolnieniu z podatku dochodowego obywateli Ukrainy i Białorusi"? Nic się tu nie zgadza

Źródło:
Konkret24

"Coś się szykuje" - przekazują zaniepokojeni internauci, rozsyłając zdjęcie zawiadomienia o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie samochodu jako świadczenia na rzecz jednostki wojskowej. Uspokajamy: dokument wygląda groźnie, lecz nie jest ani niczym nowym, ani wyjątkowym.

Masz SUV-a, "to go stracisz"? Kto i dlaczego rozsyła takie pisma 

Masz SUV-a, "to go stracisz"? Kto i dlaczego rozsyła takie pisma 

Źródło:
Konkret24

Po pogrzebie Damiana Sobola, wolontariusza, który zginął w izraelskim ostrzale w Strefie Gazy, internauci zaczęli dopytywać, co wokół jego trumny robiły swastyki i czy były prawdziwe. Sprawdziliśmy.

Swastyki pod trumną Polaka zabitego w Strefie Gazy? Wyjaśniamy

Swastyki pod trumną Polaka zabitego w Strefie Gazy? Wyjaśniamy

Źródło:
Konkret24

Tysiące wyświetleń w mediach społecznościowych ma fotografia dwóch mężczyzn jedzących coś na ulicy przed barem. Jeden to prezydencki doradca Marcin Mastalerek, drugi stoi bokiem, twarzy nie widać. Internauci informują, że to prezydent Duda, który podczas pobytu w Nowym Jorku poszedł ze swoim doradcą na pizzę do baru. Czy na pewno?

Duda i Mastalerek jedzą pizzę na ulicy? Kto jest na zdjęciu

Duda i Mastalerek jedzą pizzę na ulicy? Kto jest na zdjęciu

Źródło:
Konkret24

Według krążącego w sieci przekazu po zmianie prawa Ukraińcom łatwiej będzie uzyskać u nas kartę pobytu na trzy lata. A to spowoduje, że "do Polski będą ściągać jeszcze większe ilości Ukraińców". Przekaz ten jest manipulacją - w rzeczywistości planowane zmiany mają uniemożliwić to, by wszyscy Ukraińcy mogli uzyskiwać karty pobytu i pozostawać u nas trzy lata.

"Każdy, kto zechce" z Ukrainy dostanie kartę pobytu w Polsce? No właśnie nie

"Każdy, kto zechce" z Ukrainy dostanie kartę pobytu w Polsce? No właśnie nie

Źródło:
Konkret24

Ponad milionowe zasięgi generuje w polskiej sieci przekaz, że od początku lipca nie będzie można w Niemczech w weekendy jeździć samochodami osobowymi. Powodem ma być troska o środowisko. Uspokajamy: nie ma takich planów.

W Niemczech od lipca "całkowity zakaz jazdy w weekendy"? To "nieuzasadnione obawy"

W Niemczech od lipca "całkowity zakaz jazdy w weekendy"? To "nieuzasadnione obawy"

Źródło:
Konkret24

Czy Amerykański Czerwony Krzyż nie przyjmuje krwi od osób zaszczepionych przeciw COVID-19? Taką teorię, na podstawie pytań z formularza tej organizacji, wysnuli polscy internauci. Kwestionariusz jest prawdziwy, teoria już nie.

Amerykański Czerwony Krzyż "odmawia przyjmowania krwi" od zaszczepionych? Nie

Amerykański Czerwony Krzyż "odmawia przyjmowania krwi" od zaszczepionych? Nie

Źródło:
Konkret24

Internauci i serwisy internetowe podają przekaz, że polskie wojsko wysyła pracującym pierwsze powołania - że dostają "pracownicze przydziały mobilizacyjne". Wyjaśniamy, o co chodzi.

Pracownikom wysłano "pierwsze powołania do wojska"? Nie, wyjaśniamy

Pracownikom wysłano "pierwsze powołania do wojska"? Nie, wyjaśniamy

Źródło:
Konkret24

Sceptycy pandemii COVID-19 i przeciwnicy wprowadzonych wtedy obostrzeń szerzą ostatnio narrację, jakoby "niemiecki rząd przyznał, że nie było pandemii". Wiele wpisów z taką informacją krąży po Facebooku i w serwisie X. Nie jest to jednak prawda.

"Niemiecki rząd przyznał, że nie było pandemii"? Manipulacja pana profesora

"Niemiecki rząd przyznał, że nie było pandemii"? Manipulacja pana profesora

Źródło:
Konkret24

W sieci pojawiły się dramatyczny zbiór nagrań, rzekomo z potężnej burzy, która przeszła nad Dubajem. Niektóre z nich nie mają jednak nic wspólnego z ostatnimi wydarzeniami. Wyjaśniamy.

Powódź w Dubaju. Huragan i drzewo wyrwane z korzeniami? To nie są nagrania stamtąd

Powódź w Dubaju. Huragan i drzewo wyrwane z korzeniami? To nie są nagrania stamtąd

Źródło:
Konkret24

Posłanka PiS Joanna Lichocka zaalarmowała swoich odbiorców, że we Wrocławiu powstał "ruchomy meczet". W poście nawiązała do kwestii nielegalnych migrantów, Donalda Tuska i Unii Europejskiej. Posłanka mija się z prawdą. Pokazujemy, co rzeczywiście stoi przy Stadionie Olimpijskim w stolicy Dolnego Śląska.

"Ruchomy meczet" we Wrocławiu? Posłanka PiS manipuluje, tam stało i stoi boisko

"Ruchomy meczet" we Wrocławiu? Posłanka PiS manipuluje, tam stało i stoi boisko

Źródło:
Konkret24

"Głosują, jak im patroni z Niemiec każą", "lista hańby europosłów", "komu podziękować za pakiet migracyjny" - z takimi komentarzami rozsyłane jest w sieci zestawienie mające pokazywać, jak 25 polskich europosłów rzekomo głosowało "w sprawie pakietu migracyjnego". Tylko że grafika zawiera błędy i nie przedstawia, jak rzeczywiście ci europosłowie głosowali. Wyjaśniamy.

"Lista hańby europosłów"? Nie, grafika z błędami. Kto jak głosował w sprawie paktu migracyjnego?

"Lista hańby europosłów"? Nie, grafika z błędami. Kto jak głosował w sprawie paktu migracyjnego?

Źródło:
Konkret24

Według posłanki PiS Marleny Maląg proponowane przez obecny rząd "babciowe" oznacza likwidację programu wprowadzonego przez rząd Zjednoczonej Prawicy. "Znów oszukali?", "będą zabierać?" - pytała była minister rodziny. To manipulacja. Wyjaśniamy, czy rodzice rzeczywiście stracą na nowym świadczeniu.

Maląg: "babciowe" oznacza likwidację rodzinnego kapitału opiekuńczego. Co pominęła była minister?

Maląg: "babciowe" oznacza likwidację rodzinnego kapitału opiekuńczego. Co pominęła była minister?

Źródło:
Konkret24

Sugerując się tekstami niektórych serwisów internetowych, polscy internauci gratulują Słowakom, że "odrzucili pakt migracyjny" i piszą, że rząd Donalda Tuska powinien zrobić to samo. Sęk w tym, że Słowacja nic nie odrzuciła, a Polska - i Węgry - przyjmują takie samo stanowisko. Wyjaśniamy, na czym polega rozpowszechniany w internecie manipulacyjny przekaz.

Słowacja "odrzuca unijny pakt migracyjny, a Polska?" Uproszczenie i manipulacja

Słowacja "odrzuca unijny pakt migracyjny, a Polska?" Uproszczenie i manipulacja

Źródło:
Konkret24

Salon kosmetyczny z eksperymentalną terapią odchudzającą komarami jakoby działał w Gdańsku. Uchodźczyni z Ukrainy, która go prowadziła, miała na tym zarobić ponad milion złotych - wynika z rzekomego materiału stacji Euronews. Rozpowszechniają go w sieci prorosyjskie konta. Jest sfabrykowany.

Terapia odchudzająca komarami, fałszywe dokumenty i Ukrainka z milionem złotych. Nic tu nie jest prawdą

Terapia odchudzająca komarami, fałszywe dokumenty i Ukrainka z milionem złotych. Nic tu nie jest prawdą

Źródło:
Konkret24

W 2023 roku pierwszy raz od trzech lat spadła liczba osób, wobec których zarządzono kontrolę operacyjną. Wśród nich były też inwigilowane Pegasusem. Cały czas jest to jednak więcej niż przed objęciem rządów przez Zjednoczoną Prawicę.

Nie tylko Pegasus. Ile osób służby inwigilowały w 2023 roku?

Nie tylko Pegasus. Ile osób służby inwigilowały w 2023 roku?

Źródło:
Konkret24

Nowy warszawski radny PiS, a wcześniej wojewoda mazowiecki Tobiasz Bocheński postanowił uczcić Święto Chrztu Polski wpisem w mediach społecznościowych. Jednak swój post na ten temat zilustrował grafiką przedstawiającą chrzest nie Mieszka I, tylko innego władcy. 

Bocheński uczcił Święto Chrztu Polski. "Douczy się pan z okresu średniowiecza" 

Bocheński uczcił Święto Chrztu Polski. "Douczy się pan z okresu średniowiecza" 

Źródło:
Konkret24

Jordańska księżniczka Salma miała "osobiście strącić" sześć irańskich dronów skierowanych na Izrael, Iran zrobił Izraelowi "małe Drezno", a jeden z dronów zawisł na kablach elektrycznych... - tego typu informacje o ataku na Izrael rozchodzą się w polskich mediach społecznościowych. Są niepotwierdzone i fałszywe, oparte na starych zdjęciach i nagraniach.

Drony "strąciła jordańska księżniczka", a jeden "zaplątał się w kable". Fejki o ataku Iranu na Izrael

Drony "strąciła jordańska księżniczka", a jeden "zaplątał się w kable". Fejki o ataku Iranu na Izrael

Źródło:
Konkret24