Zaszczepieni vs niezaszczepieni w piątej fali: dane pokazują stałą tendencję

Różne zestawienia zachorowań i zgonów na COVID-19 w podziale na zaszczepionych i niezaszczepionych Polaków są od początku lutego publikowane w mediach społecznościowych. Ich autorzy zwracają szczególnie uwagę na dane dotyczące osób zaszczepionych, wybierając te, które potwierdzałby ich tezę - że szczepienia na COVID-19 nie są potrzebne, bo nie są skuteczne. "W okresie 4-11 lutego 2022 osoby zaszczepione stanowiły 60,8 proc. zakażeń i 36,6 proc. zgonów. Udział szpryc-zgonów rośnie z dnia na dzień"; "Wg danych MZ z okresu 08-14.02.2022, udział zaszczepionych wyniósł: 38,3 proc. w zgonach, 60,8 proc. w zakażeniach. Jak widać, cudowne eliksiry działają coraz lepiej" - pisali na przykład internauci.

Na tego typu wyliczenia reagują zwykle administratorzy konta #SzczepimySię prowadzonego przez Centrum Informacyjne Rządu. Autorom tweetów m.in. z 11, 14 i 16 lutego zarzucono, że "przedstawione dane pochodzą z wąskiego zakresu czasowego, a warto wziąć pod uwagę aktualną sytuację - małą liczbę szczepień dawką przypominającą, infekcje przełamujące oraz bardziej zakaźne warianty wirusa". Przypominano, że "głównym celem szczepień jest redukcja ryzyka ciężkiego przebiegu COVID-19", a nie ochrona przed samym zakażeniem.

Bo gdy się spojrzy na szersze dane, wniosek jest inny: dla osób, które przyjęły "cudowny eliksir" - czyli szczepionkę na COVID-19 - statystyki są lepsze niż dla niezaszczepionych. Pokazuje to pierwszy miesiąc piątej fali pandemii.

W Konkret24 kilkakrotnie wyjaśnialiśmy już, że manipulacja często polega na pokazywaniu danych z krótkiego okresu, wybranych grup, bez uwzględniania wieku i trendów. A przede wszystkim: bez analizy śmiertelności na COVID-19 wśród osób, które przyjęły szczepionkę i wśród tych, które jej nie przyjęły. Bo to właśnie - podkreślają eksperci - świadczy o jej skuteczności bądź nie. W rządowej bazie, z której dane podają internauci, jest informacja: "Analiza krótkookresowa liczby zakażeń i/lub zgonów w wyniku COVID-19 w podziale na status zaszczepienia nie daje pełnego obrazu ze względu na wykształcanie się odpowiedzi układu odpornościowego, która zgodnie z stanowiskiem WHO trwa zwykle przez kilka tygodni".

Przeanalizowaliśmy najnowsze statystyki, które dotyczą miesiąca 10 styczeń - 10 lutego - czyli okresu, gdy nadeszła piąta fala i spowodowała ogromny wzrost liczby zakażeń, wyższy nawet niż w szczycie czwartej fali. Przedstawiamy, jak wyglądała sytuacja zakażeń i zgonów z COVID-19 wśród zaszczepionych i niezaszczepionych - także w podziale na wiek, co pozwala analizować skuteczność szczepień.

Baza Ministerstwa Zdrowia zawiera wszystkie zakażenia koronawirusem i zgony z COVID-19: osób w pełni zaszczepionych oraz niezaszczepionych. Jako w pełni zaszczepioną traktuje się osobę po upływie 14 dni od przyjęcia dwóch dawek szczepionki dwudawkowej (Pfizer, Moderna, Astra Zeneca) lub szczepionki jednodawkowej (Johnson & Johnson). Dane podzielone są także m.in. według miejsca zamieszkania, płci, wieku oraz obciążenia chorobami współistniejącymi.

Nasza ostatnia analiza danych obejmowała okres od 8 grudnia 2021 do 10 stycznia 2022 włącznie. Przypomnijmy: w tym czasie na COVID-19 lub jego powiązanie z chorobami współistniejącymi zmarło w Polsce 13 459 osób. W pełni zaszczepieni stanowili 26 proc. tej grupy (3414) - a więc pozostałe 74 proc. zmarłych z COVID-19 to byli niezaszczepieni (9945).

Wówczas płynnie przechodziliśmy jednak z czwartej do piątej fali pandemii, której szczyt przypadł na przełom stycznia i lutego. Najwięcej zakażeń jednego dnia zanotowano 27 stycznia 2022 roku - ponad 57,6 tys. To najwięcej podczas pandemii.

Łącznie od 10 stycznia do 10 lutego zaraportowano w Polsce 1,24 mln zakażeń (w okresie 8 grudnia - 10 stycznia było prawie 60 proc. mniej: 499,8 tys.). Dane Ministerstwa Zdrowia pokazują, że w tej grupie:

59 proc. stanowili zaszczepieni - 732,3 tys. osób

41 proc. stanowili niezaszczepieni - 504,2 tys. osób.

Na takie dane składa się co najmniej kilka czynników, o których mówią lekarze i epidemiolodzy. Podkreślają, że zaszczepienie chroni przed zakażeniem, jednak nie w stu procentach - tym bardziej, że mamy do czynienia z bardziej zakaźnym wariantem omikron. Może on powodować zakażenia przełamujące szczepienia, a obecnie odpowiada za ponad 95 proc. zachorowań w Polsce. Sama odporność po szczepieniu, mimo że wyższa niż po przechorowaniu COVID-19, z czasem przecież spada, stąd zalecenie przyjmowania trzeciej dawki. Jak pisaliśmy na początku lutego, Polska ma jednak jeden z najniższych w Unii Europejskiej odsetków osób zaszczepionych trzema dawkami. Dlatego lekarze zaznaczają, że szczepionka szczególnie chroni przed ciężkim przechorowaniem COVID-19 oraz zgonem z powodu zakażenia - i na tej podstawie powinno oceniać się jej skuteczność.

Statystyki potwierdzają, że szczepienia spełniają to zadanie: mimo że więcej osób zaszczepionych zaraziło się koronawirusem między 10 stycznia a 10 lutego, to patrząc na liczbę zmarłych - w sumie 7995 osób - dane wyglądają tak:

71 proc. stanowili niezaszczepieni - 5706 osób

29 proc. stanowili zaszczepieni - 2289 osób.

Te tendencje potwierdzają się w danych tygodniowych. W analizowanym okresie wyszczególniliśmy pięć pełnych tygodni: od 10 stycznia do 13 lutego. We wszystkich więcej zakażeń było wśród osób zaszczepionych niż niezaszczepionych - ale na COVID-19 umierało więcej zaszczepionych.

W kolejnych tygodniach niezaszczepieni stanowili większość zmarłych z COVID-19: od 62 do 76 proc. Warto zwrócić także uwagę, że średnia wieku zmarłych wyniosła 76-78 lat, a więc - jak wyjaśniano m.in. na profilu #SzczepimySię - z racji podeszłego wieku zmarli byli bardziej zagrożeni występowaniem chorób współistniejących. Ich zaostrzenie przy zakażeniu koronawirusem może skończyć się tragicznie. Ponadto w ostatnich dwóch analizowanych tygodniach średnia wieku była najwyższa, czyli na COVID-19 umierali najstarsi pacjenci, a to w tej grupie jest najwięcej zaszczepionych.

Ważny przy analizie danych dotyczących zaszczepionych i niezaszczepionych jest podział chorych i zmarłych według wieku. Tym bardziej, że ostatnie fale zachorowań wywołane wariantem delta, a później omikronem mocniej dotykały osoby młodsze niż te na początku pandemii. I tak: wśród zaszczepionych najwięcej chorych miało od 30 do 39 lat. Widać, że w najlepiej zaszczepionych grupach - powyżej 70. roku życia - zakażeń było znacznie mniej. Udział poszczególnych grup wiekowych wśród osób zakażonych zaszczepionych wyglądał w analizowanym miesiącu następująco:

do 19 lat - 8 proc.

20-29 lat - 15 proc.

30-39 lat - 23 proc.

40-49 lat - 21 proc.

50-59 lat - 14 proc.

60-69 lat - 10 proc.

70-79 lat - 6 proc.

80-89 lat - 3 proc.

powyżej 90 lat - 1 proc.

Wśród osób niezaszczepionych wiek chorych w piątej fali jeszcze bardziej się obniża - najbardziej dotkniętą grupą są dzieci i młodzież do 19. roku życia (to grupa najsłabiej zaszczepiona). Na nich przydała ponad jedna trzecia wszystkich zakażeń w analizowanym okresie. Na wykresie widać, że liczba chorych spadała wraz z wiekiem. Udział poszczególnych grup wiekowych wśród osób zakażonych zaszczepionych wyglądał następująco:

do 19 lat - 36 proc.

20-29 lat - 14 proc.

30-39 lat - 18 proc.

40-49 lat - 13 proc.

50-59 lat - 8 proc.

60-69 lat - 5 proc.

70-79 lat - 3 proc.

80-89 lat - 2 proc.

powyżej 90 lat - 1 proc.

Rozkład wiekowy osób zaszczepionych i niezaszczepionych, które zmarły na COVID-19, wygląda podobnie. W obu grupach najwięcej zgonów odnotowano w grupie 80-89 lat (kolejno: 33 i 34 proc.). Zmarli poniżej 60. roku życia stanowili tylko 7 proc. wszystkich zgonów wśród zaszczepionych i 10 proc. wśród niezaszczepionych.

Mimo tych podobnych proporcji we wszystkich grupach wiekowych zmarłych na COVID-19 niezaszczepionych było znacząco więcej niż zaszczepionych. W najliczniejszej - 80-89 lat - niezaszczepionych było więcej aż o ponad 142 proc.

Warto odnotować, że w dwóch najmłodszych grupach wiekowych - poniżej 29. roku życia - zmarły cztery osoby zaszczepione i 20 niezaszczepionych.

Autor: Michał Istel / Źródło: Konkret24, zdjęcie: FORUM