FAŁSZ

"Holenderscy rolnicy załatwili sobie czołg" na protesty? Tego czołgu rolnikom nie sprzedano

Nie, holenderscy rolnicy nie kupili czołgu, by użyć go protestachPAP/EPA/ROB ENGELAAR

Wielu użytkowników Twittera uwierzyło, że holenderscy rolnicy kupili czołg, by użyć go do blokowania centrów dystrybucji supermarketów. Dowodem ma być wideo rozsyłane w sieci. Przekaz rozchodzi się w czasie masowych protestów rolników w Holandii - ale nie jest prawdą.

Pokazujemy, co jest prawdą, a co fałszem
Weryfikujemy fake newsy, sprawdzamy dane, analizujemy informacje z sieci

Opublikowany na Twitterze film pokazuje czołg zjeżdżający z lawety na dwupasmową drogę; wokół widać zieleń i niskie parterowe budynki z płaskimi dachami. Jeden ma ściany obłożone charakterystycznym beżowym kamieniem. W tle po prawej na wysokich masztach widać flagi, prawdopodobnie z logo firmy mającej siedzibę w tym miejscu. Zjazd czołgu z lawety obserwuje grupa mężczyzn. Są ubrani po cywilnemu, jeden nagrywa smartfonem scenę z czołgiem. Słychać silnik czołgu i mężczyzn rozmawiających po holendersku. Film ten ma pokazywać, że rolnicy protestujący w Holandii kupili czołg, który ma im pomagać w blokadzie centrów dystrybucyjnych.

Strajk holenderskich rolników rozpoczął się w poniedziałek 4 lipca. Nie zgadzają się na ograniczenie emisji tlenku azotu, które proponuje rząd. Rolnictwo przyczynia się do emisji do atmosfery gazów cieplarnianych, a tlenki azotu są uwalniane w dużych ilościach na skutek stosowania nawozów sztucznych. Rolnicy w ramach protestu blokują w całej Holandii wiele centrów, z których dostarczano towary do supermarketów. Organizatorzy zapowiadają kontynuowanie protestu i jego rozszerzenie m.in. o blokowanie dojazdów do lotnisk (za tvn24.pl).

"Holenderscy farmerzy rzucają do walki z rządem własne siły pancerne"

"A więc... Holenderscy rolnicy kupili czołg do blokowania centrów dystrybucyjnych" - brzmiała treść anglojęzycznego tweeta z 6 lipca. Opublikował go Keean Bexte, który na Twitterze podaje się za dziennikarza, "bojownika wolności" i obrońcę praw człowieka z Kanady. Tweet skasował 7 lipca (zachowała się archiwalna wersja), jednak post zdążył już zyskać popularność, również wśród polskich internautów. Tweet polubiło prawie 48 tys. użytkowników, prawie 15 tys. podało dalej. Nagranie wyświetlono ponad 1,7 mln razy.

Wcześniej, 5 lipca, to samo wideo opublikowano w tweecie napisanym po holendersku. Treść tego posta jest podobna do cytowanego wyżej anglojęzycznego. Do obu tweetów załączono to samo nagranie z czołgiem zjeżdżającym z lawety. Potem czołg przejeżdża wolno kilkanaście metrów w dół ulicy. Na pojeździe widać numer 34 namalowany czerwoną farbą, a niżej numer T-212598.

fałsz

Tweet po holendersku sugerujący, że wideo przedstawia czołg kupiony przez strajkujących w Holandii rolnikówKonkret24 | Twitter.com

Anglojęzyczny post podawali również polscy użytkownicy Twittera. "Holenderscy rolnicy załatwili sobie czołg"; "Holenderscy farmerzy rzucają do walki z rządem własne siły pancerne. Wzmocnią blokady centrów dystrybucji" - komentowali (pisownia wpisów oryginalna).

Wprowadzający w błąd tweet i wideo udostępnił m.in. publicysta Rafał Otoka-Frąckiewicz. "Przyznać trzeba Holendrom, że noszą spodnie. Ze zrzutki w Internecie kupili sobie czołg do blokowania centrów logistycznych" - napisał. Na uwagę internauty: "Tutaj piszą, że nie jest to prawda, ale nie wiadomo komu wierzyć", Otoka-Frąckiewicz odpisał: "Tak czy siak zabawnie, a serwisy faktczekerskie pokazały co potrafią przy okazji Davida".

fałsz

Tweety polskich internautów z fałszywym opisem wideoKonkret24 | Twitter.com

Odrestaurowany czołg z miasta w Holandii

Do kogo należy czołg i czy faktycznie kupili go protestujący w Holandii rolnicy, sprawdziły redakcja fact-checkingowa LeadStories.com i Associated Press (AP). Otóż na rozsyłanym nagraniu widać odrestaurowany czołg z okresu drugiej wojny światowej. Redakcja LeadStories.com znalazła zdjęcie czołgu z tymi samymi numerami (34 i T-212598) w katalogu ocalałych czołgów Sherman Firefly, który opublikowano na stronie the.shadock.free.fr. Nie tylko numery się zgadzają - czołg ze zdjęcia zaparkowany jest przed tym samym budynkiem obłożonym beżowym kamieniem, który widać na popularnym nagraniu. Według opisu jest to Sherman Vc wyprodukowany w lipcu 1943 roku. Wcześniej miał należeć do kolekcji Jacques'a Littlefielda, a obecnie do Classic MV. Podpis pod zdjęciem "Auke Dijkstra, Listopad 2020" pokazuje jego autora i datę wykonania.

Redakcja LeadStories.com dotarła do facebookowego konta o nazwie Classic MV, gdzie są zdjęcia tego samego czołgu. Opublikowano je w maju tego roku.

Facebookowy post z 21 maja 2022 roku przedstawia ten sam czołg, który jest w popularnym wideoKonkret24 | facebook.com/sherman.restoration

W poście z 29 czerwca dwa zdjęcia przedstawiają czołg na tej samej ciężarówce, którą widać w filmie. "Jako że niestety nie udało nam się dotrzeć na A&E 2022 i Tankfest 2022 z powodu problemów z dokumentami celnymi/eksportowymi etc., cieszymy się, że w końcu możemy wziąć udział w wydarzeniu w pobliżu... Ommen 75 Vrijheid!" - czytamy we wpisie.

Post na Facebooku z 29 czerwca 2022 roku - oba pojazdy ze zdjęć widoczne są w rozsyłanym wideoKonkret24 | facebook.com/sherman.restoration

Czołg ten miał bowiem zostać pokazany na Tankfest w czerwcu tego roku - event organizowało Muzeum Czołgów w Bovington w Wielkiej Brytanii. Zdjęcie tego pojazdu wykorzystano w plakacie reklamującym wydarzenie na Facebooku.

Tego czołgu nikomu nie sprzedano

W opisie facebookowego konta Classic MV podano lokalizację - miasto Haaksbergen na wschodzie Holandii. Jak się okazuje, tam nagrano popularne wideo ze zjeżdżającym z lawety czołgiem. Potwierdzają to zdjęcia Google Street View. Widać charakterystyczny budynek obłożony beżowym kamieniem, a po prawej powiewające flagi z logo firmy obok, dostawcy ram i drzwi.

W budynku, obok którego przejeżdżał czołg, ma siedzibę firma Dijkstra Plastics. Redakcja LeadStrories.com skontaktowała się z nią i uzyskała potwierdzenie, że Auke Dijkstra jest właścicielem czołgu z nagrania i na pewno nikomu go nie sprzedano.

Autor: Gabriela Sieczkowska / Źródło: Konkret24; zdjęcie: PAP/EPA/ROB ENGELAAR

Źródło zdjęcia głównego: PAP/EPA/ROB ENGELAAR

Pozostałe wiadomości

W ramach rosyjskich działań dezinformacyjnych przed wyborami do Parlamentu Europejskiego stworzono strony internetowe, które były bliźniaczo podobne do stron uznanych serwisów medialnych. W Polsce podszyto się pod strony tygodnika "Polityka" i Polskiego Radia. Opisujemy szczegóły rosyjskiej kampanii dezinformacyjnej wymierzonej w eurowybory.

Rosyjski "Sobowtór" kontratakuje. Jak podszyto się pod "Politykę" i Polskie Radio

Rosyjski "Sobowtór" kontratakuje. Jak podszyto się pod "Politykę" i Polskie Radio

Źródło:
Konkret24

Nagranie, które zamieszczono na TikToku, a potem w innych mediach społecznościowych sugeruje, że w województwie lubelskim powstaje obóz dla migrantów, którzy rzekomo zostaną relokowani z innych państw. Przeznaczenie obiektu jest inne. Wyjaśniamy.

"Czyżby tu powstawał obóz dla nielegalnych migrantów Tuska?" Nie. Wyjaśniamy, co wybudowano w pobliżu granicy

"Czyżby tu powstawał obóz dla nielegalnych migrantów Tuska?" Nie. Wyjaśniamy, co wybudowano w pobliżu granicy

Źródło:
Konkret24

Zdaniem Witolda Tumanowicza fermy futerkowe to "naprawdę duża część polskiej gospodarki". Przeanalizowaliśmy dane. Poseł się myli.

Poseł Konfederacji: fermy futerkowe dużą częścią polskiej gospodarki. Nieprawda

Poseł Konfederacji: fermy futerkowe dużą częścią polskiej gospodarki. Nieprawda

Źródło:
Konkret24

Oszczędności Karola Karskiego podczas pracy w Parlamencie Europejskim wzrosły 20-krotnie. Ma też więcej mieszkań. Ryszard Czarnecki stał się milionerem. Również majątek Róży Thun znacząco urósł. Byli europosłami co najmniej dekadę - teraz już nie zostali wybrani. Sprawdzamy, z jakimi majątkami kończą przygodę w Brukseli.

Miliony na kontach, mieszkania, domy. Wieloletni europosłowie wracają z Brukseli

Miliony na kontach, mieszkania, domy. Wieloletni europosłowie wracają z Brukseli

Źródło:
Konkret24

Według krążącego w sieci nagrania i wpisów w mediach społecznościowych na mecz Ukrainy ze Słowacją podczas Euro 2024 kibice nie będą mogli wnieść słowackich flag. To dlatego, że te przypominają flagi innego państwa. To nieprawda. Wyjaśniamy, jakie są zasady dotyczące flag na meczach i gdzie jest przekłamanie.

Słowackie flagi będą konfiskowane, "bo są podobne do rosyjskich"? To fake news

Słowackie flagi będą konfiskowane, "bo są podobne do rosyjskich"? To fake news

Źródło:
Konkret24

Wiceminister sprawiedliwości Arkadiusz Myrcha pochwalił się w serwisie X listą kwestii zrealizowanych po "pół roku rządów". Część z nich pokrywa się ze 100 konkretami - obietnicami przedwyborczymi Koalicji Obywatelskiej. Sprawdziliśmy, czy lista przedstawiana przez polityka ma potwierdzenie w rzeczywistości.

Minister Myrcha chwali się dokonaniami rządu. Sprawdzamy

Minister Myrcha chwali się dokonaniami rządu. Sprawdzamy

Źródło:
Konkret24

Posłanka Lewicy Wanda Nowicka zapytana, czy w ochronę naszej wschodniej granicy powinien się włączyć Frontex, stwierdziła, że ta unijna agencja zaangażuje się tylko wtedy, "gdybyśmy sobie rzeczywiście nie radzili z tymi problemami". Tak jednak nie jest. Frontex regularnie współpracuje z Polską - również w tym roku.

Frontex działa wtedy, gdy państwo nie radzi sobie z problemami na granicy? Nie tylko

Frontex działa wtedy, gdy państwo nie radzi sobie z problemami na granicy? Nie tylko

Źródło:
Konkret24

Niemal 60 polityków Prawa i Sprawiedliwości, Suwerennej Polski oraz Konfederacji w ciągu dwóch dni rozsyłało w mediach społecznościowych zdjęcia czarnoskórych osób przebywających w Polsce. To wywołało efekt "zalania internetu", który teraz ci sami politycy wskazują jako… skutek działań rządu. Towarzyszący tej akcji manipulacyjny przekaz miał generować negatywne emocje. 

"Zalewają internet". Jak politycy skoordynowali akcję ze zdjęciami czarnoskórych osób

"Zalewają internet". Jak politycy skoordynowali akcję ze zdjęciami czarnoskórych osób

Źródło:
Konkret24

Według rozpowszechnianego w sieci cytatu prezydent Andrzej Duda miał na szczycie w Szwajcarii wzywać do "dekolonizacji" Rosji, a konkretnie: do jej podziału "na 200 państw etnicznych". To dezinformacja, szerzona także na prorosyjskich stronach. Słowa polskiego prezydenta zostały przeinaczone.

Duda zaproponował "podział Rosji na 200 państw etnicznych"? Co dokładnie powiedział

Duda zaproponował "podział Rosji na 200 państw etnicznych"? Co dokładnie powiedział

Źródło:
Konkret24

"Przyszłym pokoleniom zabrano lekarzy", "rząd nie chce, żeby w Polsce było więcej lekarzy" - piszą w sieci internauci, krytykując likwidację kierunków lekarskich na niektórych uczelniach. Takie decyzje jeszcze jednak nie zapadły. Trwa audyt. Naczelna Rada Lekarska tłumaczy, że bardziej niż ilość liczy się jakość kształcenia.

"Likwidują kierunki lekarskie"? Jaki problem ma dziewięć uczelni

"Likwidują kierunki lekarskie"? Jaki problem ma dziewięć uczelni

Źródło:
Konkret24

Informacja, jakoby w Wałbrzychu miał się pojawić jakiś autokar z uchodźcami z Afryki, od kilku dni jest rozpowszechniana w mediach społecznościowych - w różnej formie. Nie jest prawdziwa. Wygląda to na skoordynowaną akcję, której celem jest wywołanie negatywnych emocji wobec migrantów i uchodźców w Polsce.

"Zaczęło się", "autokar z uchodźcami w Wałbrzychu". Uwaga na fałszywkę

"Zaczęło się", "autokar z uchodźcami w Wałbrzychu". Uwaga na fałszywkę

Źródło:
Konkret24

"A czy państwo otrzymali już powołanie na ćwiczenia wojskowe..." - tego typu komentarze krążą w mediach społecznościowych w reakcji na publikowane w sieci karty powołań do wojska. Według nagłaśnianego przekazu wojsko ma teraz wysyłać więcej takich kart i to do osób "z łapanki". Uspokajamy i wyjaśniamy.

"Zapukało do mnie wojsko". Co wiemy o kartach powołań

"Zapukało do mnie wojsko". Co wiemy o kartach powołań

Źródło:
Konkret24

Krążąca w mediach społecznościowych zbitka zdjęć ma dowodzić, że podczas trwającej teraz wojny Palestyńczycy namalowali na ośle flagę Izraela, a potem go zabili. Jednak te fotografie nie są ze sobą powiązane i nie mają nic wspólnego z tym, co obecnie się dzieje w Gazie. To fake news.

Osioł z namalowaną flagą Izraela zamęczony przez "dzieci z Gazy"? To nieprawda

Osioł z namalowaną flagą Izraela zamęczony przez "dzieci z Gazy"? To nieprawda

Źródło:
Konkret24

W sieci rozchodzi się opowieść o tym, jak to prezydent Wołodymyr Zełenski rzekomo kupił kasyno i hotel na Cyprze - posty o tym wrzucane są przy okazji różnych wypowiedzi dotyczących Ukrainy. To kolejny przykład historii stworzonej przez rosyjską propagandę po to, by zdyskredytować ukraińskiego prezydenta - ale też tych, którzy pomagają Ukrainie. W tym między innymi polski rząd.

Zełenski, hotel i kasyno na Cyprze. Jak rosyjska propaganda tworzy napięcia dyplomatyczne

Zełenski, hotel i kasyno na Cyprze. Jak rosyjska propaganda tworzy napięcia dyplomatyczne

Źródło:
Konkret24

Uczestnicy rolniczego protestu w Brukseli utrzymują, że jedną z przyczyn interwencji policji był fakt, że nieśli polskie flagi. Tak samo sugerował w swoim tekście rolniczy portal. Brukselska policja wyjaśnia, dlaczego polscy rolnicy "zostali poproszeni o przeniesienie się" w inne miejsce. Nie o flagę chodziło.

Rolnicy w Brukseli "osaczeni", bo "chodzili z polską flagą"? Policja wyjaśnia powód

Rolnicy w Brukseli "osaczeni", bo "chodzili z polską flagą"? Policja wyjaśnia powód

Źródło:
Konkret24

Jedni twierdzą, że zastrzeganie numeru PESEL to wstęp do likwidacji gotówki, inni - że chodzi o większą inwigilację obywateli. Wokół nowej usługi narosło już wiele fałszywych przekazów. Weryfikujemy je.

"Jest drugie dno" przy zastrzeżeniu numeru PESEL? Rozwiewamy mity

"Jest drugie dno" przy zastrzeżeniu numeru PESEL? Rozwiewamy mity

Źródło:
Konkret24

Samolot podnosi się z pasa startowego, gdy tuż za nim, na tym samym pasie, ląduje już inny - taką scenę widać na filmie opublikowanym w mediach społecznościowych. Komentujący uznał to "przykład synchronizacji lądowania", ale wielu internautów nie wierzy w prawdziwość filmu. Jaka jest prawda?

"Ciekawy przykład synchronizacji" lądowania i startu samolotów? Wręcz przeciwnie

"Ciekawy przykład synchronizacji" lądowania i startu samolotów? Wręcz przeciwnie

Źródło:
Konkret24

Politycy PiS i Suwerennej Polski wykorzystują pismo wysłane przez Podlaski Urząd Wojewódzki do samorządowców jako dowód, jakoby rząd wydał "polecenie szukania miejsc na ośrodki dla nielegalnych migrantów". To przekaz nieprawdziwy, wzbudzający niepokój w lokalnej społeczności. Dokument dotyczy czego innego, a procedurę tę opisał dwa lata temu rząd Zjednoczonej Prawicy.

Rząd "szuka miejsc dla nielegalnych migrantów" na Podlasiu? O co chodzi z pismem wojewody

Rząd "szuka miejsc dla nielegalnych migrantów" na Podlasiu? O co chodzi z pismem wojewody

Źródło:
Konkret24

Według wielu internautów polsko-rosyjskę granicę na Mierzei Wiślanej wyznacza niski płot z siatki. Nagrania i zdjęcia publikowane w mediach społecznościowych pokazują dość liche ogrodzenie, które biegnie w poprzek plaży. Tyle że granica państwowa przebiega w innym miejscu i w inny sposób jest ochraniana. Wyjaśniamy.

"Tak wygląda nasza granica z Rosją"? Nie. Wygląda inaczej

"Tak wygląda nasza granica z Rosją"? Nie. Wygląda inaczej

Źródło:
Konkret24

W rozpoczynającym się jutro posiedzeniu Sejmu już nie będą brać udziału, a na mandaty posłów Parlamentu Europejskiego jeszcze czekają. Wyjaśniamy, jaka jest teraz sytuacja posłów, którzy w wyniku niedzielnych wyborów pojadą do Brukseli. I kiedy ich miejsca w Sejmie zostaną uzupełnione.

25 wybranych. Jeszcze nie są europosłami, a w Sejmie już nie zagłosują

25 wybranych. Jeszcze nie są europosłami, a w Sejmie już nie zagłosują

Źródło:
Konkret24, PAP

"W zamian za to wejdą prażone chrząszcze", "chyba trzeba wyjść z Unii, bo za chwile nic nie zjemy" - piszą oburzeni internauci, komentując rozpowszechnianą w sieci informację, jakoby Unia Europejska zakazała produkcji chipsów o smaku bekonowym. Tylko że to fake news. Chodzi o inny zakaz.

Unia zakazała chipsów o smaku bekonu? To nie tak, wyjaśniamy

Unia zakazała chipsów o smaku bekonu? To nie tak, wyjaśniamy

Źródło:
Konkret24

Czy Mariusz Kamiński, Maciej Wąsik i Daniel Obajtek mogą się już czuć bezpieczni, bo immunitet europosła "nie dotyczy czynów popełnionych przed wyborem"? Dyskusja na ten temat rozpoczęła się w sieci zaraz po ogłoszeniu wstępnych wyników głosowania. Tłumaczymy, czym różnią się sytuacje trójki przyszłych europosłów.

Immunitet europosła "nie dotyczy czynów popełnionych przed otrzymaniem mandatu"? To zależy

Immunitet europosła "nie dotyczy czynów popełnionych przed otrzymaniem mandatu"? To zależy

Źródło:
Konkret24

Podczas wizyty w Brukseli Jarosław Kaczyński przestrzegał przed "szaleństwem klimatycznym". Mówił, że człowiek nie wpływa na zmiany klimatu. Sugerował, że aby zredukować emisję CO2 do zera, trzeba by "zlikwidować ludzi w Europie". Przywoływał wątpliwe tezy naukowe. Nic z tego nie jest prawdą.

Kaczyński mówi o "szaleństwie klimatycznym" Brukseli. Cztery fałsze naraz

Kaczyński mówi o "szaleństwie klimatycznym" Brukseli. Cztery fałsze naraz

Źródło:
Konkret24

Telewizja Polska udostępniła redakcji Konkret24 informacje o zarobkach Jacka Kurskiego w latach 2016-2023. Startujący teraz do Parlamentu Europejskiego z list PiS były prezes TVP zarobił w sumie ponad 4,6 miliona złotych brutto. Wynagrodzenie rosło z roku na rok, w samym 2020 roku było to ponad milion.

Ile Jacek Kurski zarobił w TVP? Mamy pełne dane

Ile Jacek Kurski zarobił w TVP? Mamy pełne dane

Źródło:
Konkret24

W popularnym przekazie Niemcy i niemiecka firma rzekomo mają kontrolować poszukiwania "złóż surowców krytycznych" w okolicy Suwałk. Bogate złoża m.in. tytanu i wanadu jakoby "mają trafić do UE, a głównie do Niemiec". Poszukiwania rzeczywiście miały miejsce, ale ich celem wcale nie było wydobycie.

Na Suwalszczyźnie poszukują złóż krytycznych, "które mają trafić do Niemiec"? Wyjaśniamy

Na Suwalszczyźnie poszukują złóż krytycznych, "które mają trafić do Niemiec"? Wyjaśniamy

Źródło:
Konkret24