"Rekordowo" liczny rząd Tuska? Policzyliśmy

Kwestia liczebności rządu Donalda Tuska wraca co jakiś czas, ostatnio np. po dymisji wiceministra sprawiedliwości Bartłomieja Ciążyńskiego, ale też przy okazji kolejnych tarć w rządzącej koalicji. 25 sierpnia uczestnicy programu "Kawa na ławę" w TVN24 dyskutowali między innymi o tym, w jakim stanie jest ta koalicja. Ministra ds. równości Katarzyna Kotula przekonywała, że nie ma w niej "żadnego nadprezesa, nadkróla ani nadpremiera, który przesyłałby wszystkim rano przekaz dnia i mówiłby: wszyscy macie mówić tym samym językiem". "Wewnątrz koalicji 15 października nie kłócimy się także o stołki. To było jedyne, co trzymało razem Zjednoczoną Prawicę, co widać zresztą dzisiaj, gdzie pod dywanem walczą różne frakcje" - stwierdziła.

Na to zareagował poseł Konfederacji Michał Wawer, pytając: "To dlatego macie rekordową liczbę ministerstw i wiceministerstw, bo nie było sporu o stołki?". Kotula odpowiedziała: "Nie mamy rekordowej liczby. Warto to sprawdzić".

Natomiast tego samego dnia w rozmowie z portalem wpolityce.pl senator PiS Stanisław Karczewski, krytykując politykę finansową rządu Tuska, stwierdził: "Nie mieliśmy tak licznego rządu, jak oni. To jest w ogóle ewenement na skalę europejską. To bardzo liczny i niefunkcjonalny gabinet".

Kto ma rację? Policzyliśmy.

Rada Ministrów pod przewodnictwem premiera Donalda Tuska została zaprzysiężona przez prezydenta 13 grudnia 2023 roku. Nie od razu był to jednak rząd docelowy, co zapowiadano. Skład się kształtował w kolejnych miesiącach. Na przykład nowy resort przemysłu z siedzibą w Katowicach zaczął działać dopiero 1 marca 2024 roku i tu można się spodziewać jeszcze decyzji personalnych, bo w kierownictwie resortu są na razie dwie osoby: ministra i dyrektor generalna (która jednak nie jest członkiem rządu).

Jak analizowaliśmy w Konkret24 w grudniu 2023 roku, w Radzie Ministrów zaprezentowanej przez Donalda Tuska jeszcze przed udzieleniem mu wotum zaufania przez Sejm (12 grudnia) było 19 szefów resortów, trzech ministrów członków Rady Ministrów, czterech ministrów w KPRM. Ta Rada Ministrów już przebiła liczebnością rząd Hanny Suchockiej, który do tej pory był najliczniejszym gabinetem w chwili akceptacji przez Sejm (liczył 25 osób). Ostatecznie zaprzysiężony rząd Donalda Tuska liczył 27 osób.

Rząd Tuska w momencie powołania był też liczniejszy od wszystkich rządów Zjednoczonej Prawicy z ostatnich ośmiu lat. Rada Ministrów Beaty Szydło (2015 rok) liczyła 24 członków. Po dwóch latach zastąpił ją Mateusz Morawiecki, który miał w gabinecie 22 osoby. Kolejny rząd, którym kierował (od 2019 roku), składał się z 23 członków. A ostatni, zwany tymczasowym lub dwutygodniowym - 19.

Ponieważ jednak od 13 grudnia 2023 roku w obecnym rządzie następowały zmiany, do tej analizy przyjmujemy stan z 29 sierpnia (bo tego okresu dotyczyły wypowiedzi Kotuli i Karczewskiego).

Według informacji na rządowej stronie obecna Rada Ministrów liczy 26 osób. Są w niej: premier Donald Tusk; 25 ministrów, w tym: - 19 ministrów szefów resortów, w tym dwóch wicepremierów - Krzysztof Gawkowski i Władysław Kosiniak-Kamysz; - 6 ministrów, którzy nie kierują resortami, miejscem ich pracy jest Kancelaria Prezesa Rady Ministrów: szef KPRM Jan Grabiec; minister ds. Unii Europejskiej Adam Szłapka; ministra ds. równości Katarzyna Kotula; ministra ds. społeczeństwa obywatelskiego Agnieszka Buczyńska, ministra ds. polityki senioralnej Marzena Okła-Drewnowicz; przewodniczący Stałego Komitetu Rady Ministrów Maciej Berek (ponadto jest też koordynator służb specjalnych Tomasz Siemoniak, który kieruje resortem spraw wewnętrznych i administracji, więc ma dwa stanowiska).

Jednak w szerszym rozumieniu rząd to nie tylko premier i ministrowie, ale także wiceministrowie (sekretarze i podsekretarze stanu) w resortach i KPRM. Wiceministrów można zaliczyć do szerzej rozumianego składu rządu, bo - zgodnie z ustawą o Radzie Ministrów - zastępują konstytucyjnych ministrów w ich pracach i mogą przedstawiać stanowisko rządu np. podczas obrad parlamentu. Są powoływani przez premiera na wniosek odpowiedniego ministra. Według stanu z 28 sierpnia 2024 roku łącznie wiceministrów - w KPRM i ministerstwach - jest 89.

Wiceministrów pracujących w Kancelarii Prezesa Rady Ministrów jest 6, są to: Agnieszka Bartol-Saurel (wiceminister ds. UE); Magdalena Sobkowiak-Czarnecka (wiceminister ds. UE); Grzegorz Karpiński (zastępca szefa KPRM); Radosław Kujawa (sekretarz Kolegium do Spraw Służb Specjalnych); Karol Grzybowski (zastępca Przewodniczącego Stałego Komitetu Rady Ministrów), Agnieszka Rucińska (odpowiedzialna za Centrum Informacyjne Rządu).

Natomiast w 19 resortach jest obecnie 83 wiceministrów.

Tak więc rząd Donalda Tuska liczy teraz 115 osób, szczegółowo przedstawiamy to w grafice poniżej.

Wbrew temu, co mówił senator Karczewski, nie jest to jednak rząd liczniejszy niż były w czasach Zjednoczonej Prawicy. W ostatnich latach w Konkret24 analizowaliśmy składy rządów kilka razy - otóż ówczesne gabinety bywały liczniejsze.

I tak np. 1 stycznia 2016 roku rząd pod przewodnictwem Beaty Szydło liczył 23 ministrów i 93 wiceministrów (łącznie 116 osób), ale 12 miesięcy później było to 20 ministrów i aż 101 wiceministrów (121 osób). Z kolei rząd Mateusza Morawieckiego - o czym informował on sam na początku marca 2018 roku - liczył 126 osób.

Ponieważ poseł Konfederacji wspominał także o liczbie wiceministrów, przypomnijmy również te rządy, które były mniej liczne niż obecny rząd Tuska. Opieramy się tu na wcześniejszych analizach Konkret24.

W 2019 roku w skład rządu Mateusza Morawieckiego wchodziło 22 ministrów oraz 82 sekretarzy i podsekretarzy stany (104 osoby). W lutym 2020 roku Rada Ministrów składała się z 24 osób, a w ministerstwach było 88 sekretarzy i podsekretarzy stanu - w sumie było więc 112 osób. W sierpniu 2020 roku był premier, 23 ministrów i 81 wiceministrów (105 osób). Jesienią 2021 roku rząd Morawieckiego, oprócz premiera, liczył 19 ministrów oraz 76 sekretarzy i podsekretarzy stanu w ministerstwach i KPRM (96 osób).

Po rekonstrukcji rządu z czerwca 2022 roku rząd liczył 24 osoby: premiera, 16 ministrów szefów resortów (w tym czterech wicepremierów) i siedmiu ministrów bez teki. Razem z wiceministrami było to 107 osób. Rok później, po kolejnej rekonstrukcji, rząd Morawieckiego składał się z 27 osób – premiera, trzech wicepremierów i jednocześnie ministrów, wicepremiera i 22 ministrów. Razem z wiceministrami we wszystkich resortach oraz ministrami w KPRM rząd Morawieckiego liczył wtedy 112 osób.

Rada Ministrów Mateusza Morawieckiego, która rządziła jeszcze po wyborach parlamentarnych 15 października, według stanu na 26 listopada (na dzień przed dymisją tego gabinetu) liczyła 28 członków. Oprócz premiera byli to wicepremier Jarosław Kaczyński oraz 26 ministrów (17 kierowników resortów i dziewięcioro ministrów pełniących różne funkcje w KPRM). Dzień przed dymisją rząd ten razem z wiceministrami liczył 110 osób.

Z kolei tzw. dwutygodniowy rząd Mateusza Morawieckiego (19-osobowa Rada Ministrów powołana przez prezydenta 27 listopada, która 11 grudnia nie uzyskała wotum zaufania Sejmu i przestała istnieć) liczył premiera i 18 członków, w tym 16 szefów resortów i szefa KPRM Izabelę Antos oraz ministra bez teki Jacka Ozdobę.

Zatem - porównując składy obecnego rządu Tuska z ostatnim rządem Morawieckiego - możemy stwierdzić, że w rządzie Tuska jest o dwóch ministrów kierowników resortów więcej niż w rządzie Morawieckiego (19 vs 17), za to w rządzie Morawieckiego było o trzech ministrów bez teki więcej niż w obecnym rządzie Tuska (9 vs 6).

Obecny rząd Tuska nie jest także rekordowy pod względem liczby wiceministrów (89 vs 93 w rządzie Beaty Szydło) i ministerstw (19 vs 20 w rządzie Mateusza Morawieckiego do rekonstrukcji rządu w 2020 roku) czy liczby osób w Radzie Ministrów (26 vs 27).