Pandemia COVID-19 nie tylko wpłynęła na ujemny przyrost naturalny, ale także na długość życia Polaków. Według Eurostatu Polska jest jednym z dziewięciu państw Unii Europejskiej, w których w 2020 roku przeciętna długość życia skróciła się o co najmniej rok.

Najnowsze dane Głównego Urzędu Statystycznego zaprezentowane w raporcie "Trwanie życia w 2020 roku" pokazują, że w ubiegłym roku przeciętna długość życia (przeciętne trwanie życia) Polaków skróciła się wobec 2019 roku: w przypadku mężczyzn o 1,5 roku, w przypadku kobiet - o 1,1 roku. Czyli gdyby przez całe życie mężczyzn i kobiet urodzonych w 2020 roku warunki umieralności nie ulegały zmianom, mężczyźni dożyliby średnio 72,6 lat, a kobiety - średnio 80,7 lat. Zjawisko krótszego trwania życia GUS wiąże z epidemią COVID-19.

Wzrost liczby zgonów w Polsce

W opracowaniach GUS posługuje się kategorią "przeciętne trwanie życia", wyliczając ten parametr na podstawie liczby zgonów i liczby ludności według wieku i płci w kraju przypadających na środek danego roku kalendarzowego. Eurostat posługuje się z kolei nazwą "oczekiwana długość życia" (life expectancy). Dlatego w poniższych analizach stosujemy określenie "przeciętna długość życia".

Największy spadek długości życia Polaków od 10 lat

Przeciętne długości życia 72,6 lat dla mężczyzn i 80,7 dla kobiet są najniższymi w Polsce od 10 lat. W 2010 roku te parametry wyniosły odpowiednio: 72,1 i 80,6 lat. W kolejnych latach rosły.

W 2020 roku w przypadku mężczyzn największy spadek przeciętnej długości życia nastąpił w województwie świętokrzyskim - o 1,8 roku, a najmniejszy w warmińsko-mazurskim - o 1 rok. W przypadku kobiet przeciętna długość życia skróciła się najbardziej w województwach łódzkim i podkarpackim - o 1,4 roku, a najmniej w kujawsko-pomorskim, pomorskim i zachodniopomorskim - o 0,6 roku.

Przeciętna długość życia w Polsce w latach 1970 - 2020
Przeciętna długość życia w Polsce w latach 1970 - 2020 Foto: Konkret24 / GUS

W ostatnich 10 latach tylko w roku 2015 i w 2018 notowano niewielki spadek przeciętnej długości życia u mężczyzn – o 0,2 roku. Jeśli chodzi o kobiety, taki spadek był w 2017 i w 2018 roku – o 0,1 roku. W przeszłości, pod koniec XX wieku i na początku XXI wieku, przeciętna długość życia kobiet i mężczyzn też spadały rok do roku - jednak nigdy nie było to o więcej niż rok, jak stało się w 2020.

W latach 70. i 80. XX wieku przeciętna długość życia mężczyzn prawie się nie zmieniała, a kobiet wzrosła zaledwie o 2 lata. Od lat 90. niekorzystna tendencja się zmieniła – zauważa GUS. W okresie 1991–2019 przeciętna długość życia wzrosła dla mężczyzn o 8,2 roku, a dla kobiet o 6,7 roku.

Szanse dłuższego życia wzrastają... z wiekiem

Według wyliczeń GUS dzisiejszy trzydziestolatek dożyłby wieku 73,6 lat – zatem więcej niż chłopiec urodzony w 2020 roku. Dla mężczyzny, który ma ukończone 60 lat, przeciętna dalsza długość życia wynosi 17,9 roku, a więc średnio dożyłby 77,9 lat. Z kolei trzydziestoletnia dziś kobieta dożyłaby 81,3 lat, natomiast sześćdziesięciolatka – 83,2 lat. Tak więc, jak podkreśla GUS, szanse dożycia kolejnych urodzin wzrastają wraz z wiekiem.

Patrząc na dane sprzed 10 lat dotyczące dalszego trwania życia, to trzydziestolatek urodzony w 2010 roku mógłby jeszcze pożyć 43,3 lata; mężczyzna, który w 2010 roku ukończył 60 lat, miałby do przeżycia średnio jeszcze 18,3 lat. Trzydziestoletnia kobieta z 2010 roku mogłaby żyć jeszcze przez 53,1 lat, a sześćdziesięciolatka miałaby przed sobą jeszcze 23,5 lat życia.

W dziewięciu krajach UE długość życia krótsza o co najmniej rok

Pod względem długości życia Polska jest na końcu zestawienia w Unii Europejskiej. W 2020 roku, jak zauważa Eurostat, w większości państw członkowskich nastąpił znaczny spadek przeciętnej długości życia. O ile w 2019 roku wzrosła w 25 państwach UE w porównaniu z rokiem poprzednim (wyjątkami są Grecja i Cypr), to w 2020 roku zmalała o co najmniej rok w dziewięciu państwach. Największe takie spadki odnotowano w: Hiszpanii - o 1,6 roku w porównaniu z 2019 rokiem; Bułgarii - o 1,5 roku; na Litwie, w Polsce i Rumunii - o 1,4 roku. W Belgii i Włoszech przeciętna długość życia spadła o 1,2 roku, a w Czechach i Słowenii - o 1 rok.

Przeciętna długość życia w krajach Unii Europejskiej w 2020 roku
Przeciętna długość życia w krajach Unii Europejskiej w 2020 roku Foto: Konkret 24

Jeśli chodzi o przeciętną długość życia mężczyzn w 2020 roku, Polska zajmuje 20. miejsce wśród 25 państw (nie ma danych dla Irlandii i Niemiec). Za nami są tylko Węgry, Łotwa, Rumunia, Litwa i Bułgaria. Najwięcej, bo prawie 81 lat, wynosi przeciętna długość życia mężczyzn na Malcie. Ponad 80 lat jest to też w Szwecji, na Cyprze i we Włoszech. Natomiast w Holandii, Hiszpanii, Danii, Finlandii, Luksemburgu i Francji przeciętna długość życia mężczyzn wynosiła w 2020 roku więcej niż 79 lat.

Aż w 22 państwach Unii - w tym w Polsce (19. miejsce) - przeciętna długość życia kobiet w 2020 roku przekroczyła 80 lat. (Zwracamy uwagę na niewielką różnicę w danych: według Eurostatu w Polsce średnia długość życia kobiet to 80,8 lat, a według GUS, jak podajemy wyżej - 80,7 lat). Najdłużej żyją Francuzki, Hiszpanki i Finki - powyżej 85 lat. We Włoszech, na Malcie i Cyprze, w Luksemburgu, Szwecji i Portugalii średnia życia kobiet przekracza 84 lata, natomiast w Grecji, Austrii, Danii, Słowenii, Belgii i Holandii przeciętna długość życia kobiet przekroczyła 83 lata.

Urodzenia i zgony w Polsce w okresie czerwiec 2020 - czerwiec 2021
Urodzenia i zgony w Polsce w okresie czerwiec 2020 - czerwiec 2021 Foto: Konkret24 / GUS

Skracająca się długość życia to niejedyny efekt pandemii COVID-19. Jak informowaliśmy w Konkret24, w czasie pandemii pogłębił się ujemny przyrost naturalny. W pierwszym półroczu 2021 roku urodziło się 166 tys. dzieci – o 11 tys. mniej niż w tym samym okresie 2020 roku. Zgonów zarejestrowano aż 271 tys. - o 62 tys. więcej niż w pierwszym półroczu 2020 roku.

Od czerwca 2020 roku do czerwca 2021 zmarły 573,4 tys. osób. W tym samym czasie urodziło się 375 tys. dzieci. Różnica między urodzeniami i zgonami wyniosła więc 199,3 tys. - na niekorzyść urodzeń.

Autor:  Piotr Jaźwiński
Źródło:  Konkret24; zdjęcie: Leszek Szymański/PAP

Pozostałe

Wiceminister zarzuca prezydent Gdańska sprzedaż miejskiej spółki Francuzom. To nieprawda

Wiceminister Grzegorz Witkowski podczas konferencji prasowej nad Odrą zarzucił prezydent Gdańska Aleksandrze Dulkiewicz, że sprzedała miejskie przedsiębiorstwo wodociągowe francuskiemu inwestorowi, a po awarii przepompowni ścieków nikt nie poniósł odpowiedzialności. Obie tezy są nieprawdziwe. Prezydent Dulkiewicz nie tylko nie sprzedała spółki Francuzom, lecz za jej kadencji miasto odkupiło od nich wszystkie udziały.

Banderowskie flagi przy pomniku polskiej armii? Wyjaśniamy, skąd te barwy

"Dlaczego nikt tych szmat nie zdejmie?", "gdzie są mieszkańcy tej miejscowości?" - pytają oburzeni internauci, komentując zdjęcie pomnika 1 Armii Wojska Polskiego, przy którym mają powiewać flagi ukraińskich nacjonalistów. Jednak choć flagi są rzeczywiście czerwono-czarne, nie mają nic wspólnego z banderowcami.