"W Holandii liczący 150 lat Kościół Vondelkerk został podpalony przez muzułmańskich imigrantów, tymczasem już 12 czerwca w Polsce zacznie obowiązywać unijny Pakt o migracji i azylu, w tym mechanizm solidarności" - alarmował w poście z 9 czerwca 2026 roku na Facebooku Marcin Sypniewski, europoseł Konfederacji (pisownia wszystkich postów oryginalna). Do wpisu załączył krótkie nagranie płonącej świątyni. Widać, że płomienie są bardzo intensywne, w powietrzu unosi się gęsty dym i iskry, konstrukcja kościoła jest już mocno zniszczona. W tle słychać wycie syren, z prawej strony widać akcję strażaków próbujących gasić pożar.
Nagranie to udostępnił też inny polityk Konfederacji. Tomasz Grzegorz Stala, prezes okręgu częstochowskiego Nowej Nadziei zamieścił je dzień wcześniej na Facebooku i napisał: "Kościół Vondelkerk, liczący 150 lat, w Holandii, został podpalony przez muzułmańskich imigrantów". Ten sam film pojawił się na koncie Nowej Nadziei na Facebooku.
Rozpowszechniali go również anonimowi internauci. I wielu - jak politycy - wspominało w tym kontekście o pakcie migracyjnym. "Kościół Vondelkerk, liczący 150 lat, w Holandii, przeżył wojnę a nie przeżył imigrantów już niedługo w twojej okolicy"; "150-Letni kościół Vondelkerk w Holandii został podpalony przez muzułmańskich imigrantów"; "W Holandii liczący 150 lat Kościół Vondelkerk został podpalony przez muzułmańskich imigrantów, tymczasem już 12 czerwca w Polsce zacznie obowiązywać unijny Pakt o migracji i azylu, w tym mechanizm solidarności" - to przykładowe posty.
Film jest ogromnie popularny także w zagranicznym internecie. I tam internauci, który go publikują, również winą za pożar obarczają obcokrajowców. Jeden z hiszpańskojęzycznych postów na ten temat wygenerował niemal 3 mln wyświetleń.
Wpisy z nagraniem wywołują falę antymigranckich komentarzy. "Zniszczą chrześcijańską Europę, a później zajmą się resztą"; "Za chwilę dzięki Rządowi też będą palić kościoły w Polsce"; "A czyja jest to winą? Czyż nie tolerancji???"; "Tak upada świat który znamy który stworzyliśmy" - to komentarze tylko pod wpisem Sypniewskiego.
Jednak niektórzy reagowali inaczej: "Co to za dezinformacje, po to by nienawiść wznieść i jeszcze mieszasz w to kościół"; "Za takie podsycanie do nienawiści powinny być paragrafy"; "Co pan pisze za bzdury".
Bo rzeczywiście ten uderzający w migrantów i cudzoziemców przekaz jest bezpodstawny.
Pożar sprzed kilku miesięcy
Wystarczy za pomocą odwróconego wyszukiwania obrazem sprawdzić dowolny kadr tego filmu, by się zorientować, że nie jest aktualny. Kościół Vondelkerk w Amsterdamie rzeczywiście stanął w ogniu, ale było to kilka miesięcy temu. Do pożaru doszło w sylwestrową noc - o czym informował m.in. portal tvn24.pl.
Serwis holenderskiego nadawcy NOS informował wówczas, że pożar wybuch przed godziną 1 w nocy w wieży kościoła położonego w pobliżu miejskiego parku, a władze zarządziły ewakuację mieszkańców kilkudziesięciu domów znajdujących się w okolicy. Powodem były unoszące się w powietrzu i roznoszone przez wiatr płonące odłamki. Zamknięte zostały okoliczne ulice.
Już wówczas w sieci zaczęto rozpowszechniać narrację o tym, że do pożaru zabytkowej świątyni doprowadzili muzułmanie.
Bezpodstawne oskarżenia
Tymczasem na takie twierdzenia brak jest jakichkolwiek dowodów. Portal NOS niedługo po sylwestrowej tragedii podał: "Przyczyna pożaru nie jest znana. Pojawiły się doniesienia, że do wieży trafiła petarda, ale straż pożarna nie może tego potwierdzić".
Od tego czasu niewiele się zmieniło. Redakcja fact-checkingowa portalu Hindustan Times zweryfikowała nagranie, które wróciło teraz do mediów społecznościowych. W tekście z 16 marca 2026 roku poinformowała, że "dokładna przyczyna pożaru kościoła Vondelkerk nie została dotychczas oficjalnie potwierdzona i nadal pozostaje przedmiotem prowadzonego dochodzenia". Wskazała, podobnie jak NOS, że najczęściej wskazywaną możliwą przyczyną są sylwestrowe fajerwerki.
Zapytaliśmy policję w Amsterdamie oraz urząd miasta, czy dotychczas ustalono coś więcej. Do publikacji tekstu nie otrzymaliśmy odpowiedzi.
Nagranie służy do krytyki paktu migracyjnego
Rozpowszechniając film płonącej świątyni teraz, politycy oraz internauci wykorzystują go do manipulacji, by móc krytykować pakt migracyjny. Przestrzegają, że zacznie obowiązywać w Polsce "już 12 czerwca".
Przypomnijmy. Pakt migracyjny - czyli unijny Pakt o Migracji i Azylu - to zestaw dziesięciu dokumentów: jednej dyrektywy i dziewięciu rozporządzeń. W jednym z nich, w rozporządzeniu o zarządzaniu azylem i migracją (z 14 maja 2024 roku), zapisano trzy mechanizmy solidarnościowe, które mają być pomocą dla państw poddanych presji migracyjnej. Mechanizmy te zakładają, że inne państwa członkowskie będą mogły im pomagać przez relokację migrantów, pomoc finansową lub pomoc operacyjną, czyli np. wysyłanie na miejsce własnych strażników granicznych. To właśnie system mechanizmów solidarnościowych ruszy 12 czerwca 2026 roku.
Tyle że Polska została z wkładów solidarnościowych tymczasowo zwolniona. Od 12 czerwca do końca 2026 roku obowiązywać będzie pierwsza pula solidarnościowa. Sytuacja Polski może się ewentualnie zmienić w przyszłości, bo pule te ustalane będą corocznie.
Aktualizacja: Po publikacji tekstu otrzymaliśmy odpowiedź od amsterdamskiej policji. Rzecznik prasowy Nabil Ou-Aissa poinformował, że śledztwo zostało już zamknięte. "Przyczyna pożaru nigdy nie została jednoznacznie ustalona, ale istnieją mocne podstawy, by sądzić, że został on spowodowany przez fajerwerki" - przekazał.