Prezydent: "coraz więcej ludzi będzie miało swoje samoloty". Ilu już ma? Sprawdziliśmy

Słowa Andrzeja Dudy na temat posiadania samolotów przez Polaków wywołały komentarze, dyskusje i falę memów w internecie. Przypomnijmy: 27 maja, w czasie kampanii do Parlamentu Europejskiego, prezydent spotkał się w Koninie na wiecu z mieszkańcami, namawiając do głosowania w eurowyborach na kandydata PiS Wojciecha Kolarskiego, jednocześnie sekretarza stanu w Kancelarii Prezydenta RP (nie uzyskał mandatu).

Podczas wystąpienia Andrzej Duda mówił o rozwoju Polski, o planach budowy Centralnego Portu Komunikacyjnego i w ogóle o konieczności budowy portów lotniczych, rysując przed Polakami niezwykle ambitne wizje. Powiedział też:

Wizję tę komentowali nie tylko politycy (np. premier Donald Tusk napisał w serwisie X: "Pan Prezydent dodaje skrzydeł. I to ile!"), ale też wielu internautów. "Samolot prawem, nie towarem! Czy już rozpoczęła się ogólnopolska budowa parkingów dla samolotów!" – stwierdził ironicznie jeden z autorów anonimowego konta. Inny, równie kpiąco, napisał: "Panie Duda, mówiąc o tych bogatych ludziach potrzebujących CPK dla swoich samolotów, ma pan na myśli Obajtka, żonę Morawieckiego, Glapińskiego, Bielana, Hofmana, Mateckiego, Sadurską, a może salcesonowego egzorcystę?".

Abstrahując od publicznej reakcji na wizję Andrzeja Dudy, postanowiliśmy sprawdzić, jak w rzeczywistości wygląda w Polsce sytuacja z prywatnymi samolotami. Czy w ciągu ostatnich lat przybyło w Polsce takich pojazdów, a jeśli tak – jaki to przyrost?

Rejestr Cywilnych Statków Powietrznych w Polsce prowadzi prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego (ULC). Do takiego rejestru wpisuje się statki powietrzne (tej nazwy będziemy używać w dalszej części tekstu) należące bądź użytkowane przez obywateli polskich, polskie osoby prawne, polskie jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej lub przez cudzoziemców mających pobyt stały w naszym kraju. Do rejestru wpisywane są też niektóre państwowe i wojskowe statki powietrzne.

28 maja wysłaliśmy do Urzędu Lotnictwa Cywilnego prośbę o dane pokazujące, czy i jak w ostatnich 10 latach przybywało w Polsce prywatnych statków powietrznych: samolotów ultralekkich, śmigłowców, szybowców, motoszybowców i balonów. Chodziło nam więc tylko o statki powietrzne będące własnością osób fizycznych - zarówno te użytkowane przez osoby fizyczne (np. w ramach jednoosobowej działalności gospodarczej) na podstawie umowy leasingu z właścicielem (np. funduszem leasingowym), jak też w ramach innych form działalności (spółki prawa handlowego, inne jednostki jak np. fundacje, ale nie będące liniami lotniczymi). W pytaniu nie uwzględnialiśmy floty rejestrowanej w ramach linii lotniczych/przewoźników czy np. Lotniczego Pogotowia Ratunkowego czy TOPR/GOPR.

17 czerwca otrzymaliśmy z ULC zestawienia statków powietrznych lotnictwa ogólnego będących własnością prywatną. Obejmują stan liczbowy statków powietrznych w rejestrze i ewidencji Urzędu. Przy czym: - ewidencja statków powietrznych obejmuje pojazdy lżejsze, do 600 kg (SP ultralekkie), do których prowadzenia nie jest wymagana licencja, jedynie świadectwo kwalifikacji; to zarówno samoloty ultralekkie, jak i wiatrakowce, śmigłowce, szybowce; - rejestr cywilnych statków powietrznych dotyczy statków o większej masie, do których wymagane jest posiadanie licencji; to samoloty do 5700 kg, śmigłowce do 3175 kg, a także szybowce i balony.

Dane obejmują okres od 2013 roku do 31 maja 2024 roku – czyli pokazują również stan obecny (kryteria ULC do opracowania danych podajemy na końcu tekstu).

I tak: jeżeli chodzi o prywatne statki powietrzne ultralekkie, to w 2013 roku w ewidencji ULC było ich 201, a dziesięć lat później, czyli na koniec 2023 roku – 748. To daje ponadtrzykrotny przyrost. Lecz na koniec maja 2024 roku było ich już ewidencji nieco mniej, bo 729.

Natomiast jeśli chodzi o prywatne statki powietrzne ujęte w rejestrze ULC, to na koniec 2013 roku było ich łącznie 2175, a dziesięć lat później – 2976. W tym przypadku przyrost wynosi ok. 36 proc.

Na koniec maja w rejestrze ULC takich statków powietrznych było nieco więcej, bo 3045.

W rozbiciu na poszczególne typy statków powietrznych ujętych w rejestrze ULC, wygląda to następująco:

ULC przekazał nam też dane dotyczące rejestracji prywatnych balonów. W 2013 roku było ich w rejestrze 164 (w tym 14 było własnością aeroklubów/szkół pilotażu), a na koniec maja 2024 roku – 308 (do aeroklubów/szkół pilotażu należy 20).

Zapytaliśmy ULC, czy na podstawie samych liczby rejestracji można wnioskować o tym, czy w Polsce przybywa/ubywa prywatnych właścicieli wyżej wymienionych rodzajów statków powietrznych i jaka jest tendencja. W odpowiedzi Wydziału Komunikacji ULC czytamy: "Jeśli chodzi o rejestr cywilnych statków powietrznych, to obserwujemy od lat niewielki, ale systematyczny przyrost. Dotyczy to zarówno całkowitej liczby statków powietrznych użytkowanych w sektorze lotnictwa ogólnego, jak i poszczególnych kategorii wykazanych w tabeli – samolotów, śmigłowców, szybowców/motoszybowców oraz balonów".

ULC wyjaśnia, że jeśli chodzi o samoloty i śmigłowce, to kwestia użytku prywatnego albo użytku w celu prowadzenia regulowanej lotniczej działalności gospodarczej jest płynna, bo: "w ciągu roku zawieranych jest dużo umów dzierżawy/najmu między właścicielem a innym podmiotem, na podstawie których statek powietrzny będący dotychczas w użytkowaniu prywatnym może być wydzierżawiony do podmiotu prowadzącego szkolenia lub wykonującego loty widokowe czy inną działalność zarobkową, pozostając własnością prywatną osoby fizycznej, lub innego podmiotu wskazanego w art. 35 ust. 1 ustawy - Prawo lotnicze".

W ostatnich latach w rejestrze cywilnych statków powietrznych najszybciej przybywa małych samolotów takich jak Tecnam, Cessna, Piper. Wśród zarejestrowanych typów samolotów dominują maszyny następujących producentów: Cessna (obecnie Textron, Inc.), Tecnam s.r.l., Piper Aircraft Inc. i Diamond Aicraft Industries.

Najwięcej śmigłowców rejestrowanych w ostatnich latach to te typu R44 i R66 amerykańskiego producenta Robinson Helicopter Company - stanowią niemal połowę wszystkich wpisanych do polskiego rejestru.

Natomiast jeśli chodzi o nowe rejestracje, największy potencjał wzrostu ULC widzi wśród samolotów ultralekkich, wiatrakowców ultralekkich i (w najmniejszym stopniu) śmigłowców ultralekkich.

"Obserwując przyrost floty lotnictwa ogólnego w okresie od 2013 do 2024 roku, wydaje się, że w nadchodzących miesiącach/latach powinniśmy odnotować kontynuację stabilnego wzrostu nowych rejestracji, jednak z uwagi na większe koszty zakupu oraz eksploatacji w porównaniu z lotnictwem 'ultralekkim' wykorzystywanym głównie do lotów prywatnych, sektor ten może być znacznie bardziej wrażliwy na np. na wzrosty kosztów eksploatacji oraz paliwa" – czytamy w otrzymanej odpowiedzi.

Warto zaznaczyć, że obywatele polscy lub polskie spółki mogą wpisać swój statek powietrzny do obcego rejestru, poza Polską, ale wówczas otrzymuje on znak przynależności państwowej inny niż "SP" – np. dla sprzętu rejestrowanego w Republice Czeskiej jest to "OK", w Niemczech "D", we Francji "F". Z tym że podmiot użytkujący statek powietrzny na obcych znakach na terenie Polski przez okres przekraczający trzy miesiące ma obowiązek zgłosić ten fakt prezesowi ULC.

Kryteria danych: W celu wyodrębnienia statków powietrznych lotnictwa ogólnego będących własnością prywatną ULC przygotował powyższe zestawienia w oparciu o kryteria:

1. samoloty wpisane do rejestru cywilnych statków powietrznych: • samoloty lekkie oraz bardzo lekkie według przepisów w sprawie klasyfikacji statków powietrznych, tj. maksymalna masa do startu nie większa niż 5700 kg • niebędące w użytkowaniu przewoźników lotniczych (przewóz regularny i nieregularny) oraz w użytkowaniu jednostek realizujących zadania publiczne np. lotnictwo ratunkowe (Lotnicze Pogotowie Ratunkowe, TOPR, inne jednostki ratownicze) • samoloty użytkowane w aeroklubach i innych podmiotach prowadzących zarobkową działalność statutową, głównie szkoleniową zostały wyodrębnione w osobnej kolumnie (stanowią one własność prywatną, ale są użytkowane w celu innym niż loty prywatne) 2. śmigłowce wpisane do rejestru cywilnych statków powietrznych: • małe: maksymalna masa do startu nie większa niż 3175 kg • pozostałe kryteria jak w przypadku samolotów 3. szybowce oraz motoszybowce wpisane do rejestru cywilnych statków powietrznych: • wszystkie prywatne, będące własnością aeroklubów/szkół lotniczych w osobnej kolumnie 4. balony wpisane do rejestru cywilnych statków powietrznych: • wszystkie prywatne, będące własnością aeroklubów/szkół lotniczych w osobnej kolumnie 5. lotnictwo wyłączone z przepisów ustawy – Prawo lotnicze (tzw. ultralekkie – o maksymalnej masie do startu 600 kg): • samoloty ultralekkie • wiatrakowce ultralekkie • śmigłowce ultralekkie.