"Oj Greta ucz się, ucz" - skomentował jeden z internautów informację, jakoby Greta Thunberg namawiała Chińczyków do zrezygnowania z używania pałeczek do jedzenia w celu ochrony lasów. Post tej treści w kwietniu stał się popularny na Facebooku. Szwedzka aktywistka takiego apelu do Chińczyków nie wystosowała, a fejk krąży w internecie, w różnych językach, od 2020 roku.

Greta Thunberg wezwała Chińczyków do porzucenia tradycyjnych pałeczek i ratowania w ten sposób drzew" - ilustrację z takim komentarzem i zdjęciem szwedzkiej aktywistki walczącej o klimat zamieściła 25 kwietnia jedna z użytkowniczek Facebooka. Prawdopodobnie jest to zrzut ekranu z innego wpisu na Facebooku. Jego autor pisał też, że Chińczycy namawiali Gretę Thunberg, "aby wróciła do szkoły", żeby dowiedzieć się, że pałeczki zrobione są z bambusa, który jest trawą, a nie drzewem. Post z ilustracją polubiło blisko 400 użytkowników Facebooka, prawie 150 zostawiło reakcję.

"Greta Thunberg wezwała Chińczyków do porzucenia tradycyjnych pałeczek i ratowania w ten sposób drzew" - informował popularny post na Facebooku
"Greta Thunberg wezwała Chińczyków do porzucenia tradycyjnych pałeczek i ratowania w ten sposób drzew" - informował popularny post na Facebooku Foto: facebook

"Oj Greta ucz się, ucz"

Komentarze internautów pod postem były pełne emocji. Wielu zdawało się wierzyć, że Greta Thunberg namawiała Chińczyków do porzucenia pałeczek. "No cała prawda a ten tuman Greta niech zacznie się uczyć bo wiedzę ma mniej niż dzieci w przedszkolu"; "Oj Greta ucz się, ucz"; "Ona napewno ma coś z głową" (pisownia wszystkich wpisów oryginalna) - komentowali.

Grafika z fałszywą informacją o Grecie Thunberg pojawiała się na różnych kontach
Grafika z fałszywą informacją o Grecie Thunberg pojawiała się na różnych kontach Foto: facebook

Na portalach społecznościowych znaleźliśmy kilkanaście wpisów z tym samym screenem posta o Grecie Thunberg. Trzy z nich zyskały kilkaset facebookowych reakcji. Najstarszy post, jaki znaleźliśmy w polskiej sieci, zamieszczono 14 kwietnia. Również tego dnia na Facebooku pojawił się viralowy wpis w języku czeskim z podobną treścią. Możliwe więc, że polskie wpisy są jego tłumaczeniem.

Jak sprawdziliśmy, przekaz o Grecie Thunberg i Chińczykach nie jest nowy - i nie jest prawdą.

Marzec 2021: Greta Thunberg dołączyła do aktywistów w ramach globalnego strajku klimatycznego w Sztokholmie

Fake news, który pojawił się w 2020 roku

Dziennikarze agencji Reuters zajmowali się tą sprawą już w maju 2020 roku. Nie znaleźli dowodów potwierdzających, że cytat Thunberg jest prawdziwy. Współpracownicy aktywistki potwierdzili Reutersowi, że nigdy nie wypowiedziała się ona w taki sposób.

Według Reutersa fejk jest rozpowszechniany w sieci co najmniej od stycznia 2020 roku. 15 stycznia informację o Grecie Thunberg i używaniu pałeczek zamieścił anonimowy użytkownik Twittera. "Greta powiedziała, żeby nie używać pałeczek. Bo to symbol zniszczenia środowiska. #GretaThunberg namawiasz pandy, żeby przestały gryźć bambus" - napisał.

Wpis o Grecie Thunberg i pałeczkach do jedzenia pojawił się na anglojęzycznym Twitterze w styczniu 2020 roku
Wpis o Grecie Thunberg i pałeczkach do jedzenia pojawił się na anglojęzycznym Twitterze w styczniu 2020 roku Foto: Twitter

Duński fact-checker TjekDet ustalił, że ten fake news mógł powstać krótko po tym, jak 3 stycznia 2020 roku Greta Thunberg wyraziła chęć odwiedzenia Chin i Japonii, udzielając wywiadu agencji Kyodo News. Nie mówiła jednak nic o używaniu pałeczek do jedzenia.

"Światowy" fake news

Jak donosi Reuters, fałszywą informację rozpowszechniano w co najmniej w kilku językach: angielskim, duńskim, rosyjskim. W Polsce także już wcześniej pojawiły się memy z fałszywą informacją o Thunberg - w listopadzie 2020 roku pisał o tym serwis Demagog.org.pl. W marcu 2020 roku mem z informacją o Thunberg i pałeczkach do jedzenia pojawił się na portalu Demotywatory.

Fake news o Grecie Thunberg i pałeczkach do jedzenia w serwisie Demotywatory
Fake news o Grecie Thunberg i pałeczkach do jedzenia w serwisie Demotywatory Foto: Demotywatory

W październiku 2020 roku podobny mem zyskał popularność na polskojęzycznym Facebooku.

Autor:  Krzysztof Jabłonowski
Źródło:  Konkret24, Reuters; zdjęcie: Facebook

Pozostałe

Szczepienia na COVID-19 w UE: mimo majówkowej akcji tempo w Polsce niższe

W ciągu ostatniego tygodnia Polska awansowała wśród państw Unii Europejskiej o trzy pozycje pod względem odsetka zaszczepionych mieszkańców. Jednak w wielu krajach Unii szczepienia również przyspieszyły - co spowodowało, że pod względem tempa szczepień spadliśmy z 7. na 14. miejsce. Akcja "Zaszczep się w majówkę!" niewiele tu pomogła.