Niemal 70 tys. wyświetleń wygenerował wpis na X, którego autor 7 czerwca 2026 roku napisał: "Bank Anglii usunął Churchilla z banknotów ze względu na jego 'elitarne i imperialistyczne' poglądy" (pisownia wszystkich postów oryginalna). Źródłem tych słów miał być dziennik "The Telegraph" (znany też jako "The Daily Telegraph"). Do wpisu internauta załączył zdjęcie rewersu banknotu o nominale pięciu funtów z wizerunkiem byłego brytyjskiego premiera.
To nie jedyny post dotyczący usunięcia wizerunku jeden z najsłynniejszych Brytyjczyków z banknotów. Inny polski internauta tego samego dnia napisał: "Bank of England naciska na usunięcie Winstona Churchilla z banknotów z powodu jego 'imperialistycznych poglądów'".
Części komentujących w serwisach społecznościowych nie spodobała się ta "decyzja". "Komunistyczna Anglia Starmera"; "Czekamy na jakiegoś araba, a może Floyda na banknocie"; "Przy takim kursie to za 5 lat na ich banknotach będą tylko arabskie wersety"; "Upadek Anglii jest pewny" - komentowali oburzeni internauci.
Okazuje się, że powód zmiany wyglądu banknotów w Wielkiej Brytanii - nie tylko pięciofuntowego - nie jest żadna nagła kontrowersja. Wyjaśniamy.
Zniknie Churchill? Nie tylko on
Prawdą jest, że wizerunek Winstona Churchilla ma zniknąć z banknotów pięciofuntowych emitowanych przez Bank Anglii. Ale jest to zaplanowane w ramach zmiany motywu banknotów wszystkich nominałów (5, 10, 20 i 50 funtów). Obecnie - od 1970 roku - na odwrocie banknotów widnieją wizerunki postaci historycznych. Winston Churchill (premier w latach 1940-45 i 1951-55) jest na pięciofuntówce. Dalej, według kolejnych nominałów, na banknotach są: pisarka Jane Austen, malarz JMW Turner oraz matematyk i kryptolog Alan Turing.
W połowie marca Bank Anglii zapowiedział, że zastąpi na nowej serii banknotów wizerunki tych osób motywami brytyjskiej przyrody. Co ważne, zmiany mają dotyczyć banknotów wszystkich czterech nominałów, a nie tego pięciofuntowego.
Bank centralny informuje na swojej stronie internetowej o przeprowadzonych w lipcu 2025 roku konsultacjach społecznych: "Zapytaliśmy społeczeństwo, jakiego motywu chcieliby, abyśmy użyli na kolejnej serii banknotów. Natura otrzymała największy odsetek wskazań". Ten motyw okazał się najpopularniejszy spośród 44 tys. oddanych odpowiedzi (można było wybierać więcej niż jeden motyw). 60 proc. wskazań padło na naturę. Kolejne miejsca zajęły architektura i zabytki, postacie historyczne, sztuka, kultura i sport, innowacje, a także wydarzenia historyczne.
Po tych konsultacjach bank "zlecił przeprowadzenie grup fokusowych z udziałem mieszkańców różnych części Wielkiej Brytanii, podczas których natura została oceniona najbardziej pozytywnie jako nowy motyw przewodni". Następnie wewnętrzna grupa doradcza banku oceniła wyniki konsultacji społecznych oraz grup fokusowych i doradziła doprecyzowany motyw dzikiej natury.
Jest lista, ale nie ma jeszcze decyzji
"Współpracując z panelem ekspertów ds. dzikiej przyrody z całej Wielkiej Brytanii, stworzyliśmy krótką listę zwierząt rodzimych dla Wielkiej Brytanii, które mogą posłużyć jako główny obraz na banknotach" - podał bank centralny. Na liście są:
- Ssaki: butlonos zwyczajny, zając szarak, jeż zachodni, szarytka morska (foka szara), kuna leśna oraz lis rudy.
- Ptaki: maskonur zwyczajny, płomykówka zwyczajna, zimorodek zwyczajny, kulik wielki, dzięcioł duży oraz bielik zwyczajny.
- Płazy, owady i ryby: łosoś szlachetny, długoszpar (rekin olbrzymi), trzmiel ziemny, żaba trawna, husarz władca (ważka) oraz przeplatka maturna (motyl).
3 czerwca ruszyło głosowanie, w którym Brytyjczycy mogą oddać głos na wizerunki zwierząt, które mają zostać wykorzystane. Potrwa do 3 lipca. Ostateczna decyzja jeszcze więc nie zapadła. Podejmie ją gubernator banku, a instytucja ogłosi wyniki do końca 2026 roku. "Minie jeszcze kilka lat, zanim [w obiegu] pojawi się nowa seria" - wyjaśnia bank.
Bank wyjaśnia powody zmian
Bank Anglii podkreślił, że decyzja ma przede wszystkim podłoże techniczne. Wprowadzenie nowych motywów ma pomóc w walce z fałszerstwami. Rzecznik banku na początku marca w rozmowie z BBC wyjaśnił, że motywy przyrodnicze dają nowe możliwości zastosowania zabezpieczeń. - Obrazy dzikiej przyrody jako temat oferują wiele unikalnych możliwości wykorzystania najnowszych zabezpieczeń przed fałszerstwami, na przykład ruchomych elementów, takich jak ptak machający skrzydłami czy biegnący jeleń - powiedział.
"Elitarne i imperialistyczne" poglądy. Co napisał "The Telegraph"?
Przypomnijmy, że polscy internauci pisali, że powodem zmiany wzoru pięciofuntówki i usunięcia z niej Winstona Churchilla, było stwierdzenie, że ten polityk miał "elitarne i imperialistyczne" poglądy. Powoływali się przy tym na brytyjski dziennik "The Daily Telegraph". W jego serwisie internetowym 5 czerwca 2026 roku rzeczywiście ukazał się artykuł dotyczący usunięcia wizerunku brytyjskiego premiera z banknotów. W tekście zatytułowanym "Bank zrezygnował z Churchilla po tym, jak uznano go za 'elitarystę'" czytamy, że firma doradcza Savanta przeprowadziła na 119-osobowej grupie fokusowej badania dotyczące odbioru historycznych postaci na banknotach. W październiku 2025 roku raport przekazano do banku. "Badania zlecone przez bank wykazały, że takie postacie jak Winston Churchill, Alan Turing i Jane Austen są 'kontrowersyjne i nie odzwierciedlają kulturowej i naturalnej różnorodności Wielkiej Brytanii'" - czytamy na początku artykułu. Jednak z dalszej części tekstu dowiadujemy się, że "Churchill nie został wymieniony z nazwiska" w dokumencie.
Wprawdzie "The Telegraph" sugeruje, że to właśnie badania są przyczyną zmiany motywu, ale jednocześnie wskazuje na przytoczoną wyżej argumentację banku. W tekście nie stwierdzono natomiast, że to Bank Anglii miał ocenić Churchilla jako "elitarystę" i "imperialistę".