Co pokazuje mapa "etnicznych Europejczyków"?

Niemal 95 tys. wyświetleń wygenerował post z dołączoną mapą dotyczącą "pochodzenia" mieszkańców państw europejskich. Polski internauta zamieścił ją na X 15 lutego 2026 roku. Z angielskiego tytułu mapy dowiadujemy się, że przedstawia procentowy udział ludności o pochodzeniu "etnicznie europejskim" w poszczególnych krajach.

Najwyższe wartości są przypisane krajom Europy Środkowej i Wschodniej (choć nie tylko tam). Przykładowo na Litwie 99 proc. mieszkańców to "etniczni Europejczycy"; w Estonii, Ukrainie, Chorwacji - 98 proc., na Białorusi i Węgrzech - 97 proc. Ta sama wartość dotyczy Włoch, a 96 proc. - Finlandii i Bośni i Hercegowiny. Niższe wartości widoczne są w krajach Europy Zachodniej. Wskaźnik "europejskości" we Francji to 85 proc., a w Hiszpanii 81 proc. Najniższy wynik zaznaczony jest dla Turcji - 38 proc., a drugie miejsce od końca zajęła Bułgaria z udziałem 79 proc.

Najwyższy i bardzo precyzyjnie określony udział ze wszystkich krajów ma jednak Polska - według mapy 99,92 proc. ludności to "etniczni Europejczycy". "Komu to przeszkadza?" - napisał autor wpisu. Jego wpis polubiono niemal 3,5 tys. razy, a podano dalej ponad 200 razy. Część internautów z entuzjazmem zareagowała na mapę. "Przynajmniej w tym jesteśmy liderem. Duma!"; "ostatni kraj bialego czlowieka"; "Gdzie wady?" - pisali.

Inni komentujący jednak pytali: "Skąd te dane?"; "Na który to rok ta grafika?", a pozostali wprost podważali zestawienie: "To nie sa prawdziwe dane"; "ale co przeszkadza? fejkowe mapy?"; "Nonsens"; "A kim jest niby etniczny Europejczyk?".

Na rozpowszechnianej mapie zamieszczono nazwę GeoData & Rankings. Na Instagramie oraz Facebooku znajdujemy konta o takiej nazwie. Obserwuje je odpowiednio 36 tys. i 14 tys. osób. To anglojęzyczne profile zamieszczające głównie różne zestawienia danych i mapy dotyczące państw, zarówno w Europie, jak i poza nią - są bardzo podobne do opisywanej mapy. Na Facebooku zamieszczono ją 22 stycznia 2026 roku, a na Instagramie 11 lutego. Oba wpisy cieszą się dużymi zasięgami - ten facebookowy ma ponad 5 tys. reakcji, a ten instagramowy niemal 13 tys. polubień.

Jednak mapa i podane na niej wskaźniki nie są wiarygodne. W opisie obu postów autor tych profili pisze, że wskaźniki przedstawiają odsetek osób "identyfikujących się jako etnicznie europejskie". Nie podaje jednak żadnych informacji o źródle ani metodologii badań, które mogłyby być podstawą stworzenia mapy. Wartości mogły zostać oszacowane na podstawie narodowości lub obywatelstwa, ale to nie zawsze odpowiada pochodzeniu etnicznemu. Nie podano także informacji, czy uwzględnione zostały takie elementy jak np. mieszane pochodzenie lub migracje.

Wysłaliśmy do administratora konta GeoData & Rankings na Facebooku pytanie o źródło danych, ale do publikacji tekstu nie otrzymaliśmy odpowiedzi. Nie znaleźliśmy też żadnych rzetelnych badań dotyczących poczucia europejskości mieszkańców kontynentu.

Największym mankamentem tej mapy jest jednak brak definicji "etniczności europejskiej". Nie wiadomo czy chodzi o obywatelstwo, pochodzenie przodków, samoidentyfikację, język czy kulturę. A jak zresztą słusznie zauważyli internauci, także polscy, nie ma takiego pojęcia jak etniczny Europejczyk. Mapa zawiera więc szereg uproszczeń oraz nie odzwierciedla żadnych naukowych faktów i badań.

Jeżeli już, to istnieją różne krajowe badania i zestawienia dotyczące zróżnicowania etnicznego, na przykład dotyczące Hiszpanii. Na mapie zaznaczono, że jest tam 81 proc. "etnicznych Europejczyków". Według spisu ludności z 2024 roku 13,4 proc. mieszkańców tego kraju ma inne obywatelstwo, a 18,2 proc. urodziło się poza Hiszpanią. Obywatelstwo hiszpańskie miało więc 86,6 proc. mieszkańców kraju, ale obywatelstwo nie zawsze jest jednoznaczne z etnicznością.

W Portugalii według mapy jest 95 proc. osób o "europejskiej etniczności". Natomiast w Portugalii - jak wynika z danych z 2024 roku - na 10,8 mln mieszkańców ponad 1,5 mln to zagraniczni rezydenci. Stanowią oni około 13 proc. ludności. Największą grupą są Brazylijczycy (ponad 480 tys. osób), a w dalszej kolejności obywatele Angoli i Republiki Zielonego Przylądka.

Natomiast we Włoszech, dla których wartość na mapie to 97 proc. w 2025 roku liczba zagranicznych rezydentów przekroczyła 5 mln. Stanowili oni około 8 proc. całej ludności.

Wskaźnik przypisany Polsce - 99,92 proc. - także nie jest oparty na żadnych rzetelnych badaniach. Według danych z Narodowego Spisu Powszechnego z 2021 roku 96,3 proc. mieszkańców kraju zadeklarowało się jako Polacy, 1,57 proc. jak Ślązacy, a 0,47 proc. jako Kaszubi. W spisie była możliwość zadeklarowania dwóch tożsamości lub narodowości.