FAŁSZ

"Gruby wywiad w CNN"? Nie, nikt nie mówił o "podżegaczach wojennych"

Źródło:
Konkret24
Elon Musk proponuje "plan pokojowy" dla Rosji i Ukrainy (wideo z października 2022)
Elon Musk proponuje "plan pokojowy" dla Rosji i Ukrainy (wideo z października 2022)
tvn24
Elon Musk proponuje "plan pokojowy" dla Rosji i Ukrainytvn24

"To najfajniejszy wywiad, jaki widzieliśmy w CNN", "ten człowiek powiedział prawdę" - komentują internauci nagranie, które krąży w sieci jako fragment rozmowy na antenie CNN. Zaproszony gość - broniąc Elona Muska - miał oskarżyć stację, że podżega do wojny. Nie jest to jednak prawdziwe nagranie, takiej rozmowy nie było.

Pokazujemy, co jest prawdą, a co fałszem
Weryfikujemy fake newsy, sprawdzamy dane, analizujemy informacje z sieci

Półminutowy fragment wywiadu przeprowadzonego rzekomo w stacji CNN jest rozpowszechniany w mediach społecznościowych - głównie we wpisach po angielsku i rosyjsku, ale również po polsku. Rozmowa dotyczyła Elona Muska, gdy nagle zaproszony gość zaczął obrażać stację i prowadzącego, nazywając ich "podżegaczami wojennymi".

Rozsyłane nagranie zaczyna się od słów prowadzącego Jake'a Tappera: "Prezes SpaceX Elon Musk potwierdził ostatnio doniesienia, że w zeszłym roku zablokował dostęp do swojej sieci satelitów Starlink na Krymie. Czy powinny za tym pójść jakieś reperkusje?". Gość miał odpowiedzieć: "Zupełnie nie, Jake. Elon Musk uratował świat od wojny na większą skalę, odrzucając żądania Zełenskiego". Prowadzący dopytuje, czy "naprawdę cię to nie niepokoi?" - na co gość miał zareagować, używając wulgaryzmu: "Zupełnie nie i uważam, że ty też powinieneś się z tego cieszyć, ponieważ pracujesz dla CNN. A CNN to podżegacz wojenny, który czerpie korzyści z eskalowania konfliktu. Więc p***l się, Jake".

Taką wersję rozmowy cytowali polscy użytkownicy mediów społecznościowych, którzy publikowali nagranie - m.in. na platformach Facebook i X. "Gruby wywiad w CNN"; "To najfajniejszy wywiad, jaki widzieliśmy w CNN" - pisali. "Ten człowiek powiedział prawdę"; "Jake Tapper z CNN usłyszał od korespondenta z Indii szorstką i niewygodną prawdę"; "To jest epickie! Perski YouTuber Damon Imani do Tappera 'P***l się, Jake!' A sygnał transmisji zgubił się bardzo szybko" - komentowano na anglojęzycznych kontach.

FAŁSZ
Wpisy ze zmanipulowanym wideoX.com

Już rosyjskie napisy na nagraniu powinny wzbudzić podejrzliwość odbiorców: występujący tam rzekomo gość w rzeczywistości nie wystąpił w CNN, a stworzony przez niego film jest intensywnie promowany przez rosyjską dezinformację.

Gościem sekretarz stanu USA

By znaleźć oryginalną wersję wywiadu i zobaczyć, kto naprawdę był gościem stacji, wystarczy wpisać słowa kluczowe takie jak "CNN", "wywiad" czy "Jake Tapper" do internetowych wyszukiwarek. Wiele z nich, także na Facebooku lub X, w wynikach odsyła do szeroko komentowanego wywiadu, jakiego 10 września udzielił stacji CNN Antony Blinken, sekretarz stanu Stanów Zjednoczonych.

PRAWDA

Na platformie X często publikowano jej fragment, który potem został wykorzystany do stworzenia przeróbki. Dotyczy on właściciela platformy X Elona Muska, który - według doniesień CNN i autora nowej biografii miliardera - w 2022 roku miał czasowo wyłączyć sieć Starlink, by nie dopuścić do ataku ukraińskich dronów na rosyjskie okręty. Rozmowa Tappera z Blinkenen na ten temat przebiegała następująco (jej zapis dostępny jest też na stronie Departamentu Stanu):

Jake Tapper: Prezes SpaceX Elon Musk potwierdził ostatnio doniesienia, zawarte w nowej biografii Muska autorstwa Waltera Isaacsona, że w zeszłym roku zablokował dostęp do swojej sieci satelitów Starlink na Krymie, aby zakłócić poważny ukraiński atak na rosyjską marynarkę wojenną. Innymi słowy, Musk skutecznie sabotował operację wojskową Ukrainy, sojusznika USA, przeciwko Rosji, agresorowi, który zaatakował sojusznika USA. Czy powinny za tym pójść jakieś reperkusje? Antony Blinken: Jake, nie mogę mówić o konkretnych epizodach. Oto co mogę powiedzieć: Starlink był istotnym narzędziem dla Ukraińców, aby mogli komunikować się ze sobą. Zwłaszcza dla wojskowych, by komunikować się podczas ich działań na rzecz obrony całego terytorium Ukrainy. Nadal tak jest i spodziewam się, że nadal będzie miało to kluczowe znaczenie dla ich działań. Mamy więc nadzieję i oczekujemy, że technologia ta pozostanie w pełni dostępna dla Ukraińców.  Jake Tapper: Nie wiem, że nie możesz o tym mówić; nie chcesz o tym mówić. Musk powiedział, że podobno obawiał się, że Rosja odpowie bronią nuklearną. Musk twierdzi, że oparł to na prywatnych rozmowach z wyższymi rangą rosyjskimi urzędnikami. Czy jesteś zaniepokojony tym, że Musk najwyraźniej prowadzi własne dyplomatyczne kontakty z rosyjskim rządem? Naprawdę nic z tego cię nie niepokoi? Antony Blinken: Jake, nie mogę mówić o rozmowach, które mogły się odbyć lub nie. Nie wiem. Skupiam się na fakcie, że sama technologia - Starlink - była naprawdę ważna dla Ukraińców. Nadal taką jest i powinna nadal być częścią tego, z czego mogą korzystać, by móc porozumiewać się ze sobą i - raz jeszcze - aby wojskowi mogli się komunikować.

Prowadzący rozmowę w CNN rzeczywiście pytał więc o Elona Muska, ale jego pytania w rozpowszechnianym nagraniu zostały przycięte. No i przede wszystkim nie zadawał ich korespondentowi w Delhi, tylko sekretarzowi stanu USA. Kim jest więc gość widoczny na zmanipulowanym filmiku i jak to wideo trafiło do polskojęzycznej sieci?

Irański YouTuber i rosyjskie konta

Imię i nazwisko mężczyzny wmontowanego w film podał jeden z autorów wpisów, cytując, co "perski YouTuber Damon Imani" rzekomo powiedział do Jake'a Tappera. Rzeczywiście na koncie tego youtubera ów zmanipulowany film zamieszczono 10 września, czyli w dzień wywiadu Tappera z Blinkenem. To Damon Imani jest jego autorem, ponieważ w pełnej wersji na końcu umieszczono plansze z logiem CNN i nazwą jego konta na platformie X. "Moje przemyślenia na temat decyzji Elona Muska o dezaktywacji sieci satelitarnej Starlink w obliczu konfliktu na Ukrainie" - opisał filmik youtuber.

Autor montażu dopiero w komentarzu dodał, że to "parodia, ale prawdziwa". Na jego wpis zareagował sam Elon Musk, pisząc: "Nieźle".

Na filmie irańskiego youtubera nie ma jednak rosyjskich napisów, które widać na wersji udostępnianej na polskojęzycznych kontach. Dodano je bowiem na rosyjskojęzycznym koncie Bye Biden w serwisie Telegram, na którym udostępniono filmik Damona Imaniego 11 września. Na tym profilu, gdzie regularnie publikuje się antyzachodnią i prorosyjską dezinformację, skomentowano: "Gość programu informacyjnego CNN stanął w obronie Elona Muska. Prezenter oskarżył prezesa SpaceX o blokowanie sieci satelitarnej Starlink na Krymie. Rozmówca wpadł w szał i wysłał go na trzy wesołe litery (nawiązanie do hasła 'idi na ch*j' - red.)".

Wpis ze zmanipulowanym nagraniem na rosyjskojęzycznym koncieTelegram

To za pośrednictwem tego rosyjskiego profilu nagranie uderzające w stację CNN trafiło do polskiej sieci.

Autorka/Autor:Michał Istel

Źródło: Konkret24

Źródło zdjęcia głównego: Frederic Legrand - COMEO/Shutterstock

Pozostałe wiadomości

Po głośnej imprezie w hotelu poselskim Łukasz Mejza tłumaczył z mównicy sejmowej, że w nocy bronił "tradycji polegających na wspólnym, chóralnym śpiewaniu". A w rozmowie z TVN24 tłumaczył się całodniową pracą w sejmowych komisjach i na posiedzeniach. Sprawdziliśmy więc aktywność parlamentarną tego posła PiS. Nie jest to długa analiza.

Mejza tłumaczy nocną imprezę: "skoro się pracuje cały dzień....". Jak on pracuje?

Mejza tłumaczy nocną imprezę: "skoro się pracuje cały dzień....". Jak on pracuje?

Źródło:
Konkret24

Politycy Prawa i Sprawiedliwości forsują w mediach przekaz, że wraz z powrotem Donalda Tuska na fotel premiera źle się dzieje na ryku pracy. Mateusz Morawiecki jako "dowód" pokazuje mapę z firmami, które zapowiedziały zwolnienia grupowe. Jak sprawdziliśmy, takich zwolnień nie jest więcej, niż było za zarządów Zjednoczonej Prawicy. Eksperci tłumaczą, czego są skutkiem.

Narracja PiS o grupowych zwolnieniach i "powrocie biedy". To manipulacja

Narracja PiS o grupowych zwolnieniach i "powrocie biedy". To manipulacja

Źródło:
Konkret24

"Ukraińcy mają większe prawa w Polsce niż Polacy" - stwierdził jeden z internautów, który rozsyłał przekaz o przyjęciu przez Senat uchwały "o zwolnieniu z podatku dochodowego obywateli Ukrainy i Białorusi". Posty te zawierają szereg nieprawdziwych informacji.

"Senat przyjął uchwałę o zwolnieniu z podatku dochodowego obywateli Ukrainy i Białorusi"? Nic się tu nie zgadza

"Senat przyjął uchwałę o zwolnieniu z podatku dochodowego obywateli Ukrainy i Białorusi"? Nic się tu nie zgadza

Źródło:
Konkret24

"Coś się szykuje" - przekazują zaniepokojeni internauci, rozsyłając zdjęcie zawiadomienia o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie samochodu jako świadczenia na rzecz jednostki wojskowej. Uspokajamy: dokument wygląda groźnie, lecz nie jest ani niczym nowym, ani wyjątkowym.

Masz SUV-a, "to go stracisz"? Kto i dlaczego rozsyła takie pisma 

Masz SUV-a, "to go stracisz"? Kto i dlaczego rozsyła takie pisma 

Źródło:
Konkret24

Po pogrzebie Damiana Sobola, wolontariusza, który zginął w izraelskim ostrzale w Strefie Gazy, internauci zaczęli dopytywać, co wokół jego trumny robiły swastyki i czy były prawdziwe. Sprawdziliśmy.

Swastyki pod trumną Polaka zabitego w Strefie Gazy? Wyjaśniamy

Swastyki pod trumną Polaka zabitego w Strefie Gazy? Wyjaśniamy

Źródło:
Konkret24

Tysiące wyświetleń w mediach społecznościowych ma fotografia dwóch mężczyzn jedzących coś na ulicy przed barem. Jeden to prezydencki doradca Marcin Mastalerek, drugi stoi bokiem, twarzy nie widać. Internauci informują, że to prezydent Duda, który podczas pobytu w Nowym Jorku poszedł ze swoim doradcą na pizzę do baru. Czy na pewno?

Duda i Mastalerek jedzą pizzę na ulicy? Kto jest na zdjęciu

Duda i Mastalerek jedzą pizzę na ulicy? Kto jest na zdjęciu

Źródło:
Konkret24

Według krążącego w sieci przekazu po zmianie prawa Ukraińcom łatwiej będzie uzyskać u nas kartę pobytu na trzy lata. A to spowoduje, że "do Polski będą ściągać jeszcze większe ilości Ukraińców". Przekaz ten jest manipulacją - w rzeczywistości planowane zmiany mają uniemożliwić to, by wszyscy Ukraińcy mogli uzyskiwać karty pobytu i pozostawać u nas trzy lata.

"Każdy, kto zechce" z Ukrainy dostanie kartę pobytu w Polsce? No właśnie nie

"Każdy, kto zechce" z Ukrainy dostanie kartę pobytu w Polsce? No właśnie nie

Źródło:
Konkret24

Ponad milionowe zasięgi generuje w polskiej sieci przekaz, że od początku lipca nie będzie można w Niemczech w weekendy jeździć samochodami osobowymi. Powodem ma być troska o środowisko. Uspokajamy: nie ma takich planów.

W Niemczech od lipca "całkowity zakaz jazdy w weekendy"? To "nieuzasadnione obawy"

W Niemczech od lipca "całkowity zakaz jazdy w weekendy"? To "nieuzasadnione obawy"

Źródło:
Konkret24

Czy Amerykański Czerwony Krzyż nie przyjmuje krwi od osób zaszczepionych przeciw COVID-19? Taką teorię, na podstawie pytań z formularza tej organizacji, wysnuli polscy internauci. Kwestionariusz jest prawdziwy, teoria już nie.

Amerykański Czerwony Krzyż "odmawia przyjmowania krwi" od zaszczepionych? Nie

Amerykański Czerwony Krzyż "odmawia przyjmowania krwi" od zaszczepionych? Nie

Źródło:
Konkret24

Internauci i serwisy internetowe podają przekaz, że polskie wojsko wysyła pracującym pierwsze powołania - że dostają "pracownicze przydziały mobilizacyjne". Wyjaśniamy, o co chodzi.

Pracownikom wysłano "pierwsze powołania do wojska"? Nie, wyjaśniamy

Pracownikom wysłano "pierwsze powołania do wojska"? Nie, wyjaśniamy

Źródło:
Konkret24

Sceptycy pandemii COVID-19 i przeciwnicy wprowadzonych wtedy obostrzeń szerzą ostatnio narrację, jakoby "niemiecki rząd przyznał, że nie było pandemii". Wiele wpisów z taką informacją krąży po Facebooku i w serwisie X. Nie jest to jednak prawda.

"Niemiecki rząd przyznał, że nie było pandemii"? Manipulacja pana profesora

"Niemiecki rząd przyznał, że nie było pandemii"? Manipulacja pana profesora

Źródło:
Konkret24

W sieci pojawiły się dramatyczny zbiór nagrań, rzekomo z potężnej burzy, która przeszła nad Dubajem. Niektóre z nich nie mają jednak nic wspólnego z ostatnimi wydarzeniami. Wyjaśniamy.

Powódź w Dubaju. Huragan i drzewo wyrwane z korzeniami? To nie są nagrania stamtąd

Powódź w Dubaju. Huragan i drzewo wyrwane z korzeniami? To nie są nagrania stamtąd

Źródło:
Konkret24

Posłanka PiS Joanna Lichocka zaalarmowała swoich odbiorców, że we Wrocławiu powstał "ruchomy meczet". W poście nawiązała do kwestii nielegalnych migrantów, Donalda Tuska i Unii Europejskiej. Posłanka mija się z prawdą. Pokazujemy, co rzeczywiście stoi przy Stadionie Olimpijskim w stolicy Dolnego Śląska.

"Ruchomy meczet" we Wrocławiu? Posłanka PiS manipuluje, tam stało i stoi boisko

"Ruchomy meczet" we Wrocławiu? Posłanka PiS manipuluje, tam stało i stoi boisko

Źródło:
Konkret24

"Głosują, jak im patroni z Niemiec każą", "lista hańby europosłów", "komu podziękować za pakiet migracyjny" - z takimi komentarzami rozsyłane jest w sieci zestawienie mające pokazywać, jak 25 polskich europosłów rzekomo głosowało "w sprawie pakietu migracyjnego". Tylko że grafika zawiera błędy i nie przedstawia, jak rzeczywiście ci europosłowie głosowali. Wyjaśniamy.

"Lista hańby europosłów"? Nie, grafika z błędami. Kto jak głosował w sprawie paktu migracyjnego?

"Lista hańby europosłów"? Nie, grafika z błędami. Kto jak głosował w sprawie paktu migracyjnego?

Źródło:
Konkret24

Według posłanki PiS Marleny Maląg proponowane przez obecny rząd "babciowe" oznacza likwidację programu wprowadzonego przez rząd Zjednoczonej Prawicy. "Znów oszukali?", "będą zabierać?" - pytała była minister rodziny. To manipulacja. Wyjaśniamy, czy rodzice rzeczywiście stracą na nowym świadczeniu.

Maląg: "babciowe" oznacza likwidację rodzinnego kapitału opiekuńczego. Co pominęła była minister?

Maląg: "babciowe" oznacza likwidację rodzinnego kapitału opiekuńczego. Co pominęła była minister?

Źródło:
Konkret24

Sugerując się tekstami niektórych serwisów internetowych, polscy internauci gratulują Słowakom, że "odrzucili pakt migracyjny" i piszą, że rząd Donalda Tuska powinien zrobić to samo. Sęk w tym, że Słowacja nic nie odrzuciła, a Polska - i Węgry - przyjmują takie samo stanowisko. Wyjaśniamy, na czym polega rozpowszechniany w internecie manipulacyjny przekaz.

Słowacja "odrzuca unijny pakt migracyjny, a Polska?" Uproszczenie i manipulacja

Słowacja "odrzuca unijny pakt migracyjny, a Polska?" Uproszczenie i manipulacja

Źródło:
Konkret24

Salon kosmetyczny z eksperymentalną terapią odchudzającą komarami jakoby działał w Gdańsku. Uchodźczyni z Ukrainy, która go prowadziła, miała na tym zarobić ponad milion złotych - wynika z rzekomego materiału stacji Euronews. Rozpowszechniają go w sieci prorosyjskie konta. Jest sfabrykowany.

Terapia odchudzająca komarami, fałszywe dokumenty i Ukrainka z milionem złotych. Nic tu nie jest prawdą

Terapia odchudzająca komarami, fałszywe dokumenty i Ukrainka z milionem złotych. Nic tu nie jest prawdą

Źródło:
Konkret24

W 2023 roku pierwszy raz od trzech lat spadła liczba osób, wobec których zarządzono kontrolę operacyjną. Wśród nich były też inwigilowane Pegasusem. Cały czas jest to jednak więcej niż przed objęciem rządów przez Zjednoczoną Prawicę.

Nie tylko Pegasus. Ile osób służby inwigilowały w 2023 roku?

Nie tylko Pegasus. Ile osób służby inwigilowały w 2023 roku?

Źródło:
Konkret24

Nowy warszawski radny PiS, a wcześniej wojewoda mazowiecki Tobiasz Bocheński postanowił uczcić Święto Chrztu Polski wpisem w mediach społecznościowych. Jednak swój post na ten temat zilustrował grafiką przedstawiającą chrzest nie Mieszka I, tylko innego władcy. 

Bocheński uczcił Święto Chrztu Polski. "Douczy się pan z okresu średniowiecza" 

Bocheński uczcił Święto Chrztu Polski. "Douczy się pan z okresu średniowiecza" 

Źródło:
Konkret24

Jordańska księżniczka Salma miała "osobiście strącić" sześć irańskich dronów skierowanych na Izrael, Iran zrobił Izraelowi "małe Drezno", a jeden z dronów zawisł na kablach elektrycznych... - tego typu informacje o ataku na Izrael rozchodzą się w polskich mediach społecznościowych. Są niepotwierdzone i fałszywe, oparte na starych zdjęciach i nagraniach.

Drony "strąciła jordańska księżniczka", a jeden "zaplątał się w kable". Fejki o ataku Iranu na Izrael

Drony "strąciła jordańska księżniczka", a jeden "zaplątał się w kable". Fejki o ataku Iranu na Izrael

Źródło:
Konkret24

Portal rzekomo z Londynu, a teksty publikowane po rosyjsku. Film wideo mający być dowodem, tylko że już skasowany, a bohater zniknął. Oto jak historia o rzekomym zakupie rezydencji króla Karola przez Ołenę Zełenską powiela schemat prokremlowskiej dezinformacji.

Zełenski "nabywa byłą rezydencję króla Karola"? Rosyjski schemat dezinformacji

Zełenski "nabywa byłą rezydencję króla Karola"? Rosyjski schemat dezinformacji

Źródło:
Konkret24, Snopes