"Islamizacja Europy"? Skąd jest to nagranie

Ponad 100 tys. odsłon w polskich mediach społecznościowych wygenerowało 30-sekundowe wideo pokazujące modlących się na ulicach miasta muzułmanów. Na całość składają się trzy ujęcia. Na pierwszym widzimy filmowany z góry wielki tłum klęczących ludzi; są ustawieni w regularnych rzędach, zajmują całą widoczną długość ulicy. Po kilku sekundach modlący się wstają z kolan. Drugie, nieco dłuższe ujęcie pokazuje podobną scenę - tysiące ludzi modlących się na rozłożonych na ulicy dywanikach; wypełniają ulicę w całości. Pod koniec ujęcia kamera pokazuje ogromny budynek ze złotą kopułą. Trzecie ujęcie to znowu tłum odprawiających modlitwę muzułmanów. W tle słychać głos prowadzącego modlitwę i śpiew uczestników.

"Paryż, Francja" - poinformował autor posta opublikowanego 10 listopada na portalu X, załączając wideo. Post szybko miał tysiące wyświetleń, polubiło go ponad 2 tys. użytkowników. "Kto za to odpowie?'' - zapytał autor (pisownia postów oryginalna). "Nikt jak zwykle, Rdzenni Francuzi jeśli takie jeszcze istnieją'' - odpowiedział jeden z internautów. "A francuskim p**** przeszkadzał jeszcze niedawno krzyżyk na łańcuszku - bo mieli tą swoją świecką republikę... Kara za głupotę będzie sroga - ci obcy dobrowolnie się nie wysiedlą"; "Francja, Anglia są skończone, tam już rządzi islam''; "Ech..., gdyby we Francji rządził dziś ktoś taki jak Trump?''; "Islamizacja Europy w toku"; "Tak wygląda otwieranie granic i pomoc uchodźcom. Tak naprawdę na własne życzenie..." - pisali inni. Tego typu komentarze są nawiązaniem do polityki migracyjnej rządu Francji i oceną, jakoby zła strategia migracyjna doprowadziła do niekontrolowanego napływu muzułmanów do tego kraju.

Jednak nie wszyscy komentujący uwierzyli, że film pokazuje Paryż. "To nie Paryż!!!"; "To nie jest Francja. Widać po architekturze" - zauważali. Inni pisali, że to się działo w Rosji.

Co więc pokazuje nagranie? Otóż rzeczywiście wydarzenie z Rosji, które z francuską polityką migracyjną nie ma nic wspólnego.

Za pomocą odwróconego wyszukiwania obrazem ustaliliśmy, że budowla widoczna w drugim ujęciu filmu to Meczet Katedralny w Moskwie. W obecnym kształcie działa od 2015 roku. Wcześniej na tym terenie znajdowała się znacznie mniejsza świątynia. Jak można przeczytać na stronie internetowej meczetu, w uroczystym otwarciu 23 września 2015 roku wziął udział prezydent Rosji Władimir Putin. Świątynia ta należy do jednych z największych meczetów w Europie. Budowa pochłonęła ok. 170 mln dolarów; część kosztów pokryła Turcja. Otwarcie meczetu relacjonowały także polskie media.

Nagranie, które teraz jest rozsyłane w sieci, zostało opublikowane 4 maja 2022 roku na YouTube. Podpisano je: ''salat aid 2022 Moscou russie". Salat oznacza muzułmańską modlitwę rytualną. Oprócz nagrania na YouTube znaleźliśmy także publikację z tego samego dnia na Facebooku. Autor do załączonego filmiku dodał opis: "Eid el-Fitr. Rosja. Wczoraj w Moskwie z okazji obchodów święta Eid muzułmanie nie mieli już miejsca w meczecie i wyszli na ulice, aby się modlić. Putin nakazał policji pilnować, by nikt nie przeszkadzał im podczas modlitwy".

Tak więc wideo rozpowszechniane w polskich mediach społecznościowych z błędnie podawaną lokalizacją pochodzi sprzed ponad dwóch lat i przedstawia obchody muzułmańskiego święta w Moskwie.

Chodzi o święto Id al-Fitr (Eid al-Fitr) zwane także Ramadan Bajram. To trzydniowe święto wyznacza koniec Ramadanu. Powszechnie znane jest także jako Święto Przerwania Postu. W kalendarzu muzułmańskim jest ono stałym świętem, ale według kalendarza gregoriańskiego data jest ruchoma. Kalendarze muzułmański i gregoriański oparte są bowiem na różnych cyklach – pierwszy na księżycowym, drugi na słonecznym. Jak informuje Brittanica, Id al-Fitr to czas wspólnej modlitwy, oficjalnych przyjęć i prywatnych odwiedzin, kiedy "przyjaciele składają sobie życzenia, wręczają sobie prezenty, zakładają nowe ubrania oraz odwiedzają groby bliskich" (tłum. red.).

W 2022 roku Święto Przerwania Postu przypadło 2 maja. O obchodach informował między innymi The Moscow Times. W artykule z 3 maja 2022 roku w relacji załączono kilka fotografii pochodzących z Moskva News Agency - na jednej widoczny jest charakterystyczny wysoki budynek z szarą elewacją. Ten sam budynek widać na popularnym nagraniu. Przeanalizowaliśmy okolice meczetu za pomocą Google Maps - rzeczywiście, budynek ten znajduje się przy ulicy Szczepkina pod numerem 42; są tam między innymi siedziby Ministerstwa Energetyki Rosyjskiej Federacji i firmy Roskosmos, czyli państwowej agencji kosmicznej.

Również meczet widoczny na zdjęciach opublikowanych w serwisie The Moscow Times to ten sam, który można dojrzeć w nagraniu. Zgadza się kolor elewacji i wykończeń, a także elementy charakterystyczne, w tym ogromna złota kopuła.

Informację, że w Meczecie Katedralnym w Moskwie odbyły się uroczystości święta Id al-Fitr, można znaleźć na stronie meczetu. Udostępniono tam treść kazania z tego dnia. "W imieniu Duchowej Administracji Muzułmanów Federacji Rosyjskiej i całego naszego duchowieństwa gratuluję wam wszystkim, waszym domom, waszym rodzinom zakończenia procesu świętego miesiąca Ramadanu i nadejścia dnia święta" - czytamy w nim.

Nie po raz pierwszy nagranie z modlącymi się na ulicach muzułmanami zdobywa popularność w sieci, a internauci błędnie twierdzą, że to stolica Francji. Sprawie przyjrzała się w 2023 roku polska redakcja AFP Fact Check - w artykule z 4 stycznia czytamy, że fałszywa narracja zaczęła się rozprzestrzeniać już pod koniec 2022 roku, kiedy to 23 grudnia w 10. dzielnicy Paryża doszło do zabójstwa w wyniku zastrzelenia. Zginęły trzy osoby - Kurdowie, a trzy inne zostały ranne. Zatrzymano tego dnia 69-letniego mężczyznę, który znany był już francuskim służbom i rok wcześniej zaatakował obóz dla imigrantów. Właśnie krótko po tym wydarzeniu posty o antyislamskiej treści z fałszywą informacją o nagraniu z modłami zaczęły krążyć po sieci.

Lecz do dezinformacji z wykorzystaniem tego filmu doszło jeszcze wcześniej - w maju 2022 roku, czyli w miesiącu, w którym obchodzono widoczny na nagraniu Id al-Fitr w Moskwie. Opisał to wtedy francuski serwis 20 Minutes.