Ilu policjantów brakuje w kraju? Cztery garnizony dominują

Kandydat PiS na prezydenta Karol Nawrocki na spotkaniach z wyborcami mówi m.in. o bezpieczeństwie, poruszając kwestię policji. I tak np. w Żyrardowie 6 marca przekonywał: "Bo w ogóle w Polsce nie ma teraz środków finansowych i na wielkie projekty, i na etaty dla policji, i nie ma policjantów w całej skali kraju. Kilka tysięcy, drodzy państwo, wakatów w polskiej policji. A wy przecież chcecie czuć się bezpiecznie". Także 14 marca na konferencji prasowej w Gubinie powtarzał: "Dzisiaj nie ma policjantów w państwie polskim w wystarczającej ilości".

Temat wakatów w policji podchwycili politycy PiS. 12 marca na konferencji prasowej w Sejmie posłanki Olga Semeniuk-Patkowska i Anita Czerwińska zwracały uwagę na - ich zdaniem - dużą liczbę nieobsadzonych etatów w policji w Warszawie. Zaś 24 marca na konferencji prasowej szef klubu PiS Mariusz Błaszczak stwierdził, że w Warszawie obniżył się poziom bezpieczeństwa, a wprowadzenie paktu migracyjnego jeszcze pogorszy sytuację. I dodał, że w stołecznej policji jest "ponad 10 tysięcy wakatów". Policja od razu zdementowała informację Błaszczaka. Rzecznik Komendy Stołecznej Policji młodszy inspektor Robert Szumiata przekazał, że w garnizonie stołecznym jest 2650 wakatów, z czego 1068 w Warszawie.

Trudno, by w stolicy było ponad 10 tysięcy wakatów w policji, skoro tyle jest tam samych etatów. Chcąc wyjaśnić i przedstawić, jak wygląda sytuacja z brakami kadrowymi w policji, poprosiliśmy o stosowne dane Komendę Główną Policji. Bo problem wakatów istnieje nie od dziś, lecz podawanie samych liczb w oderwaniu od zmian, jakie nastąpiły, jest manipulacją.

Statystyki przekazane Konkret24 przez biuro prasowe Komendy Głównej Policji 21 marca przedstawiają stan zatrudnienia w policji w latach 2015-2024 (na 31 grudnia każdego roku). Uwagę zwraca przyrost liczby etatów od 2022 roku. Wcześniej było to 102 309 (2015-2016), a potem przez kilka lat 103 309. W 2022 roku przyrost wyniósł jednak 2000, rok później - 1800, tyle samo w 2024 roku.

Wyjaśnijmy: liczba etatów policji ustalana jest w ustawie budżetowej na dany rok. W 2025 roku wynosi już 110 709 etatów.

Za tym zwiększaniem liczby etatów nie szedł jednak wzrost zatrudnienia - stąd wzrost liczby wakatów (czyli różnicy). Od 3,4 tys. w 2015 roku do 11,7 tys. w 2024. Przez większość analizowanego okresu, przy w miarę stałej liczbie etatów, także zatrudnienie utrzymywało się na podobnym poziomie: 97-99 tys. W 2021 roku nastąpił wyraźny wzrost - liczba funkcjonariuszy przekroczyła 100 tys. , ale w kolejnych latach, przy wciąż dodawanych etatach, zatrudnienie było już niższe. W 2023 roku w policji było 96 716 funkcjonariuszy i 107 109 etatów, a w 2024 roku - 97 256 funkcjonariuszy na 108 909 etatów.

W latach 2015-2022 w policji brakowało 2,3-5,4 tysiąca funkcjonariuszy. Gorzej było w 2023 roku - brakowało 10,4 tys. i rok później - 11,7 tys.

W styczniu tego roku wiceminister spraw wewnętrznych i administracji Czesław Mroczek mówił Polskiej Agencji Prasowej, że w policji jest "blisko 13,5 tysiąca wakatów" w skali kraju.

Jak wynika z danych o etatach i zatrudnieniu policjantów w województwach oraz Komendzie Stołecznej Policji na koniec 2024 roku, najwięcej wakatów było w KSP (2444) oraz w województwach śląskim (1429), dolnośląskim (1182) i łódzkim (729). To prawie połowa (49,6 proc.) wszystkich wakatów w policji w 2024 roku.

Zatem problem dotyczy szczególnie Warszawy i przeważnie najbardziej zaludnionych województw (śląskie - 2. miejsce, dolnośląskie - 5. miejsce, łódzkie - 6. miejsce pod względem liczby ludności za Główny Urząd Statystyczny). W 11 województwach liczba wakatów w policji nie przekraczała 500 na koniec 2024 roku.

Braki kadrowe w policji nie są jednak związane akurat z obecnym rządem - istnieją od lat, to znany problem. W 2017 roku (drugi rok rządów Zjednoczonej Prawicy) młodzi stażem policjanci porzucali mundur po kilku latach służby. Za małe pensje, brak dodatków, za dużo niebezpieczeństw - to niektóre przyczyn odejść, które wskazywali wówczas w rozmowie z dziennikarzem tvn24.pl Robertem Zielińskim.

W kolejnych latach rząd Zjednoczonej Prawicy nie uporał się z tym problemem. W 2023 roku ówczesny senator Koalicji Obywatelskiej Krzysztof Brejza uzyskał od Komendy Głównej Policji dane o policyjnych wakatach - informował na Twitterze (obecnie serwis X), że 1 marca 2023 roku brakowało w kraju 12 925 policjantów.

Komenda Główna Policji nie odpowiedziała nam na pytanie, z czego głównie wynikają obecne braki kadrowe; czy chodzi wyłącznie o zarobki. Natomiast wiceprzewodniczący Zarządu Głównego Niezależnego Samorządowego Związku Zawodowego Policjantów mł. insp. Andrzej Szary komentuje: - Na dzień 1 marca 2025 roku mamy 14,5 tysiąca wakatów w policji. Mimo intensywnych naborów niedobory kadrowe nadal są bardzo duże, szczególnie w Komendzie Stołecznej, gdzie brakuje prawie 2,6 tysiąca funkcjonariuszy. W Katowicach to około 1,5 tysiąca, we Wrocławiu - niemal tyle samo. W skali kraju sytuacja w niektórych jednostkach wojewódzkich jest wręcz dramatyczna. Nie widać perspektyw na poprawę tej sytuacji jeszcze w tym roku - ocenia.

Z czego wynika brak chętnych do pracy? Według Andrzeja Szarego problemem są przede wszystkim zarobki. - Niestety, zawód policjanta nie jest na tyle atrakcyjny finansowo, by przyciągać wystarczającą liczbę kandydatów. Kwestie socjalne również odgrywają istotną rolę; w porównaniu z wojskiem wciąż pozostajemy daleko w tyle - stwierdza.

Sytuacja ma ulec nieco zmianie od 1 lipca, gdy wejdzie w życie dodatek mieszkaniowy dla służb mundurowych; będzie wynosił od 900 do 1800 zł bez podatku. - Dzięki temu policjanci będą mogli wynająć mieszkanie lub wziąć kredyt hipoteczny, co może pomóc w przyciągnięciu kandydatów do dużych miast, gdzie wakatów jest najwięcej - mówi Andrzej Szary. Ale zaznacza, że to kropla w morzu potrzeb. - Nie da się przyciągnąć 14 tysięcy nowych funkcjonariuszy jedynie poprzez kampanie reklamowe. Aby to osiągnąć, musielibyśmy mieć około 50 tysięcy chętnych i spośród nich wybrać tych najlepszych - zauważa.

Z "najlepszymi" może być problem, bo obecny rząd próbuje naprawić sytuację... obniżeniem kryteriów sprawności fizycznej dla kandydatów do policji. Zmiany dokonano rozporządzeniem ministra spraw wewnętrznych i administracji z 14 lutego 2025. Zgodnie z nim od 15 marca test sprawności fizycznej przewiduje cztery, a nie jak wcześniej osiem prób sprawnościowych. Kandydat na policjanta zaliczy testy, jeśli uzyska 32 na 60 punktów. Przed zmianą musiał uzyskać 43.

- Zmiany w przepisach obniżyły wymagania dotyczące sprawności fizycznej oraz psychofizycznej. Tłumaczy się je brakiem chętnych do pracy w policji, jednak jako związek zawodowy od lat podkreślamy, że jest to niewłaściwe rozwiązanie. Kryteria powinny być podnoszone, a nie obniżane. Należy szukać innych sposobów: podwyższyć wynagrodzenia, lepiej wyposażyć funkcjonariuszy w sprzęt - przekonuje Andrzej Szary. - Obawiamy się, że konsekwencją przyjmowania mniej przygotowanych osób będą interwencje, które spotkają się z negatywną oceną społeczną - dodaje.

Związkowiec pytany, dlaczego ostatnie dwa lata były szczególnie trudne, jeśli chodzi o kadry, stwierdza: - Trudno jednoznacznie wskazać przyczynę. Niepokojące jest to, że wielu policjantów odchodzi, zanim uzyskają uprawnienia emerytalne. Często są to osoby z kilkuletnim stażem, które rezygnują, bo miejsce pracy nie spełnia ich oczekiwań. Z rozmów z nimi wiemy, że szukają stabilności finansowej, chcieliby móc kupić mieszkanie, zapewnić sobie i rodzinie godne warunki życia.

- Państwo stoi przed ogromnym wyzwaniem: musi stworzyć lepsze warunki pracy i wynagrodzeń dla funkcjonariuszy policji. Młodzi ludzie chcą służyć, ale chcą być za to godnie wynagradzani - podsumowuje inspektor Andrzej Szary.

AKTUALIZACJA

Już po publikacji tekstu, 28 marca, otrzymaliśmy odpowiedź z Komendy Głównej Policji na nasze pytania dotyczące przyczyn braków kadrowych. Podano z nim aktualne dane: "W marcu 2024 roku stan etatowy polskiej Policji wynosił 108 909, natomiast liczba wakatów 16 262. W 2025 roku ustawą modernizacyjną zwiększony został stan etatowy Policji o 1800 etatów i obecnie wynosi 110 709. Stan zatrudnienia na 1 marca 2025 roku wynosi 96 237 funkcjonariuszy, a aktualny wakat w Policji wynosi 13,07 proc." - oraz potwierdzono wyjaśnienie, które podaliśmy wyżej: "Większa liczba wakatów wiąże się właśnie ze zwiększonym stanem etatowym przyznanym Policji ustawą modernizacyjną".

Dalej kom. Wioletta Szubska z wydziału prasowego KGP pisze: "2025 rok to także 500 (ze wskazanej puli 1 800) nowych etatów dla Centralnego Biura Zwalczania Cyberprzestępczości. Rosnąca skala cyberprzestępczości powoduje konieczność ciągłego rozwoju biura, zarówno tego w zakresie osobowym jak i infrastrukturalnym". Jak informuje: "Tylko w pierwszych dwóch miesiącach 2025 roku odnotowano wzrost liczby złożonych podań o przyjęcie w porównaniu do analogicznego okresu roku ubiegłego o 2 194, czyli aż o 81 proc. I tak według stanu na dzień 5 marca bieżącego roku do służby w Policji przyjęto 1 015 osób, w tym też 41 byłych funkcjonariuszy, a w postępowaniu kwalifikacyjnym było 6 667 kandydatów. Od 1 stycznia do 28 lutego 2025 roku kandydaci złożyli 4 885 podań do służby w Policji. W 2024 roku wstępnie planowanych było 6 naborów, jednak liczba chętnych spowodowała, że koniecznym było przeprowadzenie kolejnych, dodatkowych naborów, nawet kilku w ciągu miesiąca. Komendant Główny Policji nadinsp. Marek Boroń wskazał terminy naboru do Policji w 2025 roku (27 lutego, 15 kwietnia, 12 maja, 7 lipca, 28 sierpnia, 16 września,23 października, 25 listopada i 30 grudnia) oraz określił minimalną liczbę osób planowanych do przyjęcia do służby na poziomie 6 500 osób". Komisarz Szubska wymienia następie "szereg zmian, których celem było wypracowanie systemowych rozwiązań dotyczących m.in. doboru do służby w Policji oraz zastosowania koncepcji związanych ze ścieżką rozwoju zawodowego policjantów, mających na względzie jakość i komfort pracy (...), a także zwiększenie konkurencyjności zawodu policjanta na rynku pracy". Chodzi m. in. o ułatwienie powrotu do służby funkcjonariuszom zwolnionym z niej; opisany wyżej nowy test sprawności fizycznej; wprowadzenie szkoleń hybrydowych. "W 2024 roku zrealizowano 78 proc. potrzeb w zakresie szkoleń podoficerskich i 67 proc. szkoleń aspiranckich. Taka forma daje możliwość awansu zawodowego większej liczbie funkcjonariuszy, którzy mogą podnosić swoje kwalifikacje bez opuszczania swoich miejsc pełnienia służby" - czytamy. Komisarz Szubska pisze też o mających ruszyć od 1 lipca świadczeniach mieszkaniowych dla podległych służb, które poprawią warunki pełnienia służby, a tym samym zachęcą do podjęcia służby w policji.

"Rozpoczęte w 2024 roku w Policji zmiany to oczywiście proces długoterminowy i rozłożony na lata, niemniej już widać pierwsze efekty, a obserwowany wzrost zainteresowania służbą w Policji wskazuje na pozytywny trend w rekrutacji" - podkreśla kom. Szubska, wymieniając przy tym całą listę działań promocyjnych i informacyjnych, które mają zachęcać do podjęcia pracy w policji.