FAŁSZ

"Szwedzki uniwersytet potwierdził zmiany genetyczne po szczepionkach"? W ogóle tego nie badano

"Szwedzki uniwersytet potwierdził zmiany genetyczne po szczepionkach"? W ogóle tego nie badano Shutterstock

Informacja, jakoby szwedzki uniwersytet "potwierdził nieodwracalne zmiany genetyczne po szczepionkach" Pfizera na COVID-19, rozchodzi się w sieci - ale jest fake newsem. Badanie przeprowadzone przez szwedzkich naukowców dotyczyło czegoś innego.

Pokazujemy, co jest prawdą, a co fałszem
Weryfikujemy fake newsy, sprawdzamy dane, analizujemy informacje z sieci

Szwedzcy naukowcy mieli dokonać sensacyjnego odkrycia - tak przynajmniej przekonuje jeden z użytkowników Twittera, którego przekaz się rozchodzi w sieci. "Szwedzki uniwersytet potwierdził nieodwracalne zmiany genetyczne po szczepionkach kowidowych" - napisał 11 lipca. Tweeta polubiło blisko 2 tys. internautów, ponad 600 podało dalej. Użytkownicy zostawili 250 komentarzy. "Foliarze znowu mieli rację, cóż za niespodzianka"; "Sami ludzie zrobili sobie krzywdę beż przymusu"; "Skończy się katastrofą" - pisali. Posty z tym przekazem krążyły również na Facebooku. Jednak część uczestników dyskusji w sieci była wobec niego sceptyczna. Sugerowali, że jest nieprawdziwy.

fałsz

Internauta o badaniu szwedzkich naukowców
Wprowadzający w błąd post o badaniu szwedzkich naukowcówInternauta o badaniu szwedzkich naukowcówTwitter

Jak sprawdziliśmy, jest to fake news, który krążył w sieci już w lutym tego roku. Szwedzkie badanie wcale nie udowodniło, że szczepionki przeciw COVID-19 powodują "nieodwracalne zmiany genetyczne" czy w jakikolwiek sposób wpływają na ludzki genom.

Koronawirus znów w natarciu, ale rząd nie planuje obostrzeń. "Zlikwidowano COVID-19 w NFZ"
Koronawirus znów w natarciu, ale rząd nie planuje obostrzeń. "Zlikwidowano COVID-19 w NFZ"Fakty TVN

Lekarz szerzący wcześniej infodemię

Niektórzy internauci prosili w komentarzach o podanie źródła informacji. Autor posta nie odpowiedział, ale odpowiadali inni twiterowicze. Jeden zamieścił linka do tweeta Petera McCullougha - amerykańskiego lekarza znanego z rozpowszechniania niemających oparcia w wiedzy medycznej informacji o szczepieniach przeciw COVID-19. O jego działalności pisaliśmy już w Konkret24.

8 lipca McCullough opublikował na Twitterze fragment swojego telewizyjnego wystąpienia. Powoływał się w nim na ustalenia naukowców Uniwersytetu w Lund. Jak przekonywał, dowodziły one, że szczepionka firmy Pfizer "dokonuje procesu odwrotnej transkrypcji i umieszcza DNA w ludzkim genomie".

fałsz

Tweet amerykańskiego lekarza z 8 lipca
Tweet amerykańskiego lekarza z 8 lipcaTweet amerykańskiego lekarza z 8 lipcaTwitter

Nieco inaczej wyjaśniał to mężczyzna towarzyszący McCulloughowi w studiu: że istnieje enzym, który może "wziąć informację o szczepionce zawartą w matrycowym RNA i umieścić ją w DNA danej osoby". Jak zaznaczył, wcześniej "mówiono, że to się nie może wydarzyć". Według niego szwedzkie badania wykazały, że może się tak stać w warunkach laboratoryjnych.

McCullough i jego towarzysz nie powiedzieli niczego nowego. Podobne wprowadzające w błąd interpretacje opublikowanej w styczniu tego roku pracy szwedzkich naukowców krążą w internecie co najmniej od końca lutego. W marcu serwis Reuters Fact-Check pisał o rozpowszechnianej fałszywej informacji, jakoby szczepionka mRNA firmy Pfizer "trwale zmieniała ludzkie DNA". To podobne stwierdzenie do tego podanego przez polskiego internautę w cytowanym wyżej tweecie. Reuters zwrócił uwagę na brakujący kontekst wypowiedzi rozpowszechnianych w internecie. Sami autorzy szwedzkiego badania stwierdzili bowiem, że ich badanie nie może być wykorzystane do wyciągania wniosków dotyczących ludzkiego DNA.

Nie badano, czy szczepionka wpływa na ludzki genom

W związku z podawanymi już zimą w internecie fałszywymi informacjami 10 marca na stronie Uniwersytetu w Lund opublikowano wyjaśnienia współautorów pracy - profesorów Yang de Marinisa i Magnusa Rasmussena. "To badanie nie docieka, czy szczepionka Pfizer zmienia nasz genom. Nasza publikacja jest pierwszym badaniem in vitro dotyczącym przekształcenia mRNA szczepionki w DNA wewnątrz komórek pochodzenia ludzkiego" - wyjaśniał de Marinis. Rasmussen podkreślał, że wyniki te obserwowano w szalkach Petriego (rodzaj naczynia laboratoryjnego) w warunkach eksperymentalnych.

Nie wiemy jeszcze, czy przekształcone DNA jest integrowane z DNA komórek w genomie - a jeśli tak, to czy ma to jakieś konsekwencje. prof. Magnus Rasmussen, współautor pracy

Naukowcy prowadzili badania na komórkach ludzkiej wątroby. Celem ich pracy było ustalenie, czy szczepionka mRNA firm Pfizer/BioNTech zostaje przekształcona w DNA. Prace podjęto w związku z wcześniejszymi ustaleniami uczonych z amerykańskiego Massachusetts Institute of Technology (MIT) - wykazali, że mRNA wirusa SARS-CoV-2 może być przekształcone w DNA i zintegrowane z ludzkim genomem. Portal medyczny Healthfeedback.org nazwał jednak tamte badania kontrowersyjnymi, a inni naukowcy nie byli w stanie odtworzyć wyników.

Współautor szwedzkiego badania, profesor de Marinis, zaznaczył, że nie wiadomo, czy podobne zmiany udałoby się zaobserwować w komórkach innych typów tkanek. "Nie ma powodu, aby ktokolwiek zmienił swoją decyzję o przyjęciu szczepionki na podstawie tego badania" - podsumował prof. Rasmussen.

Autor: Krzysztof Jabłonowski / Źródło: Konkret24; zdjęcie: Shutterstock/Twitter

Źródło zdjęcia głównego: Shutterstock

Pozostałe wiadomości

Sprawa Ryszarda Cyby, skazanego za zabicie działacza PiS, to przykład, jak można robić politykę, budując wśród wyborców poczucie zagrożenia. Niekoniecznie w zgodzie z prawdą i faktami. A także jak brak oficjalnych informacji i reakcji na fakty rodzi fałsz, który trudno powstrzymać.

"Więzienie opuścił morderca". Kalendarium szerzenia paniki

"Więzienie opuścił morderca". Kalendarium szerzenia paniki

Źródło:
Konkret24

Nagranie z manifestacji jest prawdziwe, wśród demonstrantów jest wiele osób o ciemnej karnacji. Publikując ten film, Sławomir Mentzen straszy "powstawaniem nowych meczetów i zdejmowaniem krzyży". Wyjaśniamy, na czym polega manipulacja lidera Konfederacji.

Mentzen: "tak wygląda Warszawa". Manipuluje

Mentzen: "tak wygląda Warszawa". Manipuluje

Źródło:
Konkret24

Na kolejnych spotkaniach z wyborcami i w kolejnych wypowiedziach publicznych kandydat PiS na prezydenta Karol Nawrocki powtarza te same twierdzenia - nie zawsze zgodne z prawdą. Niektóre powtarza szczególnie chętnie i często.

Dziesięć nieprawd Karola Nawrockiego

Dziesięć nieprawd Karola Nawrockiego

Anna Bryłka z Konfederacji twierdzi, że "cały czas zwiększa się liczba wydawanych zezwoleń na pracę" cudzoziemcom. Według polityków koalicji rządzącej jest odwrotnie. Kto ma rację? Sprawdziliśmy statystyki.

Zezwoleń na pracę dla cudzoziemców więcej czy mniej? Mamy dane

Zezwoleń na pracę dla cudzoziemców więcej czy mniej? Mamy dane

Źródło:
Konkret24

"Unijna złodziejka!", "zamordyzm", "źle się to kojarzy" - tak internauci komentują nową inicjatywę unijną. Twierdzą, że Komisja Europejska będzie mogła przejmować prywatne oszczędności obywateli i przeznaczać je jako inwestycje w swoje projekty. Przekaz powtarzają politycy prawicy. Jest fałszywy.

UE szykuje "zamach na oszczędności"? Chodzi o pewną strategię

UE szykuje "zamach na oszczędności"? Chodzi o pewną strategię

Źródło:
Konkret24

Sławomir Mentzen opowiada na spotkaniach z wyborcami, że stopień przestępczości w Niemczech gwałtownie wzrósł po napływie imigrantów - i jako "dowód" zestawia dane dotyczące Algierczyków i Japończyków. Choć istnieją takie liczby, to jednak takie ich przedstawienie jest manipulacją i wprowadzaniem opinii publicznej w błąd.

Mentzen woli Japończyków od Algierczyków. I manipuluje

Mentzen woli Japończyków od Algierczyków. I manipuluje

Źródło:
Konkret24

"Wzruszające", "serce ściska", "szacunek dla pieska" - komentują internauci zdjęcia mające pokazywać uroczystość pożegnania policyjnego psa w jednej z jednostek. To obrazy wprawdzie poruszające, ale nieprawdziwe.

"Niewdzięczna służba, dzięki piesku". Pogrzeb, którego nie było

"Niewdzięczna służba, dzięki piesku". Pogrzeb, którego nie było

Źródło:
Konkret24

- Singapur wydaje znacznie mniej niż Polska, a mimo to ma znacznie lepszy system ochrony zdrowia - przekonuje Sławomir Mentzen, kandydat Konfederacji na prezydenta RP. Wyjaśniamy, czego nie mówi o singapurskim systemie, a co powinniśmy o nim wiedzieć, by się z nim porównywać.

Mentzen porównuje Singapur do Polski. O czym nie mówi?

Mentzen porównuje Singapur do Polski. O czym nie mówi?

Źródło:
Konkret24

Europoseł PiS Piotr Mueller alarmuje, że Unia Europejska planuje zabronić wymiany różnych części auta, jeśli dojdzie do ich usterki. Twierdzi, że nowe samochody będą musiały iść na złom. Uspokajamy: to nieprawda.

Piotr Mueller: nowe auto trzeba będzie oddać na złom. Nieprawda

Piotr Mueller: nowe auto trzeba będzie oddać na złom. Nieprawda

Źródło:
Konkret24

Antyimigrancki hejt wzbudza rozpowszechniane w mediach społecznościowych - między innymi przez polityków PiS - nagranie z Wrocławia. Widać na nim gromadzących się na ulicy cudzoziemców, a ironiczny opis głosi, że to "przyjazd inżynierów". Politycy opozycji informują wręcz, że to "inżynierowie z Afryki sprowadzani przez PO i Tuska". To fałsz.

"Inżynierowie z Afryki" przyjechali do Wrocławia? Skąd to nagranie

"Inżynierowie z Afryki" przyjechali do Wrocławia? Skąd to nagranie

Źródło:
Konkret24

Ponad 50 zgłoszonych komitetów wyborczych, ponad 40 zarejestrowanych. O co chodzi? Raczej nie o wygraną w wyborach. To skutek paradoksu polskiego prawa. Tłumaczymy, jakie są korzyści z rejestracji komitetu wyborczego, który jednak zarejestrowanego kandydata nie ma.

44 komitety wyborcze zarejestrowane. Wśród nich "semiwirtualne"

44 komitety wyborcze zarejestrowane. Wśród nich "semiwirtualne"

Źródło:
Konkret24

Prezydent USA "nie wie", na jakiej podstawie Dania rości sobie prawa do Grenlandii. Nie sądzi, "żeby to było prawdą". Jednak tak właśnie jest, w dodatku wiele lat temu zwierzchnictwo Danii nad wyspą uznały także Stany Zjednoczone.

Dlaczego Grenlandia jest duńska? Trump "nie wie, czy to prawda"

Dlaczego Grenlandia jest duńska? Trump "nie wie, czy to prawda"

Źródło:
Konkret24

Zwolennicy kawy z mlekiem i cukrem oburzają się na rzekomy zakaz, który ma wprowadzić Unia Europejska. "Co będzie następne? Zakaz soli?", "idiotyzmy" - komentują. Podstawą tych fałszywych doniesień jest artykuł jednego z polskich serwisów, który opatrznie zrozumiano. Wyjaśniamy, co naprawdę ograniczy UE.

UE "zakazuje mleka i cukru w kawie"? Czegoś innego

UE "zakazuje mleka i cukru w kawie"? Czegoś innego

Źródło:
Konkret24

Ilu policjantów brakuje w całym kraju? Kilka tysięcy? Kilkanaście? Opozycja włączyła temat braków kadrowych w policji do kampanii prezydenckiej, ale problem ten istnieje od lat. Zwiększanie liczby etatów w czasach Zjednoczonej Prawicy nie pomogło.

Ilu policjantów brakuje w kraju? Cztery garnizony dominują

Ilu policjantów brakuje w kraju? Cztery garnizony dominują

Źródło:
Konkret24

W Warszawie zacznie rzekomo obowiązywać "ustawa o aresztowaniu dzwonów kościelnych" czy "likwidacja kościelnych dzwonnic" - alarmują politycy opozycji i internauci. Wszystko z powodu pewnego projektu grupy radnych, który wykorzystano do tej manipulacji.

Trzaskowski "chce uciszyć kościelne dzwony"? Skąd ten przekaz

Trzaskowski "chce uciszyć kościelne dzwony"? Skąd ten przekaz

Źródło:
Konkret24

Co oznacza mała czarna gwiazdka przy niektórych cenach? Tak duński właściciel sieci Netto postanowił pomóc klientom bojkotować amerykańskie produkty. Według polskich internautów to rozwiązanie ma się też pojawić w sklepach sieci w naszym kraju. Wyjaśniamy.

Bojkot amerykańskich produktów także w Polsce? Jeszcze nie

Bojkot amerykańskich produktów także w Polsce? Jeszcze nie

Źródło:
Konkret24

Polscy internauci alarmują, że Unia Europejska chce zabronić korzystania z plastikowych dowodów osobistych. Podstawą jest artykuł jednego z serwisów, który nie do końca podał prawdę.

"Pożegnaj się z dowodem osobistym"? Co planuje UE

"Pożegnaj się z dowodem osobistym"? Co planuje UE

Źródło:
Konkret24

"Tak było. Ale teraz nikt nie pamięta"; "przy obecnej demografii to nie wróci" - komentują internauci rozsyłane w sieci zdjęcia, które mają przedstawiać kolejki do urzędów pracy za pierwszych rządów Donalda Tuska. Sprawdziliśmy, kiedy powstały te zdjęcia.

Kolejki do urzędów pracy "za Tuska"? Również w czasach PiS

Kolejki do urzędów pracy "za Tuska"? Również w czasach PiS

Źródło:
Konkret24

Prorosyjskie konta w Polsce i na świecie rozsyłają rzekomy materiał francuskiego dziennika o sondażu dotyczącym popularności polityków. Według niego 71 procent Francuzów uważa, że byłoby im lepiej pod rządami Władimira Putina. Nic tu jednak nie jest prawdziwe.

71 procent Francuzów woli Putina od Macrona? Mamy wyjaśnienie "Le Figaro"

71 procent Francuzów woli Putina od Macrona? Mamy wyjaśnienie "Le Figaro"

Źródło:
Konkret24

Kandydat PiS na prezydenta Karol Nawrocki - a za nim politycy tej partii - od kilku dni rozgłaszają, że "rząd po cichu przepchnął przepisy", które pozwolą stawiać wiatraki 500 metrów od domostw. Po pierwsze, przyjmowanie i konsultowanie projektu odbywało się otwarcie i zgodnie z procedurami. Po drugie, ustawa nie została jeszcze przegłosowana.

PiS: "rząd po cichu przepchnął przepisy". A naprawdę?

PiS: "rząd po cichu przepchnął przepisy". A naprawdę?

Źródło:
Konkret24

Na spotkaniach z wyborcami Szymon Hołownia mówi między innymi o problemach demograficznych Polski. W Częstochowie przedstawił nawet, jak wygląda tam trend spadkowy urodzeń. Czy ma rację?

Ile dzieci rodzi się w Częstochowie? Hołownia wylicza, my sprawdzamy

Ile dzieci rodzi się w Częstochowie? Hołownia wylicza, my sprawdzamy

Źródło:
Konkret24

Setki tysięcy wyświetleń w mediach społecznościowych generuje nagranie mające udowadniać, że Ukraińcy wykorzystują wojnę do propagandy. Tymczasem ten film jest przykładem prorosyjskiej dezinformacji. Przekaz o "wojennych aktorach" nie jest nowy, sposób stworzenia fałszywki również.

"Aktorka z frontu"? Nie, ale "ciemny lud kupuje"

"Aktorka z frontu"? Nie, ale "ciemny lud kupuje"

Źródło:
Konkret24

Twórcom tych stron chodzi nie tylko o przemycanie rosyjskich punktów widzenia do polskiego internetu. Dzięki takim witrynom można też cytować rosyjskie media państwowe, w Polsce zakazane. A w kanałach rosyjskich pokazywać, że "polskie media" podzielają rosyjską wizję świata. Oto 10 portali, przed którymi przestrzegamy. Szerzą prokremlowską dezinformację.

Sieć prorosyjskich portali oplata Polskę. Oto 10 przykładów

Sieć prorosyjskich portali oplata Polskę. Oto 10 przykładów

Źródło:
Konkret24

Posłowie Konfederacji - między innymi Sławomir Mentzen i Bartłomiej Pejo - przekonują, że średni wiek polskich rezerwistów wynosi 50 lat. Sprawdziliśmy, skąd biorą taką informację i co na to resort obrony.

Konfederacja o "średnim wieku rezerwistów": 50 lat. Źródło jest niewiarygodne

Konfederacja o "średnim wieku rezerwistów": 50 lat. Źródło jest niewiarygodne

Źródło:
Konkret24

Dyskusja o szczepieniach na błonicę - po wykryciu pierwszego od lat przypadku tej choroby - stała się dla środowisk antyszczepionkowych pretekstem do szerzenia kolejnej teorii. Ich zdaniem nagłaśnianie tematu błonicy to sposób na wypromowanie pakietu krztuścowego. Eksperci ostrzegają przed tą dezinformacją.

Błonica a pakiet krztuścowy. Jest różnica? Jest

Błonica a pakiet krztuścowy. Jest różnica? Jest

Źródło:
Konkret24

Prezydent USA Donald Trump ma być winny temu, że w Chinach nie będzie można więcej zjeść amerykańskiej wołowiny. Władze w Pekinie w odpowiedzi na nałożone cła rzekomo anulowały import tego mięsa ze Stanów Zjednoczonych. Rzeczywiście w tej kwestii zaszły zmiany, ale zawieszenie dostaw do Chin dotyczy wołowiny z innych krajów.

Chiny "anulowały" import wołowiny z USA? Nie stamtąd

Chiny "anulowały" import wołowiny z USA? Nie stamtąd

Źródło:
Konkret24, Snopes