Wiceminister: "Kraków-Katowice to jest jedna z najdroższych autostrad w Europie". Sprawdzamy

Czy zarządzanie autostradą A4 wróci do państwowych instytucji w 2027 roku? To jedno z pytań, które usłyszał wiceminister infrastruktury i poseł Lewicy Przemysław Koperski w programie "24 Pytania" w Polskim Radiu 24 pod koniec stycznia. "Ja jestem zwolennikiem takiego rozwiązania, żeby autostrada A4, a w perspektywie również autostrada A2 wróciły do Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad, żeby były objęte również tym bezpłatnym przejazdem samochodów do trzech i pół tony" - tak odpowiedział. W 2027 roku wygasa koncesja spółki Stalexport Autostrada Małopolska (SAM) na eksploatację autostrady A4. Zgodnie z umową koncesyjną SAM jest zobowiązany przekazać wtedy zarządzanie trasą państwu.

Jak zauważył polityk Lewicy, od 2023 roku bezpłatny jest przejazd autostradą A1, czyli autostradą Bursztynową. Przypomnijmy, od 4 września 2023 roku pojazdy kategorii 1 i 1A (samochody osobowe i motocykle) są zwolnione z opłat za przejazd autostradą A1 na odcinku Gdańsk-Toruń. Zgodnie z decyzją Ministerstwa Infrastruktury zwolnienie z opłat miało potrwać do końca roku. Pod koniec grudnia 2023 roku resort przedłużył je do końca 2024 roku. Od 1 lipca 2023 roku bezpłatny jest przejazd odcinkami państwowych autostrad zarządzanych przez Generalną Dyrekcję Dróg Krajowych i Autostrad, czyli A2 Konin-Stryków oraz A4 Wrocław-Sośnica. Dotyczy to samochodów osobowych i motocykli.

"Ale tak samo, jeśli chodzi o A4 i przyszłość A2. Bardzo ważne jest zwiększenie bezpieczeństwa, jeżeli dzięki temu osoby, których nie stać na przejazd autostradą, a przecież Kraków-Katowice to jest jedna z najdroższych autostrad w Europie (pogrubienie od redakcji), przeniosą ten ruch tam, no to te drogi są bezpieczniejsze. Jeżeli uda się uniknąć nawet jednego wypadku, jednej ofiary śmiertelnej, uratować jedno dziecko, jednego kierowcę, to warto po prostu zrobić, to jest najważniejsze" - dodał wiceminister infrastruktury.

Na terenie Polski są też trzy odcinki koncesyjne: A1 Rusocin-Nowa Wieś (około 152 km), A2 Konin-Świecko (około 255 km, z czego odcinek obwodnicy Poznania o długości około 17 km jest bezpłatny) oraz A4 Katowice-Kraków (około 60 km), na których opłaty pobierają zarządzający autostradą koncesjonariusze.

Czy faktycznie odcinek autostrady A4 między Krakowem a Katowicami to jedna z najdroższych autostrad w Europie? Aby to sprawdzić, porównaliśmy koszt przejazdu jednego kilometra na tej trasie z kosztem przejazdu jednego kilometra na dziesięciu innych europejskich płatnych autostradach.

Jak koszt przejazdu autostradą A4 na trasie Katowice-Kraków wypada na tle innych europejskich autostrad? Porównaliśmy koszt przejazdu jednego kilometra tą polską płatną autostradą i na innych dziesięciu autostradach w ośmiu krajach Europy (ceny podane w euro). Są to wybrane przez redakcję Konkret24 płatne drogi w Grecji, Chorwacji (po dwie trasy), Hiszpanii, Francji, Irlandii, Włoszech, Portugalii i Serbii. Zestawienie dotyczy opłat za przejazd samochodem osobowym. Przygotowując je, opieraliśmy się na oficjalnych informacjach ze stron zarządców tych dróg, w tym na kalkulatorach cen przejazdu. Jeśli było to możliwe, w naszych szacunkach braliśmy pod uwagę odległości między bramkami.

I tak przejazd autostradą A4 na trasie Katowice-Kraków kosztuje łącznie 30 złotych. Płatna trasa pomiędzy poborem opłat na węzłach Brzęczkowice i Balice Trasa liczy sobie 52 km. Po przeliczeniu opłaty na euro, koszt przejazdu jednego kilometra tej trasy wynosi 0,13 euro (po średnim kursie NBP z 2 lutego 20224 roku). To najwyższa opłata za kilometr trasy Tyle samo kosztuje przejazd kilometra na płatnym odcinkiem hiszpańskiej autostrady AP-68 na trasie Saragossa-Bilbao.

Trzecia była autostrada A2 w Chorwacji na trasie A2 Zagrzeb-Macelj - 0,12 euro za kilometr. Następnie trasa Paryż-Orlean biegnąca autostradami A6b i A10 - 0,09 euro. Dwie kolejne trasy kosztowały 0,08 euro za kilometr. Były to: M50 biegnąca wokół Dublina, stolicy Irlandii oraz trasa A1 na odcinku Rzym-Neapol we Włoszech. Nieco tańsza - 0,07 euro za kilometr - okazała się autostrada w Grecji na odcinku Evzoni-Ateny. Przejazd jednego kilometra na trasie Zagrzeb-Split w Chorwacji kosztuje 0,06 euro. Tyle samo wychodzi za kilometr jazdy z Aten do Kalamaty. Nieco mniej na autostradzie A22 w Portugalii na trasie Odiáxere-Monte Gordo - 0,05 euro. Najtaniej w zestawieniu wypada koszt trasy Nowy Sad-Vranje w Serbii - 0,04 euro za kilometr.

Warto przypomnieć, że od kwietnia 2024 roku opłata na trasie Katowice-Kraków wzrośnie. "Kierujący pojazdami kategorii 1, tj. innych niż motocykle, zapłacą za przejechanie przez bramkę 16 zł, a nie 15 zł jak do tej pory" - informowała pod koniec stycznia tego roku "Rzeczpospolita". Czyli łączny koszt przejazdu trasą wzrośnie do 32 zł.

Oprócz znanego nam z polskich dróg systemu opłaty na bramkach, w wielu krajach Europy stosuje się winiety. To dowód opłaty za korzystanie z wyznaczonych dróg ekspresowych i autostrad, niezależnie od liczby przejechanych kilometrów. Winietę wykupuje się na określony czas, np. dzień, 10 dni czy miesiąc. Winiety występują w formie naklejki na przednią szybę. Jest też opcja winiety elektronicznej przez internet. Kierowcy mogą korzystać z winiet między innymi w Austrii, Czechach, na Słowacji i na Węgrzech.

Przykładowo w Austrii cena jednodniowej winiety to 8,60 euro. Na Węgrzech, Słowacji i w Czechach najkrótszy możliwy okres ważności winiety wynosi 10 dni. Kierowcy zapłacą za nie odpowiednio ok. 16,67 euro (6 400 forintów), 12 euro i ok. 12,46 euro (czeskich koron). Ceny winiet różnią się w zależności od terminu ważności oraz od kategorii, do której zalicza się pojazd. Za brak elektronicznej winiety lub naklejki na szybie grozi mandat.