Dwa lata po wyborach parlamentarnych 15 października 2023 roku rządząca koalicja 15 października stoi przed wyzwaniem utrzymania spójności i przetrwania przez kolejne dwa lata. Cztery ugrupowania ja tworzące – Koalicja Obywatelska, Polskie Stronnictwo Ludowe, Polska 2050 i Nowa Lewica – prezentują się dziś już nieco inaczej niż przed dwoma laty. Nie istnieje porozumienie Trzecia Droga, które stworzyły PSL i Polska 2050, idąc do wyborów. Pierwsza z tych partii szuka teraz pomysłu na siebie na przyszłość; druga jest skonfliktowana z koalicjantami i zajęta wewnętrzną walką o władzę po ustąpieniu Szymona Hołowni i jego zapowiedzi, że nie będzie kandydował na przewodniczącego partii.
Z najnowszego sondażu Opinii24 dla "Faktów" TVN i TVN24 opublikowanego 14 października wynika, że gdyby wybory odbyły się teraz, obie te partie nie przekroczyłyby progu wyborczego – PSL może liczyć na 2,3 proc. głosów, a Polska 2050 – na 1,7 proc. Natomiast Koalicja Obywatelska mogłaby liczyć na 29,5 proc., zaś Lewica na 5,4 proc.
Wewnętrzne spory w koalicji 15 października, o których co rusz dowiaduje się opinia publiczna, wzmacniają poczucie wyborców, że żadna z tych partii jednak "nie dowiozła" – czyli mimo półmetka kadencji wciąż nie zrealizowała wiele z tego, co obiecała. I nie chodzi tylko o słynne "100 konkretów na pierwsze 100 dni rządów" KO, lecz także "12 Gwarancji Trzeciej Drogi" oraz 155-punktowy Program Wyborczy Nowej Lewicy.
Tak to już jest, że dużo obietnic rodzi dużo oczekiwań. To one wpływają na decyzje wyborców. Wielość i różnorodność składanych deklaracji pomaga w pozyskiwaniu głosów przy urnach - ale jest wyzwaniem dla partii, gdy przychodzi do realizacji i podsumowań.
Ze 100 konkretów udało się spełnić zaledwie jedną czwartą
Po dwóch latach od wyborów przeanalizowaliśmy deklaracje trzech ugrupowań, które stworzyły koalicję 15 października: KO, Trzeciej Drogi i Nowej Lewicy (zaznaczmy: nie są one tożsame z umową koalicyjną KO, PSL, Polski 2050 i Nowej Lewicy zawartą 10 listopada 2023 roku). W samych "100 konkretach" KO zawartych jest co najmniej dwa razy więcej obietnic niż wskazywałby tytuł; w "12 Gwarancjach" Trzeciej Drogi obietnic w sumie jest kilkadziesiąt, a program Nowej Lewicy to kolejne ponad 150 deklaracji. Oczywiście, niektóre z zapowiedzi poszczególnych partii się pokrywają.
Dlatego próbując podsumować, co się partiom koalicyjnym udało a co nie, skupiamy się na głównych, najgłośniejszych zapowiedziach, które chyba najbardziej przekonały do nich wyborców w 2023 roku. Już takie podsumowanie pokazuje skalę realizacji programów. W tym tekście przedstawiamy analizę dotyczącą "100 konkretów" – z wyłączeniem tematyki naprawy praworządności. Natomiast dokument z 12 gwarancjami Trzeciej Drogi opisujemy osobno, podobnie jak podsumowanie realizacji programu Nowej Lewicy. W odrębnym tekście przedstawiamy też, jak wyglądają rozliczenia wobec konkretnych osób dotyczące łamania praworządności lub udziału w najgłośniejszych aferach z lat rządów Zjednoczonej Prawicy.
DWA LATA KOALICJI 15 PAŹDZIERNIKA: Miało być "szybkie i bezwzględne" przywrócenie praworządności. Dlaczego się nie udało 12 głośnych afer Zjednoczonej Prawicy. Jak idą rozliczenia 12 gwarancji Trzeciej Drogi. Żadnej nie spełniono Nowa Lewica: co z jej głównymi postulatami?
To, że w ciągu pierwszych stu dni rządów niewiele udało się z listy 100 konkretów spełnić, szeroko już opisywano. Gdy w Konkret24 podsumowaliśmy stan realizacji 100 konkretów po 100 dniach rządu – 22 marca 2024 roku – spełnionych zapowiedzi było tylko dziewięć.
Poważną przyczyną problemów z realizacją zapowiedzi KO był na pewno stan państwa po ośmioletnich rządach Zjednoczonej Prawicy. Rozregulowany był nie tylko wymiar sprawiedliwości, ale całe państwo, o stanie finansów nie wspominając. Sprzymierzeńcem nowego rządu nie był też prezydent Andrzej Duda, który wetował część z przedłożonych mu ustaw, w tym te najważniejsze.
Jednak zadania nie ułatwił Koalicji Obywatelskiej sam sposób opracowania owych konkretów - wiele składa się z kilku obietnic; niekiedy każda mówi o czym innym w ramach danego obszaru. Jest to spis zapowiedzi niespójnych i tak szerokich, że ani nie było możliwe spełnić je w sto dni, ani nawet w ciągu całej kadencji. Deklaracje są często nieporównywalne - raz zapowiedziano: "złożymy projekt ustawy", innym razem: "wprowadzimy ustawę", co zakładało podpis prezydenta. W jednych poprzeczkę zawieszono nisko: "przygotujemy projekt", "zaproponujemy" – w innych właściwie wykluczono możliwość szybkiego spełnienia: "rozliczymy partyjnych namiestników PiS", "uwolnimy sądy od politycznych wpływów". Jeszcze inne są wyjątkowo ogólne, typu: "zapewnimy czystą i tanią wodę do produkcji rolnej", "odbudujemy polską tradycję hodowli świń".
To wszystko powoduje, że w przypadku wielu konkretów nie można nawet jednoznacznie ocenić: zrobiono/ nie zrobiono.
Poniżej przedstawiamy te, które naszym zdaniem zostały w miarę konkretnie sformułowane i można je uznać za w pełni spełnione co do podstawowych założeń - oraz te, co do których nie podjęto skutecznych działań i na pewno nie udało się nic w tym zakresie zrobić. Wskazujemy również deklaracje ważne, lecz jednak tylko częściowo spełnione, bo do końcowego efektu czegoś zabrakło. Ogólny wniosek:
- 72 z zapowiedzianych 100 konkretów pozostaje w sferze deklaracji bądź cząstkowych realizacji
- 24 konkrety uznajemy za zapowiedzi spełnione
- 4 konkrety zostały prawie dowiezione, ale na finiszu zastopowane przez weto prezydenta.
24 konkrety, które można uznać za spełnione
Finansowanie in vitro z budżetu państwa
To konkret numer 1: "Na stałe wprowadzimy finansowanie in vitro z budżetu państwa. Na finansowanie procedury in vitro przeznaczymy nie mniej niż 500 mln zł – tak by pary, które chcą mieć dzieci miały dostęp do najnowocześniejszych metod". Realizacja programu bezpłatnego in vitro rozpoczęła się 1 czerwca 2024 roku i będzie trwała do 2028 roku. Podstawą jest rządowy program polityki zdrowotnej "Leczenie niepłodności obejmujące procedury medycznie wspomaganej prokreacji, w tym zapłodnienie pozaustrojowe prowadzone w ośrodku medycznie wspomaganej prokreacji, na lata 2024-2028". Ten i inne programy zdrowotne są wprowadzane na mocy ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych.
Kasowy PIT
To konkret numer 5: "Przedsiębiorcy zapłacą podatek dochodowy dopiero po otrzymaniu środków z tytułu zapłaconej faktury (kasowy PIT)". Kasowy PIT to nowa forma rozliczania podatku dochodowego obowiązująca od stycznia 2025 roku. Umożliwia podatnikom prowadzącym jednoosobową działalność gospodarczą wykazanie dochodu do opodatkowania i zapłacenie podatku dopiero po otrzymaniu zapłaty za sprzedane towary i usługi, a nie z datą wystawienia faktury. Podobne zasady obowiązują przy zaliczaniu do kosztów uzyskania przychodów faktur zakupowych otrzymanych od kontrahentów. Można uwzględnić w kosztach dopiero po zapłaceniu za towar lub usługę. Ponieważ zainteresowanie tym rozwiązaniem było jednak mizerne, Ministerstwo Finansów zapowiedziało zmiany: podniesienie limitu przychodów do 2 mln zł pozwalającego na skorzystanie z rozwiązania. Rząd przyjął projekt nowelizacji 14 października.
Dostęp do darmowych badań prenatalnych
To konkret numer 11: "Zapewnimy pełny dostęp do darmowych badań prenatalnych". Od czerwca 2024 roku każda kobieta ciężarna, bez względu na wiek, może wykonać bezpłatnie badania prenatalne na NFZ. Wcześniej takie badania były dostępne dla kobiet powyżej 35. roku życia lub obciążonych chorobami. Od 5 czerwca 2024 na mocy rozporządzenia ministra zdrowia badania te dostępne są dla wszystkich ciężarnych.
Wsparcie kobiet wracających do pracy po urodzeniu dziecka
To konkret numer 13: "Wspieramy kobiety wracające na rynek pracy po urodzeniu dziecka: w ramach programu 'Aktywna mama' wypłacimy 1500 zł miesięcznie na opiekę nad dzieckiem – tzw. 'babciowe'". Uchwalona w połowie maja 2024 roku ustawa wprowadzająca program "Aktywny Rodzic" została podpisana przez prezydenta i zaczęła obowiązywać 1 października 2024 roku. Wprowadza trzy nowe świadczenia: 1) tzw. babciowe – rodzice aktywni zawodowo otrzymają 1500 zł miesięcznie na rzecz organizacji opieki w domu nad maluchem w wieku 12-35 miesięcy; 2) rodzice otrzymają dofinansowanie do żłobka do 1500 zł miesięcznie na dziecko na pokrycie kosztów pobytu dziecka w żłobku, klubie dziecięcym czy u dziennego opiekuna; 3) 500 zł miesięcznie na dziecko w wieku 12-35 miesięcy dla rodziców, którzy wychowują dziecko w domu. Pierwsze wypłaty "babciowego" rozpoczęły się w listopadzie 2024 roku.
Religia na pierwszej lub ostatniej lekcji
To konkret 18: "Religia w szkołach tylko na pierwszej lub ostatniej lekcji". Zapowiedź zrealizowano rozporządzeniem ministra edukacji z 17 stycznia 2025 roku zmieniającym rozporządzenie w sprawie warunków i sposobu organizowania nauki religii w publicznych przedszkolach i szkołach. Od września 2025 roku religia i etyka w szkołach ma się odbywać w wymiarze jednej godziny. Lekcje te mają być ulokowane na pierwszej lub ostatniej godzinie zajęć.
Wyższy zasiłek pogrzebowy
To konkret numer 19: "Podniesiemy zasiłek pogrzebowy do 150 procent płacy minimalnej – czyli od lipca 2024 będzie to 6450 zł. Obecnie to 4000 zł". Dopiero 9 maja 2025 roku Sejm przyjął ustawę zakładającą podniesienie kwoty zasiłku pogrzebowego do 7 tys. zł. Prezydent Andrzej Duda podpisał ją 2 czerwca 2025 roku. Nowe przepisy wejdą w życie 1 stycznia 2026 roku.
Wzmocnienie i obrona granicy z Białorusią
To konkret numer 29: "Zapewnimy finansowanie z UE na obronę polskiej granicy z Białorusią. Zlikwidujemy szlak przemytników przechodzących z Bliskiego Wschodu przez Białoruś do Polski i dalej UE". Ze środków UE dofinansowano np. projekt Komendanta Głównego Straży Granicznej pt. 'Budowa technicznej ochrony zewnętrznej granicy UE na obszarach wodnych na odcinku granicy RP z Białorusią w POSG cz. II' w kwocie 57 700 000 zł (43 275 000 zł to wkład UE). Środki unijne pochodzą z Instrumentu Wsparcia Finansowego na rzecz Zarządzania Granicami i Polityki Wizowej (IZGW) w ramach Funduszu Zintegrowanego Zarządzania Granicami. W lipcu tego roku MSWiA informowało, że granicę wzmocniono dzięki wielomilionowym inwestycjom w modernizację bariery fizycznej i elektronicznej oraz budowie nowych barier elektronicznych na rzekach granicznych. Co do likwidacji szlaku przemytników – udało się ograniczyć jego skuteczność. Według MSWiA w 2023 roku liczba migrantów z białoruskiej granicy, którzy dotarli na zachód Polski, wyniosła 12 tys., w 2024 roku – 5 tys. osób, a w pierwszym półroczu 2025 roku – 850 osób.
Krótsze kontrole dla mikroprzedsiębiorców
To konkret nr 36: "Ograniczymy czas kontroli mikro przedsiębiorców do 6 dni w skali roku. Urzędy Skarbowe nie będą w nieskończoność przedłużać kontroli". Zanim wprowadzono zmianę przepisów, czas trwania kontroli prowadzonej przez uprawnione do tego organy mógł wynosić do 12 dni roboczych w jednym roku kalendarzowym. Od 13 lipca 2025 roku czas trwania kontroli u mikroprzedsiębiorców nie może już przekroczyć sześć dni - zgodnie ze zmianami wprowadzonymi w tzw. ustawie deregulacyjnej.
Obniżenie VAT dla sektora beauty do 8 proc.
To konkret 38: "Obniżymy VAT dla sektora 'beauty' do 8 procent". Od 1 kwietnia 2024 roku weszła w życie obniżona stawka podatku VAT dla branży beauty. Od tej pory przedsiębiorcy działający w tej branży płacą 8 proc. a nie 23 proc. stawki podatku.
Projekt ustawy o wyższej rencie socjalnej
To konkret 41: "Złożymy gotowy projekt ustawy o podwyższeniu renty socjalnej do wysokości minimalnego wynagrodzenia". Projekt powstał, parlament go przyjął, a prezydent 27 października 2024 roku podpisał ustawę z dnia 27 września 2024 r. o zmianie ustawy o rencie socjalnej oraz niektórych innych ustaw. Weszła w życie 1 stycznia 2025 roku, wprowadziła nowe świadczenie: dodatek dopełniający. Przysługuje osobom uprawnionym do renty socjalnej, które posiadają orzeczenie o całkowitej niezdolności do pracy oraz do samodzielnej egzystencji. Dodatek będzie wynosił 2520 zł. Wysokość będzie waloryzowana na początku marca każdego roku – po waloryzacji z 1 marca 2025 roku wysokość dodatku wynosi 2610,72 zł.
Odpolitycznienie szkół, wycofanie przedmiotu HiT
To konkret numer 42: "Odpolitycznimy szkoły. Natychmiast wycofamy przedmiot HiT. Wprowadzimy praktyczne, a nie ideologiczne podstawy programowe i podręczniki, tworzone i zatwierdzane przez ekspertów i nauczycieli praktyków w Komisji Edukacji Narodowej, a nie przez polityków". Ministerstwo Edukacji Narodowej natychmiast po zmianie rządu odwołało partyjnych kuratorów oświaty w 16 województwach i wyznaczyło osoby pełniące obowiązki kuratorów, a potem przeprowadzono otwarte konkursy we wszystkich województwach. Od roku szkolnego 2024/25 przedmiot Historia i Teraźniejszość nie był już nauczany w klasach pierwszych liceów ogólnokształcących, techników, szkół branżowych pierwszego stopnia, liceów ogólnokształcących dla dorosłych prowadzących zajęcia stacjonarnie, ani w semestrze I i II liceum ogólnokształcącego dla dorosłych z zajęciami w formie zaocznej. W latach następnych nie będzie HiT-u w kolejnych klasach i semestrach tych szkół aż do całkowitego zakończenia nauczania tego przedmiotu.
Likwidacja prac domowych w szkołach podstawowych
To konkret numer 45: "Zlikwidujemy prace domowe w szkołach podstawowych. Wprowadzimy szeroką ofertę bezpłatnych zajęć pozalekcyjnych w szkole. Przeznaczymy dodatkowe pieniądze na zajęcia rozwijające zdolności uczniów i wyrównujące szanse, sport, rozwijanie zainteresowań. Zapewnimy pomoc w szkole zamiast korepetycji w domu". Tu najważniejszym założeniem, konkretnym i możliwym do szybkiej realizacji, była likwidacja prac domowych. Rozporządzenie ministra edukacji z dnia 22 marca 2024 roku znosiło prace domowe już od 1 kwietnia 2024 roku. Zlikwidowano prace domowe w klasach I–III szkoły podstawowej. W klasach IV–VIII nauczyciel może zadać uczniowi nieobowiązkową, pisemną lub praktyczną pracę domową do wykonania w czasie wolnym od zajęć dydaktycznych, która nie jest oceniana.
Podwyższenie świadczeń z Funduszu Alimentacyjnego
To konkret numer 47: "Podniesiemy kwotę świadczenia z Funduszu Alimentacyjnego z 500 zł do 1000 zł". Ustawa o zmianie ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, która to realizowała, przeszła przez parlament w listopadzie i grudniu 2024 roku, prezydent podpisał ją 10 grudnia 2024 roku, weszła w życie dwa dni później.
Przystąpienie do realizacji polityki antyprzemocowej
To konkret numer 48: "Natychmiast przystąpimy do realizacji polityki antyprzemocowej". 30 stycznia 2024 roku Premier Donald Tusk wycofał wniosek skierowany do Trybunału Konstytucyjnego przez Mateusza Morawieckiego o zbadanie zgodności Konwencji Stambulskiej z Konstytucją RP.
Przywrócenie finansowania Telefonu Zaufania dla Dzieci i Młodzieży
To konkret numer 49: "Przywrócimy finansowanie Telefonu Zaufania dla Dzieci i Młodzieży 116 111". Zrobiono to. Już w budżecie na 2024 rok (w rezerwie celowej) przeznaczono 10 mln zł na Telefon Zaufania dla Dzieci i Młodzieży. W konkursie w 2024 roku resort wybrał Fundację Dajemy Dzieciom Siłę, przyznając jej na lata 2024-2025 łącznie ponad 17,5 mln zł na prowadzenie Telefonu Zaufania dla Dzieci i Młodzieży 116 111.
Powołanie nowego Rzecznika Praw Dziecka
To konkret numer 50: "Odwołamy Mikołaja Pawlaka z funkcji Rzecznika Praw Dziecka i powołamy na to stanowisko osobę, dla której dobro dzieci będzie priorytetem". Mikołaj Pawlak przestał pełnić funkcję Rzecznika Praw Dziecka z dniem 20 grudnia 2023 roku. Tyle że nie został odwołany, ale po prostu skończyła mu się kadencja. Nowym Rzecznikiem Praw Dziecka została Monika Horna-Cieślak.
Projekt dotyczący portu zbożowego w Gdańsku
To konkret numer 59: "Przedstawimy projekt zwiększenia przestrzeni magazynowej i budowy nowego terminala (portu zbożowego) w Gdańsku". Projekt powstał. Jak precyzuje KO na stronie z konkretami: "W Porcie Gdańsk powstanie Agro Terminal, dzięki któremu zwiększona zostanie przestrzeń magazynowa dla tego typu ładunków Zarząd Morskiego Portu Gdańsk SA (ZMPG) zainwestuje w dziewięć dodatkowych magazynów zbożowych. Tym samym podniesie swoje zdolności magazynowe aż pięciokrotnie – do 152 tys. ton rocznie. Zdolność przeładunkowa spółki docelowo wzrośnie z 0,7 mln ton do 2,9 mln ton rocznie". Jednak dopiero w lipcu 2025 władze gdańskiego portu podpisały umowę z wykonawcą na budowę jednego dużego magazynu płaskiego na Nabrzeżu Szczecińskim o powierzchni 7 tys. m kw i pojemności 30 tys. ton (realizacja: 2025–2026)". W lipcu informowano, że "trwa procedura wyboru wykonawcy Studium Wykonalności dla II etapu projektu, którego szacowany koszt wynosi 350 tys. zł netto".
Wsparcie budowy lokalnych systemów zatrzymujących wodę w glebie
To konkret nr 63: "Zapewnimy czystą i tanią wodę do produkcji rolnej – postawimy na budowę lokalnych systemów zatrzymujących wodę w glebie. Rolnik ma prawo skorzystać z wody, która spadnie na jego grunt". Za zrównoważoną gospodarkę wodno-ściekową na terenach wiejskich odpowiada resort rolnictwa i rozwoju wsi, działania te są realizowane w ramach Krajowego Planu Odbudowy. W grudniu 2024 roku wiceminister rolnictwa Stefan Krajewski w odpowiedzi na interpelację informował, że "nabór wniosków dotyczących przedsięwzięć związanych z budową, przebudową, odbudową oraz rozbudową urządzeń melioracji wodnych, jak również niewielkich urządzeń wodnych, mających na celu ograniczenie odpływu wody i jej retencjonowanie, planowany jest do przeprowadzenia w I kwartale 2025 r. Nabory będą przeprowadzały samorządy województw". Minister zawarł 16 umów z samorządami województw ws. powierzenia im roli jednostki wspierającej ten plan rozwojowy. Zgodnie z zawartymi umowami samorządy zrealizowały już nabory wniosków dla gmin wiejskich i miejsko-wiejskich na budowę lub modernizację infrastruktury wodno-kanalizacyjnej. Nabory były prowadzone od 9 grudnia 2024 roku do 3 lutego 2025 roku. Ponadto przyjęto ustawę z dnia 17 grudnia 2021 r. o zmianie niektórych ustaw w związku z przedłużeniem realizacji Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 - wprowadziła ułatwienia administracyjne w zakresie podejmowania działań na rzecz małej retencji wodnej (poprzez zmianę ustawy Prawo wodne).
Możliwość powrotu do służby żołnierzy niesłusznie zwolnionych ze służby po 2015 roku
To konkret numer 71: "Wszyscy żołnierze niesłusznie zwolnieni po 2015 r. otrzymają możliwość powrotu do służby". Departament Kadr Ministerstwa Obrony Narodowej realizuje w trybie ustawowym powoływanie byłych żołnierzy zawodowych (żołnierzy rezerwy) do zawodowej służby wojskowej na wakujące stanowiska służbowe zgodnie z posiadanymi przez tych żołnierzy kwalifikacjami i doświadczeniem zawodowym. W okresie od 12 grudnia 2023 roku do 8 maja 2025 roku powołano do zawodowej służby wojskowej 2040 żołnierzy (384 oficerów, 844 podoficerów i 812 szeregowych), którzy zostali zwolnieni ze służby w latach 2015-2023.
Odblokowanie funduszy unijnych
To konkret numer 78: "Uzyskamy pieniądze z funduszy unijnych i wrócimy do grupy decyzyjnej w instytucjach UE". Rząd Donalda Tuska odblokował 600 mld zł dla Polski z Unii. Z tych pieniędzy pochodzących z Funduszu Spójności i Krajowego Planu Odbudowy będziemy realizować kluczowe inwestycje z punktu widzenia interesu narodowego. Na stronie Mapadotacji.gov.pl można znaleźć 2280 projekty, którym przyznano środki z KPO na łączną kwotę ponad 200 mld zł.
Wprowadzenie zmian w projekcie CPK
To konkret numer 81: "Zweryfikujemy projekt Centralnego Portu Komunikacyjnego. Zatrzymamy bandyckie wywłaszczenia i naprawimy krzywdy już wywłaszczonym. Zablokujemy sprzedaż lotniska Okęcie". W czerwcu 2024 roku Donald Tusk poinformował, że lotnisko w Baranowie powstanie. Termin oddania inwestycji przesunięto z 2028 na 2032 rok; zweryfikowano projekt m.in. zmieniając część kolejową i skupiając się na Kolejach Dużych Prędkości; zmniejszono liczbę pasażerów, które lotnisko ma obsługiwać: z 45 do 34 mln. Co do kwestii "bandyckich wywłaszczeń" – to spojrzenie KO. Jak wyjaśnialiśmy w Konkret24, za czasów Zjednoczonej Prawicy grunty pod CPK były wykupywane wyłącznie w ramach Programu Dobrowolnych Nabyć. Za rządów obecnej koalicji program wznowiono. Biuro Prasowe CKP poinformowało nas 11 czerwca: "W PDN dla lotniska przeprowadzono już ponad 500 transakcji i zakupiono 1 990 działek o łącznej powierzchni ponad 1892 ha. Do Programu Dobrowolnych Nabyć na terenie Lotniska CPK zgłoszonych jest 95 proc. budynków mieszkalnych i 88 proc. gruntów'". W sierpniu 2025 roku rząd przyjął projekt zmian w ustawie o CPK. Co do lotniska Chopina – na razie dyskutuje się o tym, czy miałoby zostać i w jakiej formie, a nie o jego sprzedaży.
Utworzenie Ministerstwa Przemysłu
To konkret numer 82: "Powołamy Ministerstwo Przemysłu z siedzibą na Śląsku". Ministerstwo Przemysłu powstało 1 marca 2024 roku, miało siedzibę w Katowicach. Kierowała nim Marzena Czarnecka. Resort ten odpowiadał za górnictwo i hutnictwo oraz kwestie związane z energetyką jądrową, ropą naftową i gazem. Jednak po 500 dniach został zlikwidowany w ramach rekonstrukcji rządu Donalda Tuska. Kompetencje tego resortu przejęło nowo powołane Ministerstwo Energii. Według serwisu money.pl Ministerstwo Przemysłu kosztowało budżet państwa 28 mln zł.
Projekt ustawy wiatrakowej
To konkret numer 86: "Złożymy projekt ustawy odblokowującej możliwość rozwoju energetyki wiatrowej na lądzie (zmniejszenie odległości do 500 m) z jasnymi i szybkimi regułami wydawania decyzji o budowie i przyłączeniu. Lokalne społeczności otrzymają 5 proc. przychodów ze sprzedaży energii". 24 marca 2025 roku rządowy projekt ustawy o zmianie ustawy o inwestycjach w zakresie elektrowni wiatrowych oraz niektórych innych ustaw trafił do Sejmu. Parlament zakończył nad nią prace 5 sierpnia (uwzględniono wtedy część poprawek Senatu), dzień później trafiła na biurko prezydenta. Projekt ten zakładał możliwość budowy lądowych farm wiatrowych w odległości 500 metrów od zabudowań mieszkalnych. Prezydent Karol Nawrocki zawetował jednak ustawę 21 sierpnia. Mimo że nie obowiązuje, uznajemy konkret za zrealizowany – bo dotyczył złożenia projektu.
Koniec z przekazywaniem środków organizacjom nacjonalistycznym
To konkret numer 94: "Skończymy z przekazywaniem środków organizacjom nacjonalistycznym. Wzmocnimy system ekspercki, a politycy nie będą już rozdawać dotacji wg własnych preferencji". Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego wstrzymało finansowanie instytucji, które dotowały skrajne środowiska. Zweryfikowano kompetencje składów oceniających wnioski dotacyjne dla 32 programów realizowanych przez MKiDN, dokonano zmian w radach eksperckich. Ponadto np. odwołano Radę Polskiej Fundacji Narodowej, która wykorzystywała pieniądze ze spółek skarbu państwa do prowadzenia kampanii politycznych. Resort odmówił zabezpieczenia ponad 13 mln zł, które ministerstwo miało przekazać muzeum "Pamięć i Tożsamość" w Toruniu, którego założycielem jest ksiądz Tadeusz Rydzyk i jego fundacja Lux Veritatis. Jak podaje resort, zastopowano przekazanie co najmniej 100 mln zł, które decyzją poprzedniego ministra Piotra Glińskiego miały trafić do Instytutu Dziedzictwa Myśli Narodowej im. Romana Dmowskiego i Ignacego Jana Paderewskiego w ciągu najbliższych 10 lat.
Cztery obietnice, których realizację wstrzymało weto prezydenta
Dostęp do "antykoncepcji awaryjnej" bez recepty (konkret 12)
Wprawdzie KO uznaje ten konkret za zrealizowany – jednak trudno się z tym zgodzić. Deklarowali, że "zapewnią dostęp", a powszechnego dostępu do tabletki "dzień po" nie ma. Rządowy projekt nowelizacji Prawa farmaceutycznego zakładający m.in. wyłączenie tabletki "dzień po" z kategorii środków wydawanych na receptę Sejm uchwalił 22 lutego 2024 roku. Jednak prezydent Andrzej Duda zawetował ustawę 29 marca. W reakcji na prezydenckie weto 29 kwietnia pojawiło się rozporządzenie ministra zdrowia tworzące program pilotażowy dostępu do metod antykoncepcji awaryjnej. W aptekach, które przystąpiły do programu, farmaceuta może wystawić receptę farmaceutyczną na antykoncepcję awaryjną. W programie jest 1449 aptek (stan na 7 października 2025 roku). Zmiana ułatwiła dostęp do antykoncepcji awaryjnej, ale nie wszędzie, no i recepta nadal jest konieczna.
Wykonanie orzeczeń Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej i Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w zakresie gwarancji niezależności sądów i niezawisłości sędziów" (konkret 24)
Jakie ustawy uchwalono, by tę zapowiedź zrealizować oraz co zrobił z nimi prezydent Andrzej Duda – wyjaśniamy w osobnym tekście.
Zlikwidowanie neo-KRS, utworzenie Krajowej Rady Sądownictwa w składzie zgodnym z Konstytucją RP, odsunięcie tzw. sędziów dublerów od orzekania (konkret 25)
Jaką ustawę uchwalono w tej kwestii i co zrobił z nią prezydent Andrzej Duda – wyjaśniamy w osobnym tekście.
Uznanie języka śląskiego za język regionalny (konkret 83)
Wprawdzie w treści tej obietnicy napisano też "złożymy ustawę, która nada językowi śląskiemu status języka regionalnego" – ale jednak by język śląski został uznany jako regionalny, konieczne jest przeprowadzenie całego procesu legislacyjnego. A w tym wypadku również prezydent to zastopował. Bo 25 stycznia 2024 roku grupa posłów KO złożyła w Sejmie projekt nowelizacji ustawy o mniejszościach narodowych i etnicznych oraz o języku regionalnym oraz niektórych innych ustaw, który zakładał nadanie statusu języka regionalnego etnolektowi śląskiemu. Sejm przyjął projekt 26 kwietnia, ale Andrzej Duda zawetował go 28 maja. 21 maja 2025 roku grupa posłów KO ponownie złożyła do Sejmu ten sam projekt ustawy; 23 czerwca trafił do pierwszego czytania w Komisji Mniejszości Narodowych i Etnicznych (stan na 13 października).
16 obietnic w ogóle nie spełnionych
Poniżej przedstawiamy te ważne obietnice z listy KO, które dotychczas nie zostały zrealizowane w całości - a niektóre wręcz na razie zarzucono czy się z nich wycofano. Do takich zaliczyliśmy (prezentujemy według numeracji konkretów):
Bon stomatologiczny dla dzieci i młodzieży, opieka dentystyczna w szkołach podstawowych (konkret 3)
Na konferencji podsumowującej 2024 rok w resorcie zdrowia tłumaczono, że głównym powodem braku realizacji obietnicy "jest brak zainteresowania ze strony dentystów umowami z NFZ-em na takie świadczenia" - podawały media. "NFZ płaci za wszystkie wizyty dzieci w gabinetach stomatologicznych z umową z NFZ, w tym gabinetach szkolnych" - 10 października stwierdziło Ministerstwo Zdrowia, zapytane o stan obietnicy. Przyznało, że "wyzwaniem pozostaje umożliwienie korzystania wszystkim dzieciom z bezpłatnych świadczeń niezależnie od miejsca zamieszkania i możliwości lokalnego transportu". Resort tłumaczy, że "działania w tym obszarze wymagają szerokiego i kompleksowego podejścia".
Podniesienie kwoty wolnej od podatku z 30 do 60 tys. zł (konkret 4)
To była jedna z najważniejszych obietnic. "W 2026 roku podwyżki kwoty wolnej nie będzie, a w 2027 roku może być ona bardzo trudna, ale w Ministerstwie Finansów trwają prace nad możliwością wprowadzenia tego rozwiązania" – deklarował w lipcu 2025 roku minister finansów Andrzej Domański. Według szacunków MF koszt podwyższenia kwoty wolnej od podatku do 60 tys. w 2026 roku wyniósłby 55,9 mld zł.
Likwidacja "pułapki rentowej" (konkret 8)
Tak zwana pułapka rentowa dotyczy osób, które, ubiegając się rentę z tytułu niezdolności do pracy lub rentę socjalną, muszą ograniczać swoje dochody z pracy. Przekroczenie obowiązujących limitów powoduje obecnie zmniejszenie lub zawieszenie tego świadczenia. W odpowiedzi na pytanie portalu niepełnosprawni.pl o status realizacji tęgo konkretu Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej 28 lipca 2025 roku odpowiedziało: "Możliwość zniesienia limitów powodujących zmniejszenie lub zawieszenie rent z tytułu niezdolności do pracy oraz rent socjalnych w przypadku podjęcia pracy przez świadczeniobiorców (tzw. 'Pułapka rentowa') pozostaje przedmiotem analiz Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej".
Aborcja do 12. tygodnia ciąży - legalna, bezpieczna i dostępna (konkret 9)
Z tej obietnicy niewiele zostało. Surowe prawo aborcyjne nie zostało zmienione, a projekty ustaw legalizujących aborcję do 12. tygodnia ciąży nie zostały przyjęte w Sejmie.
Likwidacja Funduszu Kościelnego (konkret 16)
Próżno też oczekiwać, by w najbliższym czasie zrealizowano tę obietnicę. 11 stycznia 2024 roku przy KPRM powołano Międzyresortowy Zespół do spraw Funduszu Kościelnego. Miało być to pierwszym krokiem w kierunku realizacji obietnicy likwidacji tej instytucji. Lecz nie ma wprost mowy o przygotowaniu rozwiązań prawnych likwidujących Fundusz Kościelny. W marcu 2025 roku minister Agnieszka Dziemianowicz-Bąk poinformowała, że skierowała wniosek o wpis do wykazu prac legislacyjnych rządu projektu ustawy ministerstwa likwidującej Fundusz Kościelny. Do 15 października takiego projektu nie było w wykazie prac legislacyjnych rządu. W budżecie państwa na 2025 rok zapisano 272,6 mln zł na Fundusz Kościelny - więcej niż w 2024 roku (257 mln zł).
Zniesienie zakazu handlu w niedzielę (konkret 21)
W większość niedziel w roku sklepy i centra handlowe wciąż pozostają zamknięte. Gdy w lutym 2024 roku, zapytane o tę zapowiedź Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, odpowiedziało redakcji Business Insider, że w resorcie "nie są prowadzone prace dotyczące zmian we wspomnianym obszarze". Na nasze pytanie, czy coś się zmieniło, resort pracy i polityki społecznej odpowiedział w podobny sposób, już po publikacji artykułu - "Aktualnie (...) nie toczą się prace dotyczące przedmiotowej regulacji". Projekt ustawy o zmianie ustawy o ograniczeniu handlu w niedziele i święta oraz w niektóre inne dni, złożony 21 marca 2024 roku przez grupę posłów z Polska 2050 po pierwszym czytaniu w czerwcu 2024 roku utknął w sejmowych komisjach.
Zasiłek chorobowy od pierwszego dnia płacony przez ZUS (konkret 35) By pomóc mikro przedsiębiorcom obniżyć koszty działalności, obiecano, że "zasiłek chorobowy od pierwszego dnia nieobecności pracownika będzie płacił ZUS". Projekt takiej reformy został opracowany, ale zablokowano go na etapie Komitetu Ekonomicznego Rady Ministrów. W rozmowie z portalem money.pl wiceminister Sebastian Gajewski powiedział, że taka reforma mogłaby kosztować 13-14 mld zł rocznie z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.
Jednozmianowy system w edukacji (konkret 44) KO zapowiadała, że już w ciągu pierwszych 100 dni rozpocznie "proces przechodzenia polskiej edukacji na system 1-zmianowy" i że "od 1 września 2025 wszystkie polskie szkoły podstawowe będą działały w takim systemie". Tego konkretu nie udało się zrealizować we wszystkich szkołach, szczególnie w dużych miastach.
Ustawa o związkach partnerskich (konkret 46)
Z zapowiedzią takiej ustawy na sztandarach szły do wyborów w 2023 roku zarówno KO, jak i Lewica. Po dwóch latach ustawy nie ma, bo propozycja wprowadzenia związków partnerskich budziła zastrzeżenia PSL. Po kolejnych negocjacjach niedawno powstał nowy projekt: 7 października w Sejmie doszło do spotkań polityków Lewicy i PSL, po czym ogłoszono, że osiągnięto porozumienie w tej kwestii. Ale szczegóły wciąż nie są znane. Ma to nie być już ustawa o związkach partnerskich, tylko ustawa o statusie osoby najbliższej.
Uregulowanie opłat za korzystanie z cmentarzy wyznaniowych przez samorządy (konkret 55)
Warto przypomnieć, że cmentarze wyznaniowe utrzymują i zarządzają nimi związki wyznaniowe. To one samodzielnie ustalają stawki opłat obowiązujące na należących do nich cmentarzach.
Ujawnienie list osób nielegalnie podsłuchujących i wydających nielegalne decyzje o podsłuchiwaniu obywateli (konkret 65)
Chodzi przede wszystkim o używanie przez polskie służby narzędzia szpiegowskiego o nazwie Pegasus. Prokuratura nie ujawniła listy czy nazwisk osób nielegalnie podsłuchujących, nie zrobiła tego także sejmowa komisja śledcza do zbadania legalności, prawidłowości oraz celowości czynności operacyjno-rozpoznawczych podejmowanych m.in. z wykorzystaniem Pegasusa.
Zerowy VAT na transport publiczny (konkret 80)
Po dwóch latach od złożenia tej obietnicy wciąż obowiązuje 8-procentowa stawka VAT na transport publiczny. Zapytaliśmy Ministerstwo Infrastruktury i Ministerstwo Finansów o realizację tej deklaracji – resort infrastruktury przekazał, że "prace nad obniżeniem stawki VAT na transport publiczny prowadzi Ministerstwo Finansów". Resort finansów na nasze pytania nie odpowiedział.
Uwolnienie gruntów spółek Skarbu Państwa i Krajowego Zasobu Nieruchomości na potrzeby programu Mieszkanie Plus (konkret 90)
Przez dwa lata w tym zakresie wydarzyło się niewiele. W lutym 2025 roku do Rządowego Centrum Legislacji trafił projekt ustawy o rozwiązaniach służących zwiększeniu dostępności gruntów pod budownictwo mieszkaniowe. Planowany termin przyjęcia projektu przez Radę Ministrów – drugi kwartał 2025 roku – już minął. "Aktualnie projekt znajduje się na etapie uzgodnień międzyresortowych" – 13 października tłumaczyło Ministerstwo Rozwoju i Technologii.
Kredyt zero procent na zakup pierwszego mieszkania (konkret 91)
"Nie będzie kredytu 0 procent" – poinformował 12 grudnia 2024 roku Krzysztof Paszyk, ówczesny minister rozwoju i technologii. W programie "Gość Radia Zet" podkreślił, że Polska ma najwyższe w Unii Europejskiej oprocentowanie kredytów mieszkaniowych. Dodał, że państwo musi znaleźć rozwiązanie, "które w tym zakresie Polakom pomoże". "To były hasła i zapewnienia sprzed wielu miesięcy w kampanii wyborczej. Dzisiaj rozmawiamy o rozwiązaniach, które mają pomagać Polakom" – tłumaczył Paszyk.
600 zł dopłaty na wynajem mieszkania dla młodych (konkret 92)
Wygląda na to, że rząd Donalda Tuska nie podjął prawnych działań w tej sprawie.
Ustawa o statusie artysty (konkret 98)
Miała gwarantować tej grupie "minimum zabezpieczenia socjalnego, dostęp do ubezpieczeń społecznych i zdrowotnych uwzględniający specyfikę pracy". W kwietniu 2025 roku w Rządowym Centrum Legislacji pojawił się projekt dotyczący zabezpieczenia socjalnego osób wykonujących zawód artystyczny. Dokument utknął na początku ścieżki legislacyjnej.
Ponad połowę ze 100 konkretów zrealizowano częściowo
W przypadku niektórych deklaracji KO może uważać, że je wypełniła – jednak gdy patrzeć na całą treść danego konkretu, często okazuje się, że coś z jego zapowiedzi jednak nie zrobiono. Przedstawiamy przykładowe spośród 56 konkretów, które zostały częściowo zrealizowane.
Jedną z często wymienianych obietnic są podwyżki dla nauczycieli, czyli konkret numer 6: "Podniesiemy wynagrodzenia nauczycieli o co najmniej 30 proc. Nie mniej niż 1500 zł brutto podwyżki dla nauczyciela. Wprowadzimy stały system automatycznej rewaloryzacji. Przywrócimy autonomię i prestiż zawodu nauczyciela – mniej biurokracji, większa niezależność w doborze lektur, rozszerzaniu tematów".
KO uznaje, że tę obietnicę spełniła, bo rzeczywiście, rozporządzenie ministra edukacji narodowej w sprawie minimalnych stawek wynagrodzenia zasadniczego nauczycieli, które zaczęło obowiązywać od 1 stycznia 2024 roku, zakładało wzrost tzw. średnich wynagrodzeń nauczycieli o 30 proc. rok do roku, a w przypadku nauczyciela początkującego nawet 33 proc. W Konkret24 wyjaśnialiśmy jednak, dlaczego to rozwiązanie nie do końca odpowiadało obietnicy KO. Podwyżki są faktem - w ustawie okołobudżetowej uchwalonej przez Sejm na 2024 rok przewidziano podwyżki dla nauczycieli wynoszące 30 proc. od 1 stycznia. W ustawie budżetowej na 2025 rok założono podwyżki tzw. kwoty bazowej o 5 proc., czyli o 258,80 zł - do poziomu 5434,82 zł brutto. W projekcie budżetu na 2026 rok zaplanowano wzrost kwoty bazowej o 3 proc. (o tyle samo ma wzrosnąć inflacja). Tylko że nie wprowadzono mechanizmu automatycznej waloryzacji nauczycielskich pensji. Ciągły brak takiego rozwiązania - powiązaniu wynagrodzeń nauczycieli z przeciętnym wynagrodzeniem w gospodarce - był jedną z przyczyn protestów nauczycieli na początku roku szkolnego 2025/2026. A w ostatnich miesiącach doszedł kolejny konflikt: o kwestię wynagrodzenia za dodatkową pracę. Tak więc i przywrócenie prestiżu nauczyciela jest dyskusyjne.
Zapewnienie prawa do bezpłatnego znieczulenia przy porodzie było istotną obietnicą KO (konkret numer 10). Od 1 lipca 2024 roku obowiązują zmiany, które mają ułatwić pacjentkom dostęp do znieczulenia zewnątrzoponowego przy porodach. Szpitale, w których znieczulenie zostanie zapewnione przy co najmniej 10 proc. wszystkich przyjmowanych tam porodów naturalnych są premiowane. Jednak wciąż nie wszystkie szpitale korzystają z tego rozwiązania.
Nie można nie zauważyć, że rząd podejmuje wiele działań, by zmodernizować armię - co KO obiecała w konkrecie numer 73. Z tym że to proces na lata, szczególnie pozyskanie "znaczącej liczby śmigłowców wielozadaniowych i bojowych, dronów najnowszej generacji i innych elementów obrony powietrznej". Trzeba wspomnieć, że minister obrony narodowej Władysław Kosiniak-Kamysz podpisał umowy w ramach II fazy programu Wisła - to kontynuacja programu polskiej obrony przeciwlotniczej i przeciwrakietowej. Obejmuje zakup kolejnych sześć baterii Patriot. Podpisano też umowę na 96 śmigłowców uderzeniowych AH-64E Apache.
Pół na pół zrealizowano konkret numer 33: "Wprowadzimy 'Urlop dla przedsiębiorców': jeden miesiąc wolny od składek na ubezpieczenia społeczne i świadczenie urlopowe w wysokości połowy płacy minimalnej". Parlament uchwalił, a prezydent podpisał ustawę wprowadzającą wakacje składkowe. Od 1 listopada 2024 roku przedsiębiorcy mogą zawiesić płatności ubezpieczeń społecznych na jeden miesiąc. Wakacje od ZUS dotyczą mikroprzedsiębiorców, którzy zatrudniają do 10 osób i osiągają roczne przychody do 2 mln euro. Tylko że nie wprowadzono drugiej obietnicy z tego konkretu, czyli świadczenia urlopowego w wysokości połowy płacy minimalnej.
Z kolei w konkrecie numer 69 zadeklarowano: "Przywrócimy przejrzystość finansów publicznych. Przedstawimy białą księgę stanu finansów publicznych na koniec 2023 r. Winnych przestępstw urzędniczych pociągniemy do odpowiedzialności. W ciągu 100 dni ujawnimy plany finansowe i wszystkie wydatki funduszy poza budżetem". Biała Księga Finansów Publicznych została opublikowana, choć później niż w zapowiedzi, bo 29 kwietnia 2024 roku. Nie znaleźliśmy jednak informacji, czy złożono zawiadomienia do prokuratury w sprawie "winnych przestępstw urzędniczych" dotyczących finansów publicznych.
We wspomnianej białej księdze jest rekomendacja, by plany finansowe wielu instytucji i funduszy publikować na stronie Ministerstwa Finansów "w jednym miejscu", powinny "mieć jednolitą formę wizualną oraz dedykowaną zakładkę" - nie znaleźliśmy takiego miejsca na stronie resortu finansów.
Jeśli chodzi o zamrożenie cen gazu, konkret numer 87 brzmiał: "'Zamrozimy' ceny gazu w 2024 r. dla gospodarstw domowych i odbiorców wrażliwych na poziomie cen z 2023 r.". 7 grudnia 2023 roku uchwalono ustawę o zmianie ustaw w celu wsparcia odbiorców energii elektrycznej, paliw gazowych i ciepła oraz niektórych innych ustaw, która przedłużała zamrożenie cen energii elektrycznej i gazu do 30 czerwca 2024 roku. Prezydent podpisał ją 15 grudnia. Maksymalna cena gazu została utrzymana na poziomie z 2023 roku i wynosiła 200,17 zł/MWh. Jednak w drugiej połowie 2024 roku nie przedłużono "zamrożenia" cen gazu dla ogółu odbiorców indywidualnych. Wprowadzono nową taryfę: cena gazu dla gospodarstw domowych ustalona została na poziomie 239 zł/MWh. Choć była niższa niż taryfa przed zamrożeniem, to oznaczała wzrost rachunków o około 20 proc.
W tej grupie jest też konkret numer 26, który zakładał rozdzielenie funkcji ministra sprawiedliwości i prokuratora generalnego, przystąpienie do Prokuratury Europejskiej – pierwsze się jednak nie udało, tylko drugie tak; o tym więcej piszemy w osobnym tekście.
Częściowo zrealizowano też konkret numer 24, czyli zapowiedź powrotu do ryczałtowego systemu rozliczania składki zdrowotnej i skończenie ze składką zdrowotną od sprzedaży środków trwałych – pierwsze się nie udało, drugie tak, bo od 1 stycznia 2025 roku zlikwidowana została składka zdrowotna dla przedsiębiorców od sprzedaży środków trwałych.
W konkrecie numer 68 obiecano, że w spółkach z udziałem Skarbu Państwa zostaną zwolnieni wszyscy członkowie rad nadzorczych i zarządów oraz będzie nowy nabór w transparentnych konkursach. O ile niemal 100 proc. kadry zarządzającej tymi spółkami wymieniono, to z naborem, "w którym decydować będą kompetencje, a nie znajomości rodzinne i partyjnie" bywało różnie, o czym informowały media.
W górnolotnie sformułowanym konkrecie numer 60 o tym, że nastąpi "odbudowa polskiej tradycji hodowli świń", pomijając tę trudną do oszacowania deklarację, trzeba zauważyć też drugą: "budżet pokryje całość kosztów bioasekuracji". I Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi już w czerwcu 2024 roku ogłosiło program wsparcia na bioasekurację, a niedawno pojawiła się zapowiedź kontynuacji tego projektu. Do 17 października 2025 roku hodowcy trzody chlewnej mogą ubiegać się o refundację do 100 proc. wydatków poniesionych na działania związane z bioasekuracją.
Jest też w realizacji konkret numer 62 zakładający wsparcie dla inwestycji w biogazownie, farmy fotowoltaiczne oraz pompy ciepła. Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej otworzył 3 lutego dwa nabory wniosków dla przedsiębiorstw w obszarze ciepłowniczym. Łączny budżet do rozdysponowania ze środków Funduszu Modernizacyjnego to ponad 1,7 mld zł. Dofinansowanie będzie udzielane w formie dotacji do 50 proc. oraz pożyczek do 100 proc. kosztów kwalifikowanych.
Z zapowiedzi "odpolitycznienia i uspołecznienia mediów publicznych" KO rozliczać będą widzowie, ale w tym samym konkrecie numer 99 obiecano zlikwidować Radę Mediów Narodowych – rada nadal istnieje.
Wśród obietnic będących w jakiejś fazie realizacji są też wszystkie te, które zakładają rozliczenia nieprawidłowości i afer ujawnionych za rządów Zjednoczonej Prawicy. Jak jest stan tych rozliczeń, opisujemy w osobnym tekście.
Autorka/Autor: Gabriela Sieczkowska, Ewelina Kwiatkowska, Bartosz Chyż
Źródło: Konkret24
Źródło zdjęcia głównego: Paweł Supernak/PAP