"E-dziennik będzie płatny"? Wyjaśniamy

Mimo że dzienniki elektroniczne nie są już nowością w polskich szkołach, przed rozpoczęciem roku szkolnego 2024/2025 ten temat wzbudził emocje w mediach społecznościowych. Wszystko za sprawą operatora jednego systemu e-dziennika, który w sierpniu poinformował użytkowników - czyli rodziców - że od 1 listopada 2024 roku kończy się "bezpłatny, testowy dostęp do funkcjonalności rozszerzonych aplikacji eduVULCAN" i od tego momentu będzie można z nich korzystać wyłącznie odpłatnie (jednorazowa opłata 37,94 zł ważna do końca roku szkolnego).

Niektórzy internauci zinterpretowali tę informację w ten sposób, że rodzice nie będą mogli m.in. usprawiedliwiać nieobecności dziecka w szkole, jeśli nie zapłacą operatorowi. "Kto nie zapłaci za dostęp do dziennika, nie będzie mógł dać usprawiedliwienia dziecku. Jaki cyrk"; "E-dziennik będzie płatny. Co to za cyrk?"; "Uśmiechnięta Polska. Od listopada powiadomienia, wiadomości, frekwencja i usprawiedliwienia w e-dzienniczku płatne 40 zyla" - komentowano 21 i 22 sierpnia (pisownia wszystkich postów oryginalna). Choć internauci publikowali zdjęcie tego samego wyżej cytowanego komunikatu operatora, komentarze sugerowały, jakby było to jakieś odgórne zarządzenie dotyczące w ogóle usług typu e-dziennik i jakby obecny rząd miał z tym coś wspólnego.

Stąd oburzenie w sieci rosło. "Będą doić ludzi z kasy coraz bardziej i na każdym kroku"; "To jest jakiś nieśmieszny żart żeby uczeń musiał płacić za dostęp do podstawowych rzeczy w dzienniku"; "Może najlepiej zacznijmy sami uczyć nasze dzieci" - pisali internauci.

Jednak wielu zauważało, że płatne funkcje nie są wcale nowością w usługach e-dziennik dostępnych w Polsce oraz że opłaty dotyczą tylko aplikacji na telefon. Tłumaczyli więc: "5 lat temu jak szłam do liceum to librus już też miał płatną wersję w aplikacji. ale nigdy nawet nie pomyślałam, żeby mieć apkę bo wygodniej mi było wejść w przeglądarkę"; "Librus zawsze był płatny. Niesamowita sprawa"; "Librus też tak ma, ale podstawowa wersja w zupełności wystarcza"; "Przez przeglądarkę na kompie jest za darmo. Przez aplikację jest płatna. Proste"; "Płatne jest kilka funkcji w aplikacji na telefon. Przez przeglądarkę na PC czy w telefonie wszystko jest za darmo"; "Podstawowa wersja będzie bezpłatna. Tylko dodatkowe opcja są płatne i nie trzeba tego kupować".

Wyjaśniamy więc, co się zmieni w jednej z wersji e-dziennika od 1 listopada. I uspokajamy: możliwy jest bezpłatny dostęp do dziennika, w tym także wystawianie usprawiedliwień.

W polskich szkołach dziennik elektroniczny może funkcjonować samodzielnie lub razem z dziennikiem papierowym. Na prowadzenie go wyłącznie w formie elektronicznej zgodę musi wydać organ sprawujący nadzór nad placówką. W Polsce nie ma publicznego e-dziennika, dlatego szkoły muszą korzystać z usług firm komercyjnych. Obecnie na tym rynku działają operatorzy: Vulcan, Librus, Eszkola24, Helion i mobiDziennik prowadzony przez Wizja.net. Większość szkół korzysta z dwóch pierwszych narzędzi.

Jak słusznie zauważało wielu komentujących informacje o płatnych funkcjonalnościach aplikacji eduVulcan, niemal identyczny system funkcjonuje od lat w przypadku Librusa. Ten e-dziennik działa w wersji przeglądarkowej i jako aplikacja mobilna. Pierwsza jest bezpłatna, natomiast w aplikacji przewidziano trzy warianty: bezpłatną wersję podstawową i dwie rozszerzone wersje płatne. Z najważniejszych funkcji w wersji podstawowej w aplikacji można sprawdzać oceny, nieobecności, uwagi czy ogłoszenia. W wersjach płatnych można również m.in. sprawdzać zadania domowe, otrzymywać powiadomienia czy wystawiać e-usprawiedliwienia.

Nie inaczej będzie teraz w przypadku e-dziennika Vulcan. Po 1 listopada 2024 roku nadal będzie można z niego korzystać bezpłatnie w przeglądarce internetowej. Jeśli chodzi o aplikację mobilną eduVulcan, to - podobnie jak w Librusie - usługa podstawowa będzie bezpłatna, a za dostęp do usług rozszerzonych będzie trzeba zapłacić. Te dodatkowe, płatne usługi są wymienione na stronie producenta: to m.in. moduł wiadomości z nauczycielem, powiadomienia oraz usprawiedliwienia nieobecności.

Tak więc informacja, że "kto nie zapłaci za dostęp do dziennika, nie będzie mógł dać usprawiedliwienia dziecku", jest nieprawdą. Taka możliwość wciąż będzie dostępna bezpłatnie w przeglądarce internetowej. Potwierdza to firma Vulcan w odpowiedzi przesłanej Konkret24 przez obsługującą ją agencję PR:

Do wszystkich funkcjonalności e-dziennika nadal można mieć dostęp za darmo na komputerze oraz z telefonu (wystarczy zalogować się do narzędzia przez przeglądarkę internetową w smartfonie).

Twierdzenia o "płatnym e-dzienniku" są również nieprawdziwe z tego powodu, że zgodnie z polskim prawem jego podstawowe funkcje muszą być bezpłatne. Wynika to z rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z 25 sierpnia 2017 roku, w którym zapisano, że "Prowadzenie dziennika elektronicznego wymaga (...) umożliwienia bezpłatnego wglądu rodzicom do dziennika elektronicznego, w zakresie dotyczącym ich dzieci" (pogrubienie redakcji).

Dlatego operatorzy usługi e-dziennik muszą za darmo udostępniać podstawowe funkcje takie jak sprawdzanie ocen, frekwencji czy uwag zarówno w przeglądarce, jak i w aplikacji. Mogą ograniczać tylko dostęp do funkcji rozszerzonych w aplikacji, z których korzystanie nie jest jednak niezbędne.

Trzeba pamiętać, że nawet jeśli e-dziennik jest darmowy dla rodziców i uczniów, to za dostęp do niego musi płacić samorząd lub szkoła. Z szacunków "Dziennika Gazety Prawnej" z listopada 2023 roku wynikało, że korzystanie ze wszystkich elektronicznych dzienników kosztuje rocznie łącznie ok. 40 mln zł. Dla miasta wielkości Słupska jest to rocznie ok. 100 tys. zł.

Na koniec przypomnijmy, że - jeśli szkoła nie zarządziła inaczej - nadal można bezpłatnie wypisać usprawiedliwienie nieobecności dziecka w sposób tradycyjny, czyli na kartce.