Muzeum Auschwitz bez polskich flag. Wyjaśniamy

W poniedziałek 27 stycznia minęła 80. rocznica wyzwolenia niemieckiego nazistowskiego obozu koncentracyjnego i zagłady Auschwitz-Birkenau. Tego dnia w namiocie ustawionym przed bramą główną byłego obozu Auschwitz II-Birkenau odbyły się główne obchody rocznicy.

Na uroczystości przyjechali wysłannicy z 61 krajów i organizacji międzynarodowych. Gospodarzem był prezydent RP Andrzej Duda. Obecni byli między innymi przedstawiciele polskiego rządu, brytyjski król Karol III, prezydent Francji Emmanuel Macron, prezydent Niemiec Frank-Walter Steinmeier i kanclerz Niemiec Olaf Scholz oraz przewodnicząca Parlamentu Europejskiego Roberta Metsola. Izrael reprezentowany był przez ministra edukacji Joawa Kisza. Przyjechał również prezydent Ukrainy Wołodymyr Zełenski.

W dniu rocznicy w serwisie X pojawił się materiał, który wzbudził dyskusję wśród internautów na temat Państwowego Muzeum Auschwitz-Birkenau. "Kiedy utraciliśmy Państwo Polskie?!" - pytał internauta, który do wpisu dodał 21-sekundowe nagranie. Widać na nim jedną z bram Muzeum Auschwitz-Birkenau. Przed ogrodzeniem na masztach powiewają cztery charakterystyczne flagi w biało-niebieskie pasy. W tle słychać kobiecy głos, należący prawdopodobnie do osoby, która nagrywała: "Muzeum Auschwitz. Ani jednej polskiej flagi. Powiewają tylko takie. Przykre". W kadrze widać leżący na ziemi śnieg, co sugeruje, że nagranie powstało zimą. Post z filmem wyświetlono ponad 90 tys. razy.

"Gdzie się podziały polskie flagi w niemieckim obozie zagłady Auschwitz w Oświęcimiu? Przecież tam również zginęli Polacy. Nagranie pochodzi z wczoraj" - napisała inna internautka również 27 stycznia. Jej wpis wyświetlono ponad 89 tys. razy.

Pod tymi postami z nagraniem pojawiło się wiele antysemickich komentarzy internautów, którzy wzięli flagi z nagrania za flagi Izraela. "To jest żydowski teren"; "Czy My zyjemy aby w Polsce? Mam nieodparte wrażenie, ze zyjemy w polin"; "Dyrektor tego muzeum reprezentuje lobby żydowskie"; "Żmije przywłaszczają sobie wszystko i uzurpują wyłączność"; "Muzeum przejęli Żydzi, więc robią co chcą, zaczęli od wyrzucenia polskich sióstr. Na teren nie można wejść z flagą polską" - komentowali.

Inni tłumaczyli: "to chyba chodzi o symbol pasiaków"; "dla nieuków - to nie są flagi Izraela. To jest wzór z pasiaków, żeby upamiętnić wszystkich więźniów".

Sprawdziliśmy więc, gdzie nagrano materiał i co oznaczają komentowane flagi.

Film powstał przed bramą wjazdową do Muzeum Auschwitz-Birkenau od ulicy Więźniów Oświęcimia. Potwierdzają to zdjęcia dostępne na Google Street View. Zgadza się charakterystyczny układ budynków za bramą - niski barak za nią, następnie szeroki komin z cegły, a dalej piętrowy ceglany budynek oraz cztery maszty tuż przed bramą. Na zdjęciach Google Street View maszty były puste.

Muzeum Auschwitz-Birkenau wyjaśniało już w czerwcu 2019 roku, co oznaczają i kogo upamiętniają flagi w biało-niebieskie pasy. Nie są to na pewno flagi Izraela. "Na masztach w Miejscu Pamięci od dawna wieszane są flagi w biało-niebieskie pasy. Symbol obozowego pasiaka upamiętnia wszystkich więźniów niemieckiego nazistowskiego obozu Auschwitz niezależnie od ich kategorii, a misją Miejsca Pamięci jest dbanie o pamięć wszystkich ofiar" - tłumaczyło Muzeum w serwisie X.

Do wpisu dodano wówczas zdjęcie z 14 czerwca 2018 roku z obchodów Narodowego Dnia Pamięci Ofiar Niemieckich Nazistowskich Obozów Koncentracyjnych i Obozów Zagłady. Widać tu, jak pod Ścianą Straceń (zwaną też Czarną Ścianą lub Ścianą Śmierci) na dziedzińcu Bloku 1 znicze składali m.in. wicepremier Beata Szydło i doradca prezydenta Andrzej Waśko. Nad Ścianą Straceń powiewało pięć flag: cztery biało-czerwone i jedna w biało-niebieskie pasy. To samo zdjęcie dostępne jest na stronie Prezydenta RP.

W komunikacie z czerwca 2022 roku Muzeum odnosiło się do szeregu wprowadzających w błąd przekazów. Również na temat flag wywieszanych na terenie muzeum. "W Miejscu Pamięci Auschwitz na masztach reprezentacyjnych używana jest flaga w biało-niebieskie pasy upamiętniająca wszystkich więźniów niemieckiego obozu Auschwitz. Wiele lat tamu używana była flaga z czerwonym trójkątem (oznaczenie więźniów politycznych). Ze względu jednak na to, że w Auschwitz ginęli więźniowie różnych kategorii, postanowiono używać flagi bez symbolu jednej kategorii więźniarskiej, po to, aby oddać hołd wszystkim ofiarom" - czytamy na stronie Muzeum (pogrubienie od redakcji). W przeszłości stosowano również flagę z czerwonym trójkątem, symbolizującą więźniów politycznych.

Na pytanie Konkret24 wysłane 28 stycznia i dotyczące flag odpisał Paweł Sawicki z biura prasowego muzeum: "27 stycznia jest rocznicą wyzwolenia niemieckiego nazistowskiego obozu koncentracyjnego i zagłady Auschwitz. Wśród jego ofiar były osoby wielu narodowości. Tego dnia na masztach Muzeum zawieszone są flagi w biało-niebieskie pasy (wzór obozowego pasiaka), co jest symbolem wszystkich więźniów obozu. Takie same flagi zostały zawieszone w związku z 80. rocznicą wyzwolenia. Flagi polskie wieszane są na maszach m.in. w święta państwowe, a także 14 czerwca, w rocznicę deportacji pierwszych Polaków do obozu Auschwitz".

To niejedyny wprowadzający w błąd przekaz o flagach w Muzeum Auschwitz-Birkenau. Jeden z dyskutujących internautów twierdził, że na teren Muzeum nie można wejść z biało-czerwoną flagą. To stary i fałszywy przekaz. Zdementowało go już w 2018 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego. "Na teren Muzeum wolno wnosić polskie, a także inne flagi państwowe. Regulamin zwiedzania (par. 2 pkt 6) mówi o tym, że sztandary, flagi i transparenty na drzewcach można wnosić na teren Muzeum wyłącznie podczas zorganizowanych i zgłoszonych ceremonii. Brak możliwości wnoszenia flag na drzewcach w czasie regularnego zwiedzania podyktowany jest względami bezpieczeństwa" - tłumaczy Muzeum.

Instytucja dementowała też nieprawdziwe doniesienia o tym, że na teren Muzeum wolno wnosić tylko flagi izraelskie.

Historycy szacują, że w ciągu niecałych pięciu lat działania niemieckiego nazistowskiego obozu Auschwitz zginęło około 1,1 miliona ludzi. "Wśród nich większość, czyli około 1 mln stanowili Żydzi. Drugą pod względem liczebnym grupą byli Polacy - około 70 tys., trzecią Romowie i Sinti - około 21 tys. Ponadto zginęło w obozie około 14 tys. sowieckich jeńców wojennych i ok. 12 tys. więźniów innych narodowości (m.in. Czesi, Białorusini, Jugosłowianie, Francuzi, Niemcy i Austriacy" - podaje Muzeum Auschwitz-Birkenau.