"Niemcy przysłały nam 15,5 tysiąca migrantów" w ramach relokacji? Dwa fałsze naraz

Autorzy anonimowych kont w mediach społecznościowych informowali w ostatnich dniach września, że Polska od początku 2024 roku przyjęła 15,5 tys. migrantów odesłanym nam z Niemiec. Miał to być skutek "relokacji" cudzoziemców z tego kraju. W dodatku autorzy owych wpisów twierdzili, że tak właśnie "działa unijny pakt migracyjny" przyjęty w tym roku przez Parlament Europejski i Radę Unii Europejskiej.

"9 lat temu tematem kampanii wyborczej była przymusowa relokacja 7000 imigrantów rocznie. W tym roku tylko Niemcy przysłały do nas 15,5 tys. w ciągu zaledwie 8,5 miesiąca. Europejski pakt migracyjny działa doskonale"; "Polska przyjęła 15 545 migrantów z Niemiec, a liczba relokacji gwałtownie wzrosła w ciągu ostatnich 3 miesięcy"; "Nawet już Australijczycy wiedzą: Polska przyjęła 15 545 migrantów z Niemiec, a liczba relokacji gwałtownie wzrosła" - brzmiały przykładowe posty na ten temat. Australijczycy pojawili się w nich nie bez powodu: wszyscy informujący o 15,5 tys. migrantów z Niemiec powoływali się bowiem na artykuł serwisu Kurier Polsko-Australijski z 26 września. Użyta w nim ilustracja miała wskazywać na winnych tej sytuacji: widać na niej premiera Donalda Tuska i byłą kanclerz Niemiec Angelę Merkel (jej zdjęcie trzyma mężczyzna o ciemnej karnacji).

Obecnie jednak artykuł w tym serwisie nosi już tytuł: "Polska przyjęła 545 migrantów z Niemiec" - z tym że na zrzutach ekranu i we wpisach powołujących się na ów tekst wciąż widnieje stara wersja tytułu: "Polska przyjęła 15 545 migrantów z Niemiec".

Jak sprawdziliśmy, liczba cudzoziemców nie jest jedynym fałszem w tym przekazie.

Autor tekstu w Kurierze Polsko-Australijskim powołuje się na dane Straży Granicznej, które 23 września 2024 roku opublikował portal wpolityce.pl. Według nich od 1 stycznia do 15 września z Niemiec do Polski przekazano 545 cudzoziemców - a nie 15 545. Tę niższą liczbę podawały też inne portale, które przytaczały dane Straży Granicznej.

Potwierdziliśmy tę liczbę u rzecznika Komendanta Głównego Straży Granicznej ppłk. Andrzeja Juźwiaka: według przesłanych Konkret24 danych od stycznia do końca września 2024 roku z Niemiec do Polski przekazano łącznie 570 cudzoziemców. Najwięcej wśród nich było obywateli Rosji (najczęściej są to obywatele Rosji narodowości czeczeńskiej).

Liczba 15 545 pojawiła się więc tylko w jednym artykule i to w jego pierwszej wersji - lecz to właśnie on (poprzez screen strony) jest masowo udostępniany w mediach społecznościowych. Późniejsza zmiana tytułu nic nie dała, bo użytkownikom, którzy nie wejdą w link, w mediach społecznościowych nadal wyświetla się stara wersja z zawyżoną liczbą lub screen, na którym również informuje się o 15,5 tys. cudzoziemców odesłanych z Niemiec do Polski.

Z odpowiedzi rzecznika prasowego Komendanta Głównego Straży Granicznej ppłk. Andrzeja Juźwiaka dla wpolityce.pl dowiadujemy się, że wspomniani cudzoziemcy "są przekazywani na terytorium RP z innych państw członkowskich na podstawie porozumień międzynarodowych, umów o readmisji, których stronami są państwo przekazujące i Polska".

Tę procedurę wyjaśnialiśmy już w Konkret24 w czerwcu tego roku, kiedy to politycy zaczęli dyskutować na temat cudzoziemców przekazywanych z Niemiec. Jak pisaliśmy, istnieją dwie różne procedury: przekazanie cudzoziemca i jego zawrócenie po odmowie wjazdu. Opisywanych 545 cudzoziemców dotyczyła procedura przekazania.

Przekazanie cudzoziemca między państwami odbywa się na podstawie readmisji pełnej, uproszczonej lub tzw. rozporządzenia Dublin III (konwencji dublińskiej). Readmisja oznacza przekazanie do Polski osoby, która znajduje się na terytorium Niemiec (lub innego państwa) i nie posiada uprawnienia do legalnego przebywania w tym kraju, a jednocześnie przyjechała tam bezpośrednio z Polski. Z kolei rozporządzenie dublińskie wskazuje, że pierwsze państwo członkowskie Unii Europejskiej, do którego dotarł cudzoziemiec, ma obowiązek rozpatrzyć jego wniosek o ochronę międzynarodową. Jeśli zatem osoba ta znajdzie się w kolejnym państwie i tam złoży ten wniosek, można go odesłać z powrotem do państwa wjazdu. W ten sposób UE chce ograniczać nadużywanie procedury uchodźczej i składania wniosków o ochronę w wielu krajach.

Zatem Niemcy mogą zgodnie z prawem przekazywać Polsce cudzoziemców, jeśli przyjechali z Polski, a ta była pierwszym krajem UE, do którego dotarli. Polska często jest tym pierwszym krajem unijnym m.in. przez posiadanie zewnętrznej granicy UE z Ukrainą i Białorusią, z których do Polski przybywają nie tylko Ukraińcy, Białorusini czy Rosjanie (głównie Czeczeni), ale także np. migranci z krajów afrykańskich i bliskowschodnich wykorzystujący szlak migracyjny stworzony przez reżim białoruski i prowadzący przez Mińsk na granicę polsko-białoruską. Jeśli więc taki cudzoziemiec przez Polskę dostaje się do Niemiec, gdzie nie ma prawa wjazdu lub pobytu, zostaje zatrzymany, a niemiecka policja federalna wysyła wniosek do polskiej Straży Granicznej o przekazanie. Samo przekazanie odbywa się na przejściu granicznym i uczestniczą w nim przedstawiciele formacji z obu państw.

Mimo sensacyjnego tonu obecnie krążącego przekazu, procedura przekazania cudzoziemców z innych krajów UE - w tym z Niemiec - nie jest niczym nowym. Według danych Straży Granicznej w 2023 roku Polska przyjęła w ten sposób z innych krajów 1567 osób, a w 2022 roku - 927 osób. Większość z nich stanowili Ukraińcy. Te liczby dowodzą też, jak nieprawdopodobne byłoby przyjęcie ponad 15 tys. cudzoziemców w ciągu dziewięciu miesięcy z samych Niemiec, skoro w całym 2023 roku do Polski przekazano 1,6 tys. osób ze wszystkich krajów łącznie.

Straż Graniczna nie udostępnia w ogólnodostępnych materiałach liczb przekazań z samych Niemiec. Rzecznik SG przesłał jednak Konkret24 takie dane - wynika z nich, że w 2023 roku tylko z Niemiec przekazano do Polski 933 osoby, a w 2022 roku - 633. Najliczniejszą grupę wśród tych cudzoziemców stanowili Rosjanie (w 2023 roku) i Gruzini (w 2022 roku).

Przekazywanie do Polski cudzoziemców bez prawa pobytu w innym kraju unijnym nie jest więc niczym nowym, a łączenie tego z nieprawdziwą liczbą 15,5 tys. migrantów odesłanych z Niemiec do Polski jest dezinformacją.

W niektórych wpisach twierdzono ponadto, że tak właśnie działa unijny pakt migracyjny. Ten zestaw dokumentów, które mają wprowadzić nowe zasady unijnej polityki migracyjnej, został przyjęty w kwietniu 2024 roku przez Parlament Europejski i zaakceptowany w maju br. przez Radę UE. Opublikowano go już w Dzienniku Urzędowym UE - ale nie znaczy to, że już stosuje się jego zapisy. Te zaczną obowiązywać dopiero od 1 lipca 2026 roku.

Czytaj więcej w Konkret24: "Jeden migrant na 100 mieszkańców" i inne manipulacje o pakcie migracyjnym

Cudzoziemcy przekazywani obecnie do Polski z innych krajów UE, w tym z Niemiec, nie mają więc nic wspólnego z paktem migracyjnym. Jak wyjaśniamy wyżej, odsyłani migranci trafiają do naszego kraju na podstawie przepisów obowiązujących już od lat.