Tarcza Wschód. "Małe betonowe klocki mają hamować napływ migrantów"? Nie

30 listopada 2024 roku premier Donald Tusk pojawił się na granicy polsko-rosyjskiej w pobliżu wsi Dąbrówka w województwie warmińsko-mazurskim. Wraz z ministrem infrastruktury Dariuszem Klimczakiem i wiceministrem obrony Cezarym Tomczykiem wizytował tam pierwszy wybudowany odcinek Tarczy Wschód - czyli systemu fortyfikacji i umocnień, które mają odstraszać potencjalnego agresora oraz utrudniać jego ewentualną inwazję na terytorium Polski. W trakcie konferencji, stojąc na tle bariery przeciwczołgowej, szef rządu mówił, że "działania zmierzające do zabezpieczenia granicy kraju to inwestycja w pokój", a jednocześnie "największy projekt tego typu w historii Europy po 1945 roku".

Niedługo potem w mediach społecznościowych wylała się fali informacji, a raczej dezinformacji na temat Tarczy Wschód. Właśnie wspomniana bariera przeciwczołgowa - konkretnie: dwa pasy betonowych zapór - wywołała najwięcej komentarzy. Ich autorzy kpili, że takie umocnienie na pewno nie zatrzymają ewentualnych wojsk pancernych szturmujących granicę - sugerując, że owe zapory to już cała tarcza. "Zwieźli małe betonowe klocki, nazwali to Tarczą Wschód i uznali, że zrobią na ich cześć konferencję prasową, opowiadając że obroni nas przed Putinem. Umocnienia na miarę tej groteskowej władzy, której błazeński szef nawet nie wie gdzie jest polska granica..." - to jeden z przykładowych wpisów w serwisie X (pisownia wszystkich postów oryginalna).

Popularny nagle stał się hasztag #TarczaTuska, który został stworzony już kilka miesięcy temu, gdy Donald Tusk zapowiedział budowę umocnień. Wówczas jednak używali go głównie zwolennicy rządu - natomiast od 30 listopada "przejęli" go krytycy rządzącej koalicji, wykorzystując właśnie w postach pełnych kpin i błędnych informacji na temat barier przeciwczołgowych. "Ze wszystkich żenujących ustawek przedwyborczych, te 300 metrów bieżących betonowych czworobloków ustawionych w trzech rzędach i wzmocnione hasztagiem żenuje najbardziej"; "Falochron za***sty tylko czemu k***a w środku lasu? #TarczaTuska #TarczaWschód"; "#TarczaTuska 3 rzędy betonowych jeży przy granicy z Rosją to wg Tuska 'Tarcza Wschód' - 'inteligentnie skomponowany ciąg skutecznej obrony'" - pisali internauci na Facebooku i platformie X.

Z powyższych komentarzy czytelnik mógłby więc wywnioskować, że widoczne na zdjęciach betonowe bloki to cały ów "największy projekt tego typu w historii Europy po 1945 roku", czyli Tarcza Wschód. A to nieprawda.

Jest też inny błędny przekaz w ironicznych komentarzach z hasztagiem #TarczaTuska. Otóż część internautów jest przekonana - bądź pisze celowo nieprawdę - że zapora ma chronić przed nielegalnymi migrantami próbującymi przekraczać granicę polsko-białoruską, a w takim wykonaniu będzie nieskuteczna. "Tusk pokazał betonowe bloki mające zahamować napływ migrantów (?) a może kopułę europejską, nie żelazną, ale betonową? Jedno jest pewne: w skuteczność #TarczaTuska uwierzy, najtwardszy, betonowy elektorat"; "Blokada tak szczelna, że się nawet pizza nie prześlizgnie, nie mówiąc o śpiworach"; "Ta #TarczaTuska powstrzyma chyba tylko bardzo grubych inżynierów z Afryki, którzy nie zmieszczą się między tymi klockami. Taki był plan?" - pisali.

W tym wypadku mylono Tarczę Wschód z barierą na granicy z Białorusią, skąd przechodzą migranci.

Budowę Tarczy Wschód premier Donald Tusk zapowiedział w maju 2024 roku. "Podjęliśmy decyzję, aby zainwestować w nasze bezpieczeństwo, a przede wszystkim w bezpieczną wschodnią granicę 10 miliardów złotych" - mówił szef rządu na uroczystości z okazji 80. rocznicy bitwy o Monte Cassino. "Rozpoczynamy wielki projekt budowy bezpiecznej granicy, w tym systemu fortyfikacji, a także takiego ukształtowania terenu, decyzji środowiskowych, które spowodują, że ta granica będzie nie do przejścia dla potencjalnego wroga. Nazwaliśmy ten narodowy plan obrony i odstraszania kryptonimem Tarcza Wschód" - dodał.

Warto zwrócić uwagę, że Tusk zapowiedział budowę "systemu fortyfikacji, a także takiego ukształtowania terenu i decyzji środowiskowych", które zwiększą bezpieczeństwo granicy. Czyli Tarcza Wschód będzie czymś więcej niż pasami zapór przeciwczołgowych. Te na drogach prowadzących do Obwodu Królewieckiego kładziono już zresztą w pierwszej połowie 2023 roku z polecenia ówczesnego ministra obrony Mariusza Błaszczaka.

Tarcza Wschód ma wykraczać poza tę koncepcję. Jej założenia Ministerstwo Obrony Narodowej i Sztab Generalny Wojska Polskiego przedstawiły 27 maja 2024 roku. "Tarcza Wschód jest gigantycznym projektem. Połączy tradycyjne systemy antydostępowe z systemami nowoczesnymi, takimi jak drony czy rozpoznanie satelitarne" - mówił wtedy minister obrony Władysław Kosiniak-Kamysz. Na całość programu mają się składać: - system wykrywania, ostrzegania i śledzenia wykorzystujący satelity oraz statki powietrzne; - wysunięte bazy operacyjne; - węzły logistyczne; - infrastruktura dla systemów antydronowych; - konwencjonalna infrastruktura obronna. W kontekście rozpowszechnianych i komentowanych zdjęć premiera na tle bariery przeciwczołgowej najważniejsza jest ta ostatnia.

W ramach Tarczy Wschód planuje się zabezpieczenie pasa przygranicznego za pomocą różnego rodzaju umocnień i fortyfikacji oraz wprowadzenie innych modyfikacji w strefie przygranicznej liczącej nawet do 50 km. Jeśli chodzi o teren samego pasa przygranicznego, to - poza "jeżami" żelbetonowymi, czyli barierą widoczną na zdjęciach - wojska inżynieryjne budują tam inne rodzaje umocnień i fortyfikacji (patrząc od strony granicy): - rowy przeciwczołgowe; - miejsca pod pola minowe; - kamuflety gotowe do wysadzenia, czyli specjalne wnęki, które powstają po detonacji materiałów wybuchowych; - studzienkowane drogi i palisady na drogach; - pogłębione rowy melioracyjne.

Ponadto w zależności od terenu wykorzystywane będą też warunki naturalne, a więc strefa przygraniczna będzie dodatkowo zalesiana lub zabagniana, by jeszcze utrudnić ewentualne posuwanie się wojsk. Na wizualizacji przedstawionej przez Sztab Generalny Wojska Polskiego całość fortyfikacji wygląda następująco:

Na zdjęciach z pierwszego ukończonego odcinka Tarczy Wschód nie widać więc pozostałych elementów tarczy, ponieważ znajdują się zbyt daleko. Jak przekazał w serwisie X wiceszef MON Cezary Tomczyk - w odpowiedzi na pytanie jednego z internautów - rów przeciwczołgowy jest "150 metrów dalej za polem przygotowanym pod minowaniem i za kolejną linią betonowych jeży".

Tarcza Wschód ma więc przede wszystkim zastosowanie militarne: ma odstraszać obce wojska przed lądową inwazją na Polskę, a jeśli by już do niej doszło, ma utrudniać wojskom pancernym (czołgom i innym wozom bojowym) wejście w głąb kraju. Dlatego powstaje na granicy polsko-rosyjskiej i polsko-białoruskiej - a nie tylko na tej drugiej, kojarzonej teraz powszechnie z problemem nielegalnej migracji.

Ponieważ bariera na granicy polsko-białoruskiej już stoi, zostanie zintegrowana z umocnieniami w ramach Tarczy Wschód. Na powyższej wizualizacji widać wyraźnie, że de facto będzie pierwszym elementem fortyfikacji położonym najbliżej granicy. Mimo ustawianych dalej zapór inżynieryjnych czy przeciwpancernych, to zbudowana wcześniej bariera ma powstrzymywać nielegalną migrację.

Zgodnie z założeniami cała Tarcza Wschód ma objąć pas graniczny o długości prawie 700 km na dwóch granicach. Z tego między 400-500 km "będzie dotyczyło rozwoju różnego typu infrastruktury fortyfikacyjnej o różnym zaawansowaniu" - zapowiedział szef Sztabu Generalnego WP gen. Wiesław Kukuła. Całość ma zostać oddana w 2028 roku