"Zwykli Egipcjanie" niosą wodę i jedzenie mieszkańcom Gazy? Co to za film

Fala dezinformacji na temat walk między Izraelem a Hamasem nie słabnie. Szczególnie dużo fejkowych materiałów pojawia się w mediach społecznościowych. W połowie października opisaliśmy materiały z pierwszych dni po ataku Hamasu na Izrael 7 października 2023 roku, które wprowadzały opinię publiczną w błąd. Komisja Europejska bada, jak platforma X radzi sobie z nielegalnymi i dezinformującymi treściami związanymi z wojną Izraela z Gazą. Unijny komisarz ds. przemysłu Thierry Breton ogłosił 12 października, że Unia Europejska wysłała formalny wniosek do firmy X na mocy ustawy o usługach cyfrowych. Komisja koncentruje się na rozpowszechnianiu mowy nienawiści, przemocy i treści terrorystycznych na platformie X, sprawdzając, czy jej polityka i rozpatrywanie skarg dotyczących nielegalnych treści są zgodne z prawem. Firma X miała czas na odpowiedź do 18 października. Wcześniej Breton wysłał list ostrzegawczy do właściciela X Elona Muska, zwracając uwagę, że platforma może być wykorzystywana do rozpowszechniania "nielegalnych treści i dezinformacji" związanych z atakami Hamasu na Izrael.

Ostatnio w polskiej sieci zaczęło krążyć krótkie wideo, na którym widać rzesze idących po pustyni ludzi niosących na plecach duże, białe pakunki. Widać ich aż po horyzont. Nagranie rozchodzi się z przekazem, że to Egipcjanie przekraczają "granicę palestyńską", by dostarczyć mieszkańcom Gazy wodę, żywność i zapasy. Mają ich w ten sposób wspierać, wyrażać solidarność. Jeden z takich polskojęzycznych wpisów, z 14 października, ma ponad 62 tys. wyświetleń.

"Całkowita porażka ONZ, UNICEF i wszystkich tysięcy organizacji, które udają, że walczą o prawa człowieka, udają, że walczą ze zbrodniami wojennymi"; "Dobrze , że na nowo odkrywamy w sobie człowieczeństwo" - komentują polscy użytkownicy platformy X. Film rozchodzi się też na polskim Facebooku. A na zagranicznych kontach to wideo ma miliony wyświetleń.

Nagranie analizowały w październiku zagraniczne portale fact-checkingowe: Lupa.uol.com, Logicallyfacts.com, Misbar.com, a w Polsce opisywały je Demagog.org i Fakehunter. Jak wynika z tych weryfikacji, to samo wideo zostało opublikowane 31 sierpnia 2023 roku na TikToku przez anonimowego użytkownika posługującego się językiem arabskim. To był ostatni film opublikowany na jego profilu - ma tam niemal 4 mln odtworzeń.

Nagranie nie jest więc aktualne - powstało co najmniej pięć tygodni przed atakiem Hamasu na Izrael 7 października 2023 roku.  

Nie ma natomiast pewności co do tego, gdzie nagrano te sceny. Użytkownik, który opublikował film pod koniec sierpnia, przekazał, że dzieje się to blisko przejścia granicznego Salloum znajdującego się między Egiptem a Libią. To około 500 kilometrów od Strefy Gazy. Na to miejsce wskazał też na początku września dziennikarz The Libya Observer Abdulkader Assad w komentarzu na platformie X. Jednak inny użytkownik X przy użyciu zdjęć satelitarnych Google stwierdził, że wideo powstało na granicy Kuwejtu i Arabii Saudyjskiej.

Zagraniczne portale fact-checkingowe skłaniają się ku tezie, że na tym nagraniu widać osoby szmuglujące towary. Serwis Logically Facts na jednym z profili w X znalazł zrzut ekranu kadru tego filmu z komentarzem: "Oni są przemytnikami między Egiptem a Libią". Ustalił ponadto, że 9 września marokańska agencja informacyjna IFADA opublikowała film na YouTube z opisem w języku arabskim, który w tłumaczeniu brzmi: "Film przedstawiający przemytników między granicą libijską a egipską wywołał falę interakcji w mediach społecznościowych".

Badając kontekst filmu, znaleźliśmy konto na YouTube, które opublikowało 14 i 15 czerwca 2022 roku bardzo podobne filmy pokazujące ludzi idących z ogromnymi plecakami w podobnym otoczeniu - w opisach obu pisano o przemycie na granicach Egiptu i Libii.