Pół miliona Polaków wróciło za Morawieckiego, "do dwóch milionów" wyjechało za PO? Sprawdzamy

Były premier, poseł Prawa i Sprawiedliwości Mateusz Morawiecki był gościem podkastu "Mówiąc Wprost" tygodnika "Wprost". Jednym z tematów rozmowy z Joanną Miziołek opublikowanej 29 czerwca był problem migracji. "Cieszę się z tego, że pół miliona Polaków wróciło z imigracji, z emigracji, prawda? Pół miliona Polaków, którzy wyjechali za Tuska, wrócili za Morawieckiego do Polski" - stwierdził Mateusz Morawiecki.

I dodał: "Za rządów Platformy Obywatelskiej Polacy wyjeżdżali z Polski. No miliony Polaków - milion do dwóch milionów Polaków wyjechało, prawda? Teraz pół miliona wróciło dzięki temu, że stworzyliśmy miliony, setki tysięcy, ponad milion nowych miejsc pracy".

Nie pierwszy raz były premier mówi o licznych Polakach, którzy jakoby mieli wrócić do Polski z emigracji w czasach jego rządów, jak i trakcie rządów Zjednoczonej Prawicy. I nie po raz pierwszy dostępne dane nie potwierdzają jego tez.

Mateusz Morawiecki został premierem 11 grudnia 2017 roku (wcześniej, od 16 listopada 2015 roku premierem była Beata Szydło). Funkcję pełnił do 13 grudnia 2023 roku. Czy w tym czasie do Polski wróciło pół miliona Polaków? Aby to sprawdzić, przeanalizowaliśmy dane w bazie GUS Demografia, w dziale III: "Migracje ludności". Są tam informacje m.in. o migracjach zagranicznych na pobyt stały według obywatelstwa, wieku i płci migrantów. GUS zastrzega, że nie publikuje "danych dotyczących ludności nieobecnej czasowo w związku z wyjazdem za granicę wg obywatelstwa". Wzięliśmy więc pod uwagę wyjazdy i przyjazdy obywateli Polski na pobyt stały. Poniżej przedstawiamy ich zestawienie za lata 2018-2023, czyli za rządów Mateusza Morawieckiego.

W 2018 roku - pierwszym pełnym roku rządów Morawieckiego - wróciło do Polski z emigracji 10 636 osób, a wyjechało 11 789. Różnica to -1153. Dane GUS pokazują więc, że bilans migracyjny był ujemny - co oznacza, że więcej Polaków wyjeżdżało z kraju na stałe, niż na stałe wracało.

W 2019 roku z Polski wymeldowało się i wyjechało 11 858 obywateli, a powróciło 10 636. Bilans migracyjny był dodatni i wynosił 1222 osoby. W kolejnym roku było podobnie, choć różnica była dużo mniejsza. Wyjechało 8969 osób, wróciło 8718. Oznacza to bilans dodatni wynoszący 251 osób.

W 2021 roku wzrosła liczba obywateli Polski, którzy z Polski wyjeżdżali na stałe, a malała liczba powracających na stałe do kraju. W 2021 roku do Polski na stałe przyjechało 9835 osób, a wyjechało 11 935; bilans był więc ujemny i wyniósł -2100 osób. Rok później do Polski na stałe przyjechało 9649 osób, wyjechało 13 514. Ujemny bilans migracyjny był wyższy niż rok wcześniej (-3866 osób). W 2023 roku do Polski na stałe przyjechały 9983 osoby, a wyjechało 9649. Tak więc bilans migracyjny w 2023 roku był zatem dodatni po raz pierwszy od roku 2020. Wyniósł 334.

Na podstawie tych danych można stwierdzić, że w latach 2018-2023 w Polsce zameldowało się na pobyt stały 60 929 obywateli, a wymeldowało 66 241. Bilans migracyjny za ten okres był ujemny i wyniósł -5312. Te dane nie potwierdzają słów premiera o tym, że za jego rządów do Polski wróciło pół miliona Polaków.

Należy podkreślić, że przedstawione powyżej statystyki GUS nie pokazują jednak pełnego obrazu migracji. Powodem wymeldowania się nie musiała być wcale migracja na stałe za granicę, a poza tym wielu rodaków, którzy wyjechali, nadal jest zameldowanych w naszym kraju.

Przeanalizowaliśmy też dane z innego zestawienia GUS na temat migracji. "Informację o rozmiarach i kierunkach czasowej emigracji z Polski w latach 2017-2022" opublikowano w grudniu 2023 roku. Przedstawia szacunek liczby mieszkańców Polski przebywających czasowo za granicą 12 miesięcy i dłużej w latach 2017–2022. Ze względu na braki w danych szacunki dla 2022 roku to wartości prognozowane.

I tak GUS szacuje, że na koniec 2017 roku 1,69 mln Polaków przebywało czasowo za granicą. Przez kolejne trzy lata ta liczba spadała. W 2018 roku do 1,63 mln, w 2019 do 1,63 mln, a w 2020 wynosiła już 1,53 mln. Trend spadkowy zaburzył rok 2021 - na koniec tego roku liczba Polaków przebywających czasowo za granicą wzrosła nieznacznie do 1,55 mln. Na koniec 2022 roku spadła już do 1,52 mln.

Liczba 167 tys. to różnica między ogólną liczbą czasowych imigrantów na koniec 2017 roku i na koniec 2022 roku. Ta dana ciągle nie potwierdza słów Morawieckiego o tym, że do Polski za jego czasów wróciło pół miliona Polaków.

Powyższe szacunki GUS mają znaczące ograniczenia. "Wyniki te nie są strumieniami migracji, czyli liczbą wyjazdów w poszczególnych latach i nie można ich sumować" - zastrzega urząd. Zaznacza też, że te "pokazują przede wszystkim trend oraz kierunki wyjazdów Polaków i powinny być traktowane jako wartości przybliżone".

W piątkowym programie "Mówiąc Wprost" Morawiecki stwierdził, że za rządów jego poprzedników "milion do dwóch milionów Polaków wyjechało". Przekaz o dwóch milionach polskich emigrantów w czasach rządów PO-PSL przewija się w politycznych dyskusjach i publicystyce co najmniej od 2015 roku. Tymczasem nie ma danych, które potwierdzałyby ten szacunek, o czym pisaliśmy w maju 2022 roku.

Przekaz powstał w wyniku źle interpretowanych statystyk GUS. Te pokazywały, ilu Polaków przebywało za granicą na koniec każdego roku - a nie, ilu w danym roku wyjechało z Polski. Mylenie tych pojęć prowadzi do fałszywej tezy.

GUS przekazał redakcji Konkret24 dane o liczbie wymeldowań w latach 2008-2021. Wcześniej ich nie zbierano, więc nie są kompletne dla całego okresu rządów PO-PSL (od 2007 roku). I tak w latach 2008-2014 ze stałego pobytu w Polsce wymeldowało się 166,2 tys. Polaków. Najwięcej w 2008 roku (29,9 tys.) i 2013 roku (31,9 tys.). Te dane nie potwierdzają słów Morawieckiego o tym, że "milion do dwóch milionów Polaków wyjechało" z Polski za rządów PO-PSL.

W ostatnich latach politycy PiS wielokrotnie przekonywali, że za ich rządów Polacy licznie powracali do kraju. Ten argument często powtarzał sam Mateusz Morawiecki. I tak w styczniu 2022 roku na spotkaniu z hiszpańską Polonią premier Morawiecki stwierdził: "Tysiące osób wracają do Polski. Ja jestem z tego powodu, jak myślę, najszczęśliwszym premierem w Europie, że mogę doświadczyć takiego ruchu migracyjnego w stronę Polski". Gdy wtedy weryfikowaliśmy jego słowa, okazało, się, że różnica między liczbą wracających z emigracji a liczbą tych, którzy z Polski na stałe wyjeżdżają, była niewielka.

Następnie w kwietniu 2023 roku premier przekonywał: "dziś jest pierwszy raz w historii Polski", gdy "ponad 300 tysięcy ludzi wróciło z emigracji". Wskazał wtedy na ostatnie trzy lata i powołał się na dane GUS. Jak wtedy sprawdziliśmy, w statystykach urzędu o emigracji tymczasowej, na które powoływał się Morawiecki, brakowało danych z ostatnich dwóch lat. Sam GUS tezę premiera skorygował i podał następujące twierdzenie, zgodne z danymi: "od czasu wejścia do UE lata 2018-2020 były pierwszymi, w których zaobserwowano zmniejszanie się liczby Polaków przebywających za granicą. Liczba ta zmniejszyła się o około 300 tysięcy".

W lipcu 2023 roku minister Łukasz Schreiber powiedział, że w ostatnich ośmiu latach "więcej Polaków wróciło do kraju, niż z niego wyjechało". Także jego słowa nie miały potwierdzenia w dostępnych danych GUS, o czym pisaliśmy w Konkret24.

O tym, że do Polski wracają "setki tysięcy ludzi" Mateusz Morawiecki mówił także 25 sierpnia 2023 roku na wiecu wyborczym w Kolbuszowej. Jak sprawdziliśmy, dane GUS tego nie potwierdzały. Na wrześniowym wiecu w Kraśniku dodał, że dzieje się tak "pierwszy raz od 200 lat". W tym czasie mieliśmy dwie wielkie fale reemigracji do Polski, obie związane z zakończeniem obu wojen światowych. Każda z nich swoją skalą znacznie wykraczała poza szacunkową liczbę powrotów z emigracji za rządów PiS, co także wyjaśnialiśmy w Konkret24.