UE szykuje "zamach na oszczędności"? Chodzi o pewną strategię

Oburzenie wśród polskich internautów wywołują doniesienia, jakoby Unia Europejska chciała przymuszać obywateli państw członkowskich, by przeznaczali prywatne oszczędności na unijne inwestycje. Takie informacje rozpowszechniają m.in. działacze prawicy. Na przykład 13 marca działacz młodzieżówki PiS Oskar Szafarowicz napisał: "'Zamienimy prywatne oszczędności w tak potrzebne inwestycje' - Ursula von der Leyen. Eurokraci szykują zamach na nasze oszczędności? Zbliża się wielka grabież Europejczyków?". Jego wpis wygenerował ponad 147 tysięcy wyświetleń, ponad tysiąc razy podano go dalej. Dzień później Paweł Usiądek, polityk Konfederacji i kandydat tej partii w wyborach parlamentarnych w 2023 roku, alarmował w serwisie X: "Eurokraci zmielą nasze oszczędności? Ursula von der Leyen coraz śmielsza w planach. Komisja Europejska chce powołania Unii Oszczędności i Inwestycji (SIU), której celem ma być wyciągnięcie oszczędności prywatnych z gospodarstw domowych i zainwestowanie jej w unijną gospodarkę". Jego post wyświetliło ponad 82 tysiące użytkowników, ponad pięciuset podało dalej.

Pod koniec marca informacja o rzekomych planach UE dotyczących przejmowania prywatnych oszczędności krążyła też w postaci przekazu wideo. Internauci kolportowali film, którego oryginał został udostępniony 29 marca na instagramowym koncie promującym inwestowanie w kryptowaluty oraz w złoto i srebro.

"Brawa dla Pani Ursuli von der Leyen. Orwell by tego lepiej nie wymyślił" - zaczyna film autorka. "Niezawodna i pomocna szefowa Komisji Europejskiej niedawno ogłosiła utworzenie - uwaga - Unii Oszczędności i Inwestycji. Będzie to iście orwellowskie ministerstwo dobrobytu, które ma uczynić Unię Europejską na powrót bogatą i konkurencyjną. Wprost region mlekiem i miodem płynący" - mówi z ironią, nawiązując do dystopijnej powieści George'a Orwella "Rok 1984". Po czym przedstawia rzekomy plan UE: "W ramach unii oszczędności nasze oszczędności mają zostać zliczone, a następnie - zamiast leżeć na kontach czy lokatach - zamienione na tak istotne i potrzebne unii inwestycje jak: cyfryzacja - czytaj: jeszcze ciaśniejsza cyfrowa klatka dla członków Unii oraz większa inwigilacja; transformacja energetyczna - czytaj: przyspieszenie dobijania małych i średnich przedsiębiorstw pseudoekologicznymi przepisami oraz równanie szans do najsłabszego ogniwa - czytaj: zlewaczonego idioty". I komentuje: "Nie dziwi zatem fakt, że coraz więcej Europejczyków obawia się o swoje oszczędności. To, co kiedyś było uznawane za prywatny majątek chroniony prawem własności, teraz staje się potencjalnym łupem dla biurokratów z Brukseli". 

A jako alternatywę autorka zaleca inwestowanie w złoto. Film polubiło ponad 3 tysiące użytkowników Instagrama. Wśród komentarzy jest wiele głosów zaniepokojenia i oburzenia: "Oby nasz kraj się w końcu obudził..."; "Wyjdźmy w końcu z tej złodziejskiej unii!!"; "Diabeł wcielony"; "Przecież ona realizuje plany zniszczenia Europy. Nie wiem czy jest zastraszona czy skuszona wizja pieniądza" (pisownia wszystkich postów oryginalna).

Nagranie trafiło także na platformę X, gdzie 29 marca udostępniła je anonimowa internautka. "Orwell by tego lepiej nie wymyślił !!! Brawa dla Urszuli Von L. Nasze prywatne oszczednosci maja zostac zliczone i zamienione na potrzebne Uni Europejskiej inwestycje" - napisała. Wpis wygenerował ponad 47 tysięcy wyświetleń. Polubiło go ponad 1,4 tysiąca internautów, a podało dalej ponad pięciuset.

"Źle się to kojarzy. W czasie wojny też kładli łapę na majątkach Polaków i innych nacji. Trochę czasu minęło, a schematy te same"; "Unijna złodziejka! Polexit! Strząsnąć musimy z nas to unijno/ hitlerowskie łajno"; "Komuniści zawsze zajmują się chętnie cudzymi pieniędzmi i poglądami sprzecznymi z ich własnymi. Prędzej czy później robią to wykorzystując siłę organów państwa wprowadzając zamordyzm, bo inaczej się nie da" - grzmieli internauci.

Autorkę nagrania cytowali także użytkownicy Facebooka.

Jednak wśród komentujących było też wielu wątpiących w przekaz. "Gdzie jest informacja o tym, że ludzie będą przymuszani do inwestowania w tym? Z tego co mi wiadomo, ma to polegać na zachęcaniu i edukowaniu o inwestycjach"; "UE chce stworzyć mechanizmy dzięki, którym prywatnym osobom łatwiej będzie inwestować w europejski rynek, a ludziom odpie****a. Będziecie chcieli zamienić oszczędności w inwestycje to to zrobicie, a jak nie to nie" - odpowiadali na post w serwisie X.

Rzeczywiście, strategia unijna, przed którą przestrzegają politycy PiS czy autorka nagrania, nie wprowadza żadnych przymusów.

Chodzi o The Savings and Investment Union (SIU), czyli Unię Oszczędności i Inwestycji (UOI). Jest to strategia przyjęta przez Komisję Europejską w marcu 2025 roku. Jej celem jest zwiększenie udziału inwestycji prywatnych w systemie finansowym UE poprzez stwarzanie zachęt do inwestowania. Chodzi m.in. o to, aby inwestycje z prywatnych oszczędności mogły zasilać projekty strategiczne UE w produktywne inwestycje, np. te związane z cyfryzacją czy transformacją energetyczną.

Jednym z czterech aspektów strategii jest obszar "Obywatele i oszczędności". Jak informuje KE, około 70 proc. oszczędności gospodarstw domowych UE - a więc około 10 bilionów euro - ulokowanych jest w depozytach bankowych. Wtedy "zazwyczaj przynoszą mniejsze zyski niż inwestycje na rynkach kapitałowych" - ocenia KE. UE zakłada, że umożliwienie inwestowania oszczędności w rynki kapitałowe przez obywateli ma przynieść im korzyści finansowe, a jednocześnie wesprzeć realizację strategicznych celów unijnych. O potencjale oszczędności obywateli państw członkowskich napisano: "Nawet gdyby niewielka część tej kwoty – zgodnie z wyborem obywateli i w oparciu o atrakcyjność stopy zwrotu – trafiła na rynki kapitałowe, przedsiębiorstwa z UE miałyby znacznie więcej możliwości finansowania".

Strategia ma wprowadzić rozwiązania, które ułatwią obywatelom dostęp do rynków kapitałowych i inwestowanie w nie swoich oszczędności. Ale wcale do tego nie przymusza. Nie zostały jednak jeszcze sprecyzowane sposoby realizacji tego założenia. Jak podaje bowiem KE, "działania zaproponowane w omawianej strategii będą dalej rozwijane w późniejszym okresie w ramach stałego dialogu z zainteresowanymi stronami (...) Wdrożenie UOI będzie opierać się zarówno na środkach legislacyjnych, jak i nielegislacyjnych, a także na środkach, które mają zostać opracowane przez same państwa członkowskie. (...) W II kwartale 2027 r. Komisja opublikuje przegląd śródokresowy ogólnych postępów w realizacji unii oszczędności i inwestycji".

Wbrew rozpowszechnianemu w sieci przekazowi strategia nie będzie realizowana przez "zliczanie oszczędności i zamienianie ich na inwestycje". Inwestowanie swoich pieniędzy w rynki kapitałowe będzie dobrowolne. Tego dowiadujemy się już z noty prasowej opublikowanej 19 marca 2025 roku - informowała, że strategia UOI dotyczy osób, które "chcą inwestować".

O tym, że nikt nie będzie przymuszany do relokacji oszczędności, czytamy także w przygotowanym przez KE kwestionariuszu. Z odpowiedzi na pytanie o rolę obywateli w UOI dowiadujemy się, że "obywatele mają pełną swobodę inwestowania w oparciu o własne wybory: zawsze będą mieli całkowitą kontrolę nad tym, gdzie chcą przechowywać swoje pieniądze i na co je przeznaczyć" (pogrubienie od redakcji). Ponadto KE zakomunikowała, że "banki są ważnymi źródłami finansowania dla wielu przedsiębiorstw, więc oszczędności te również pomagają gospodarce i przedsiębiorstwom w UE".

To, że oszczędności nie będą nikomu zabierane i można będzie je sobie trzymać na kontach bankowych, potwierdza w odpowiedzi dla Konkret24 rzecznik prasowy Komisji Europejskiej Olof Gill. Doniesienia polskiej internautki ocenia jako "nieprawdziwe i wprowadzające w błąd". Uspokaja:

I dodaje: "Unia oszczędnościowo-inwestycyjna koncentruje się na stworzeniu dla Europejczyków jak najlepszych warunków dostępu do ciekawszych, prostszych i bardziej atrakcyjnych możliwości inwestycyjnych, umożliwieniu im wyboru tego, co najlepiej odpowiada ich potrzebom, a także na poprawie wiedzy finansowej".

Zatem twierdzenia, że UE chce przejmować oszczędności jej obywateli, są fałszywe i bezpodstawne.

Polska także już bierze udział w rozmowach o sposobach realizacji założeń opisanej tu strategii. 7 marca minister finansów Andrzej Domański spotkał się z komisarz Marią Luís Albuquerque. Jak informował resort finansów, rozmowy dotyczyły m.in. rozwoju unijnego rynku finansowego oraz potencjalnych rozwiązań w ramach UOI, które mają na celu ten rynek wzmocnić. "Potrzeby obronne są jednym z powodów, dla których kładziemy tak duży nacisk na pogłębianie unii oszczędnościowo-inwestycyjnej. Jesteśmy gotowi, by podczas naszej Prezydencji w Radzie UE, przyspieszyć dyskusję na jej temat i ostatecznie rozpocząć pracę w uzgodnionych obszarach" - powiedział minister Domański.