Marek Sawicki o kontroli Antoniego Macierewicza i zasłanianiu się immunitetem

Wiceprezes PiS i były minister obrony narodowej Antoni Macierewicz został 10 grudnia 2024 roku zatrzymany do kontroli drogowej przez policjantów po uroczystościach miesięcznicy smoleńskiej. Powodem miało być parkowanie na zakazie, co - jak poinformował potem rzecznik MSWiA Jacek Dobrzyński - "zgłosił obywatel". Do kontroli ostatecznie jednak nie doszło, ponieważ "poseł zasłonił się immunitetem, odmówił poddania się kontroli drogowej i badaniu trzeźwości". Funkcjonariusze odstąpili więc od dalszych czynności i sporządzili jedynie odpowiednią dokumentację zdarzenia, która może stanowić podstawę do przyszłych kroków w stosunku do Macierewicza.

CZYTAJ WIĘCEJ: Macierewicz ma 31 punktów karnych i wciąż może prowadzić auto

A ponieważ wcześniej Komenda Stołeczna Policji informowała, że Macierewicz zebrał już łącznie 31 punktów karnych i będzie mógł jeździć samochodem jedynie do 17 grudnia, przestrzeganie przez posła PiS przepisów drogowych było 11 grudnia komentowane w Sejmie przez polityków. Zapytany przez reportera TVN24 poseł Polskiego Stronnictwa Ludowego Marek Sawicki stwierdził: "Wiemy doskonale, że nie jest on (Antoni Macierewicz - red.) ani naiwniakiem, ani świeżakiem i doskonale wie, co oznacza 31 uzbieranych punktów karnych". Zdaniem Sawickiego prawo jazdy wiceprezesa PiS "jest nieczynne". Jednak w dalszej części rozmowy Sawicki powiedział:

"Niby dlaczego akurat w tym wypadku policja ten immunitet, że tak powiem, uszanowała, zaakceptowała? Przecież powinna wiedzieć. Chyba ci funkcjonariusze nie do końca byli dobrze przeszkoleni" - dodał poseł PSL.

Film opublikowany już 10 grudnia przez jednego ze świadków tej sceny - gdy policjanci legitymują Macierewicza, a potem pozwalają mu odjechać - wywołał niedowierzanie i pytania internautów: "Jak to go puścili??"; "Policja pozwoliła na łamanie prawa? Powinni uniemożliwić dalszą jazdę"; "Ale pozwalają mu prowadzić auto?"

Rzeczywiście kilka lat temu Sejm przyjął zmiany dotyczące immunitetów poselskich i wykroczeń drogowych - ale lecz Antoni Macierewicz mimo tego mógł się powołać na immunitet w opisanej sytuacji. Wyjaśniamy.

Poseł może przyjąć mandat, ale wciąż może też odmówić

Przepisy o immunitetach poselskich są w ustawie o wykonywaniu mandatu posła i senatora. Jej art. 10 stanowi: "Poseł lub senator nie może być zatrzymany lub aresztowany bez zgody Sejmu lub Senatu, z wyjątkiem ujęcia go na gorącym uczynku przestępstwa i jeżeli jego zatrzymanie jest niezbędne do zapewnienia prawidłowego toku postępowania". Przepisy te stosuje się także do wykroczeń, w tym wykroczeń drogowych.

Jednak w tej ostatniej kwestii Sejm wprowadził kilka lat temu zmiany. W lipcu 2015 roku niemal jednogłośnie przyjął nowelizację kilku ustaw - w tym ustawy o wykonywaniu mandatu posła i senatora - i dopuścił w niej sytuację przyjęcia mandatu karnego przez parlamentarzystę przy popełnieniu wykroczenia drogowego bez zrzeczenia się immunitetu. Dodany do ustawy przepis brzmiał bowiem:

W przypadku popełnienia przez posła lub senatora wykroczenia, o którym mowa w rozdziale XI ustawy z dnia 20 maja 1971 r. – Kodeks wykroczeń (wykroczenia drogowe - red.), przyjęcie przez posła lub senatora mandatu karnego (...) stanowi oświadczenie o wyrażeniu przez niego zgody na pociągnięcie go do odpowiedzialności w tej formie.

Art. 10b ust. 2 ustawy o wykonywaniu mandatu posła i senatora

Jeśli więc poseł, złapany przez policję na przykład za zbyt szybką jazdę, zechce od razu przyjąć mandat od policjantów, to od września 2015 roku - kiedy to przepisy weszły w życie - może to zrobić bez zgody Sejmu. Wcześniej również mógł wyrażać zgodę na pociąganie do odpowiedzialności, ale dopiero w trakcie sejmowej procedury pozbawiania immunitetu.

Nie oznacza to jednak - wbrew temu, co powiedział poseł Sawicki - że immunitety za wykroczenia drogowe zostały zniesione przez Sejm. Doktor habilitowany Piotr Uziębło z Uniwersytetu Gdańskiego potwierdza w rozmowie z Konkret24, że posłowie mogą przyjmować mandaty za wykroczenia drogowe, "ale jeśli odmówią, to ten immunitet obowiązuje". Taka sama informacja znajduje się na stronie Sejmu: "Jeżeli posłowie (...) nie przyjmą mandatu lub nie opłacą mandatu zaocznego, będzie stosowana dotychczasowa procedura pozbawiania ich immunitetu".

Antoni Macierewicz wykorzystał tę właśnie furtkę, którą daje mu znowelizowana ustawa i nie poddał się kontroli drogowej. Dlatego policjanci sporządzili odpowiednią dokumentację, która może w przyszłości być podstawą do wszczęcia procedury pozbawienia immunitetu posła PiS. Stwierdzenie Marka Sawickiego, że "w kwestiach związanych z uczestniczeniem parlamentarzystów w ruchu drogowym immunitet żeśmy znieśli", prof. Uziębło nazywa "daleko idącym uproszczeniem".