Wychwalanie PiS, krytyka opozycji, nacjonalizm - tak działa sieć 130 stron na Facebooku

Wychwalanie PiS, krytyka opozycji, nacjonalizm - tak działa sieć 130 stron na Facebooku

Sieć 130 stron na polskim Facebooku, które w skoordynowany sposób szerzą przekazy prorządowe i dyskredytujące opozycję, zidentyfikował i przeanalizował zespół DFRLab. Wiele z tych facebookowych stron zamieszcza takie same treści, a posty pojawiają się często niemal jednocześnie.

Analitycy zespołu DFRLab Givi Gigitashvili i Esteban Ponce de Leon zidentyfikowali sieć 130 kont na Facebooku powiązanych z polskimi prawicowymi serwisami internetowymi. Jak opisują w raporcie, administratorzy tych kont mieli łamać zasady Facebooka poprzez sztuczne podnoszenie statystyk wyświetleń postów i kliknięć w zamieszczane tam linki. Chodzi o praktyki określane przez Facebooka jako sztuczne zwiększanie dystrybucji. Jedną z metod jest właśnie tworzenie wielu profili, których głównym zadaniem jest zwiększenie ruchu na stronach internetowych.

Raport zespołu DFRLab opublikowany 4 listopada medium.com

DFRLab to zespół analityków działający przy think tanku Atlantic Council w Waszyngtonie. Grupa śledzi wydarzenia na świecie i ich relacjonowanie w mediach społecznościowych. Autorzy artykułu z 4 listopada piszą o coraz częstszym wykorzystaniu mediów społecznościowych przez uczestników życia politycznego w Polsce. Przeanalizowali ponad 1,1 mln postów opublikowanych na polskim Facebooku między styczniem 2015 a październikiem 2021 roku, które łącznie wygenerowały ponad 18 mln interakcji - polubień, komentarzy, udostępnień, reakcji.

Opisali sieć 130 stron na Facebooku, które w skoordynowany sposób rozprowadzały linki do prorządowych serwisów internetowych. Wykazali, że liczba linków do tekstów udostępnianych w tej sieci konsekwentnie rosła od 2019 roku. Prawie 90 proc. analizowanych przez nich postów powstało w 2020 lub 2021 roku.

Rzetelna informacja kontra fake newsy
Rzetelna informacja kontra fake newsytvn24

Strony o nazwach nacjonalistycznych, antyopozycyjnych, propisowskich

W ujawnionej sieci eksperci DFR Lab wyróżnili trzy typy nazw stron: prawicowo-nacjonalistyczne, skierowane przeciwko opozycji i wyrażające poparcie dla PiS. Spośród 15 stron, na których zamieszczano najwięcej postów:

siedem ma nazwy krytykujące lub wyśmiewające opozycję: Szacunek dla licealistki która nie przyjeła kwiatów od Tuska; Zdelegalizować PO; Wstydzę się KODziarni; Gazeta Zaborcza; Kliknij 'lubię to' jeśli gardzisz Tuskiem; Ruch *** Platformy do Niemiec; Anty-Tusk

siedem ma nazwy nawiązujące do haseł nacjonalistycznych: Polska Rewolucja Narodowa; Czerwoni znowu chcą przekręcić Polskę; *** lewackie media; Nie chcę Polski lewackiej; Bastion Europy

jedna nazwa wprost wyraża poparcie dla PiS: Chcemy trzeciej kadencji PiS.

15 stron z ujawnionej sieci o największej liczbie zamieszczanych postów (Wyblurowane wulgaryzmy)
15 stron z ujawnionej sieci o największej liczbie zamieszczanych postów15 stron z ujawnionej sieci o największej liczbie zamieszczanych postów (Wyblurowane wulgaryzmy)DFR Lab/Medium.com

Najwięcej postów zamieszczono na utworzonej w 2014 roku facebookowej stronie o nazwie: Szacunek dla licealistki która nie przyjeła kwiatów od Tuska. Jak sprawdziliśmy, ma ona teraz ponad 49 tys. polubień. Regularnie pojawiają się tam linki do artykułów w serwisie allpress.pl. Teksty mają przykuwające uwagę zdjęcia i krzykliwe, clickbajtowe tytuły. W analizowanym przez DFRLab okresie tylko na tej jednej stronie pojawiło się ponad 34,2 tys. postów.

Cztery powiązane serwisy

DFRLab sprawdził, do jakich stron najczęściej linkowały posty z ujawnionej sieci. Otóż administratorzy tych profili odsyłali najczęściej do serwisów:

Wlocie.pl - ponad 228 tys. razy

Tysol.pl - ponad 198 tys. razy

Propolski.pl - 169 tys. razy.

Eksperci zwrócili szczególną uwagę na serwis Wlocie.pl. Zauważyli, że numer telefonu kontaktowego na stronie pasował do numeru telefonu podanego na trzech innych stronach internetowych: Onpress.pl, Presson.pl i Allpress.pl. Wszystkie one były regularnie promowane przez facebookowe profile należące do sieci. "Te cztery tabloidy publikują głównie artykuły z sensacyjnymi nagłówkami typu clickbajt. Choć ich treść nie jest całkowicie identyczna, często publikują podobne artykuły. W niektórych przypadkach używają identycznych tekstów z identycznymi banerami do artykułów, które są zamieszczane przez tę samą osobę lub różnych autorów" - opisują Givi Gigitashvili i Esteban Ponce de Leon.

Kolejne dowody na powiązania między tymi czterema stronami eksperci wykazali, korzystając z narzędzia WPScan służącego do analizy stron administrowanych poprzez platformę WordPress. Zauważyli, że identyfikowalne nazwy użytkowników stosowane do publikowania tych stron pasują do siebie. Ponadto wszystkie cztery strony wykorzystywały ten sam identyfikator Google AdSense.

W tekście DFR Lab podano nazwiska dwóch osób powiązanych z tymi serwisami - ich profile są dostępne w serwisie LinkedIn. Kobieta przedstawia się tam: "wydawca kilku tytułów takich jak: wLocie.pl, onpress, allpress. Długi czas redaktor prowadzący telewizji oraz portalu wrealu24.pl oraz wrealu24.tv". Mężczyzna przedstawia się jako redaktor prowadzący Onpress.pl, a wśród realizowanych zadań wymienia m.in. "marketing szeptany, w tym buzz marketing i marketing wirusowy". Innych autorów artykułów nie udało się zidentyfikować. Lecz fotografie wykorzystywane w wizytówkach trzech innych autorów mają według DFR Lab cechy obrazów generowanych przez sztuczną inteligencję.

Przykłady na nieautentyczne zachowania

Eksperci DFRLab piszą, że wiele facebookowych stron należących do zidentyfikowanej sieci zamieszczało te same treści. Posty często pojawiały się niemal jednocześnie. Nie wszystkie strony były jednak aktywne w tym samym czasie.

Jako przykład w tekście pokazano zestawienie kilkunastu wpisów z linkiem do tego samego artykułu serwisu Allpress.pl pod tytułem: "To będzie 'krwawa niedziela'. Wstrząsające zapowiedzi protestów w Polsce pod TK" z 8 października tego roku. W każdym wpisie był ten sam komentarz: "To się nie skończy dobrze".

Zrzuty ekranu różnych stron na Facebooku zamieszczających ten sam opis z tym samym linkiem do tekstu serwisu Allpress.pl
Zrzuty ekranu różnych stron na Facebooku zamieszczających ten sam opis z tym samym linkiem do tekstu serwisu Allpress.plZrzuty ekranu różnych stron na Facebooku zamieszczających ten sam opis z tym samym linkiem do tekstu serwisu Allpress.plDFR lab, Medium.com

Autorzy analizy zwrócili uwagę na to, że na stronach ujawnionej sieci są publikowane ilustracje o przekazie nacjonalistycznym, zwykle niezwiązane z żadną z publikacji, mające na celu zdyskredytowanie polskich opozycjonistów lub wychwalanie PiS. Zdjęcia te często generowały większe zaangażowanie niż linki do artykułów. Niektóre ze stron zachęcały do zakupu odzieży patriotycznej w jednym ze sklepów internetowych.

Masowa dystrybucja tekstów w ramach sieci

Eksperci DFRLab opisują ponadto podzbiór 24 facebookowych stron rozprowadzających linki do prawicowego serwisu Propolski.pl. "Propolski.pl pod przykrywką newsa publikuje artykuły często wykorzystywane do atakowania polskich partii opozycyjnych i ich liderów lub do chwalenia się osiągnięciami PiS" - informują.

Strony rozsyłające linki do serwisu Propolski.pl odwołują się do haseł patriotycznych lub nacjonalistycznych, prorządowych, antyopozycyjnych oraz sceptycznych wobec Unii Europejskiej. Publikują posty często tożsamej treści. Daty publikacji postów pokazują strategię administratorów stron: wiele identycznych postów na wielu stronach było publikowanych co godzinę lub pół godziny. Co więcej, analiza wszystkich postów publikowanych w ramach sieci dowiodła, że większość z nich (63 proc.) pojawiało się w odstępie dwóch sekund na kolejnych stronach sieci.

Wskazane przez DFR Lab serwisy są nam znane - w Konkret24 opisywaliśmy manipulacyjne teksty publikowane w niektórych z nich. W grudniu 2019 roku opisaliśmy rozpowszechniany w mediach społecznościowych tekst serwisu Wlocie.pl: "Europa wstrzymała oddech! Polski polityk z PiS: Polska wystąpi z Unii!". W maju 2020 roku opisaliśmy inny artykuł z tego serwisu: "Dziki Trener w kontrowersyjnym vlogu o koronawirusie", w którym nawiązano do teorii o rzekomym zaplanowaniu pandemii COVID-19. Także w 2020 roku opisaliśmy pokazane na facebookowej stronie Kliknij 'lubię to' jeśli gardzisz Tuskiem zdjęcie zanieczyszczonego ujścia Wisły z 2010 roku - było elementem narracji krytykującej władze stolicy po awarii rury przesyłowej do warszawskiej oczyszczalni ścieków Czajka.

Autor: oprac. Krzysztof Jabłonowski / Źródło: Konkret24, Medium.com; zdjęcie: Shutterstock/DFR Lab/Medium.com

Pozostałe wiadomości

W ramach rosyjskich działań dezinformacyjnych przed wyborami do Parlamentu Europejskiego stworzono strony internetowe, które były bliźniaczo podobne do stron uznanych serwisów medialnych. W Polsce podszyto się pod strony tygodnika "Polityka" i Polskiego Radia. Opisujemy szczegóły rosyjskiej kampanii dezinformacyjnej wymierzonej w eurowybory.

Rosyjski "Sobowtór" kontratakuje. Jak podszyto się pod "Politykę" i Polskie Radio

Rosyjski "Sobowtór" kontratakuje. Jak podszyto się pod "Politykę" i Polskie Radio

Źródło:
Konkret24

Nagranie, które zamieszczono na TikToku, a potem w innych mediach społecznościowych sugeruje, że w województwie lubelskim powstaje obóz dla migrantów, którzy rzekomo zostaną relokowani z innych państw. Przeznaczenie obiektu jest inne. Wyjaśniamy.

"Czyżby tu powstawał obóz dla nielegalnych migrantów Tuska?" Nie. Wyjaśniamy, co wybudowano w pobliżu granicy

"Czyżby tu powstawał obóz dla nielegalnych migrantów Tuska?" Nie. Wyjaśniamy, co wybudowano w pobliżu granicy

Źródło:
Konkret24

Zdaniem Witolda Tumanowicza fermy futerkowe to "naprawdę duża część polskiej gospodarki". Przeanalizowaliśmy dane. Poseł się myli.

Poseł Konfederacji: fermy futerkowe dużą częścią polskiej gospodarki. Nieprawda

Poseł Konfederacji: fermy futerkowe dużą częścią polskiej gospodarki. Nieprawda

Źródło:
Konkret24

Oszczędności Karola Karskiego podczas pracy w Parlamencie Europejskim wzrosły 20-krotnie. Ma też więcej mieszkań. Ryszard Czarnecki stał się milionerem. Również majątek Róży Thun znacząco urósł. Byli europosłami co najmniej dekadę - teraz już nie zostali wybrani. Sprawdzamy, z jakimi majątkami kończą przygodę w Brukseli.

Miliony na kontach, mieszkania, domy. Wieloletni europosłowie wracają z Brukseli

Miliony na kontach, mieszkania, domy. Wieloletni europosłowie wracają z Brukseli

Źródło:
Konkret24

Według krążącego w sieci nagrania i wpisów w mediach społecznościowych na mecz Ukrainy ze Słowacją podczas Euro 2024 kibice nie będą mogli wnieść słowackich flag. To dlatego, że te przypominają flagi innego państwa. To nieprawda. Wyjaśniamy, jakie są zasady dotyczące flag na meczach i gdzie jest przekłamanie.

Słowackie flagi będą konfiskowane, "bo są podobne do rosyjskich"? To fake news

Słowackie flagi będą konfiskowane, "bo są podobne do rosyjskich"? To fake news

Źródło:
Konkret24

Wiceminister sprawiedliwości Arkadiusz Myrcha pochwalił się w serwisie X listą kwestii zrealizowanych po "pół roku rządów". Część z nich pokrywa się ze 100 konkretami - obietnicami przedwyborczymi Koalicji Obywatelskiej. Sprawdziliśmy, czy lista przedstawiana przez polityka ma potwierdzenie w rzeczywistości.

Minister Myrcha chwali się dokonaniami rządu. Sprawdzamy

Minister Myrcha chwali się dokonaniami rządu. Sprawdzamy

Źródło:
Konkret24

Posłanka Lewicy Wanda Nowicka zapytana, czy w ochronę naszej wschodniej granicy powinien się włączyć Frontex, stwierdziła, że ta unijna agencja zaangażuje się tylko wtedy, "gdybyśmy sobie rzeczywiście nie radzili z tymi problemami". Tak jednak nie jest. Frontex regularnie współpracuje z Polską - również w tym roku.

Frontex działa wtedy, gdy państwo nie radzi sobie z problemami na granicy? Nie tylko

Frontex działa wtedy, gdy państwo nie radzi sobie z problemami na granicy? Nie tylko

Źródło:
Konkret24

Niemal 60 polityków Prawa i Sprawiedliwości, Suwerennej Polski oraz Konfederacji w ciągu dwóch dni rozsyłało w mediach społecznościowych zdjęcia czarnoskórych osób przebywających w Polsce. To wywołało efekt "zalania internetu", który teraz ci sami politycy wskazują jako… skutek działań rządu. Towarzyszący tej akcji manipulacyjny przekaz miał generować negatywne emocje. 

"Zalewają internet". Jak politycy skoordynowali akcję ze zdjęciami czarnoskórych osób

"Zalewają internet". Jak politycy skoordynowali akcję ze zdjęciami czarnoskórych osób

Źródło:
Konkret24

Według rozpowszechnianego w sieci cytatu prezydent Andrzej Duda miał na szczycie w Szwajcarii wzywać do "dekolonizacji" Rosji, a konkretnie: do jej podziału "na 200 państw etnicznych". To dezinformacja, szerzona także na prorosyjskich stronach. Słowa polskiego prezydenta zostały przeinaczone.

Duda zaproponował "podział Rosji na 200 państw etnicznych"? Co dokładnie powiedział

Duda zaproponował "podział Rosji na 200 państw etnicznych"? Co dokładnie powiedział

Źródło:
Konkret24

"Przyszłym pokoleniom zabrano lekarzy", "rząd nie chce, żeby w Polsce było więcej lekarzy" - piszą w sieci internauci, krytykując likwidację kierunków lekarskich na niektórych uczelniach. Takie decyzje jeszcze jednak nie zapadły. Trwa audyt. Naczelna Rada Lekarska tłumaczy, że bardziej niż ilość liczy się jakość kształcenia.

"Likwidują kierunki lekarskie"? Jaki problem ma dziewięć uczelni

"Likwidują kierunki lekarskie"? Jaki problem ma dziewięć uczelni

Źródło:
Konkret24

Informacja, jakoby w Wałbrzychu miał się pojawić jakiś autokar z uchodźcami z Afryki, od kilku dni jest rozpowszechniana w mediach społecznościowych - w różnej formie. Nie jest prawdziwa. Wygląda to na skoordynowaną akcję, której celem jest wywołanie negatywnych emocji wobec migrantów i uchodźców w Polsce.

"Zaczęło się", "autokar z uchodźcami w Wałbrzychu". Uwaga na fałszywkę

"Zaczęło się", "autokar z uchodźcami w Wałbrzychu". Uwaga na fałszywkę

Źródło:
Konkret24

"A czy państwo otrzymali już powołanie na ćwiczenia wojskowe..." - tego typu komentarze krążą w mediach społecznościowych w reakcji na publikowane w sieci karty powołań do wojska. Według nagłaśnianego przekazu wojsko ma teraz wysyłać więcej takich kart i to do osób "z łapanki". Uspokajamy i wyjaśniamy.

"Zapukało do mnie wojsko". Co wiemy o kartach powołań

"Zapukało do mnie wojsko". Co wiemy o kartach powołań

Źródło:
Konkret24

Krążąca w mediach społecznościowych zbitka zdjęć ma dowodzić, że podczas trwającej teraz wojny Palestyńczycy namalowali na ośle flagę Izraela, a potem go zabili. Jednak te fotografie nie są ze sobą powiązane i nie mają nic wspólnego z tym, co obecnie się dzieje w Gazie. To fake news.

Osioł z namalowaną flagą Izraela zamęczony przez "dzieci z Gazy"? To nieprawda

Osioł z namalowaną flagą Izraela zamęczony przez "dzieci z Gazy"? To nieprawda

Źródło:
Konkret24

W sieci rozchodzi się opowieść o tym, jak to prezydent Wołodymyr Zełenski rzekomo kupił kasyno i hotel na Cyprze - posty o tym wrzucane są przy okazji różnych wypowiedzi dotyczących Ukrainy. To kolejny przykład historii stworzonej przez rosyjską propagandę po to, by zdyskredytować ukraińskiego prezydenta - ale też tych, którzy pomagają Ukrainie. W tym między innymi polski rząd.

Zełenski, hotel i kasyno na Cyprze. Jak rosyjska propaganda tworzy napięcia dyplomatyczne

Zełenski, hotel i kasyno na Cyprze. Jak rosyjska propaganda tworzy napięcia dyplomatyczne

Źródło:
Konkret24

Uczestnicy rolniczego protestu w Brukseli utrzymują, że jedną z przyczyn interwencji policji był fakt, że nieśli polskie flagi. Tak samo sugerował w swoim tekście rolniczy portal. Brukselska policja wyjaśnia, dlaczego polscy rolnicy "zostali poproszeni o przeniesienie się" w inne miejsce. Nie o flagę chodziło.

Rolnicy w Brukseli "osaczeni", bo "chodzili z polską flagą"? Policja wyjaśnia powód

Rolnicy w Brukseli "osaczeni", bo "chodzili z polską flagą"? Policja wyjaśnia powód

Źródło:
Konkret24

Jedni twierdzą, że zastrzeganie numeru PESEL to wstęp do likwidacji gotówki, inni - że chodzi o większą inwigilację obywateli. Wokół nowej usługi narosło już wiele fałszywych przekazów. Weryfikujemy je.

"Jest drugie dno" przy zastrzeżeniu numeru PESEL? Rozwiewamy mity

"Jest drugie dno" przy zastrzeżeniu numeru PESEL? Rozwiewamy mity

Źródło:
Konkret24

Samolot podnosi się z pasa startowego, gdy tuż za nim, na tym samym pasie, ląduje już inny - taką scenę widać na filmie opublikowanym w mediach społecznościowych. Komentujący uznał to "przykład synchronizacji lądowania", ale wielu internautów nie wierzy w prawdziwość filmu. Jaka jest prawda?

"Ciekawy przykład synchronizacji" lądowania i startu samolotów? Wręcz przeciwnie

"Ciekawy przykład synchronizacji" lądowania i startu samolotów? Wręcz przeciwnie

Źródło:
Konkret24

Politycy PiS i Suwerennej Polski wykorzystują pismo wysłane przez Podlaski Urząd Wojewódzki do samorządowców jako dowód, jakoby rząd wydał "polecenie szukania miejsc na ośrodki dla nielegalnych migrantów". To przekaz nieprawdziwy, wzbudzający niepokój w lokalnej społeczności. Dokument dotyczy czego innego, a procedurę tę opisał dwa lata temu rząd Zjednoczonej Prawicy.

Rząd "szuka miejsc dla nielegalnych migrantów" na Podlasiu? O co chodzi z pismem wojewody

Rząd "szuka miejsc dla nielegalnych migrantów" na Podlasiu? O co chodzi z pismem wojewody

Źródło:
Konkret24

Według wielu internautów polsko-rosyjskę granicę na Mierzei Wiślanej wyznacza niski płot z siatki. Nagrania i zdjęcia publikowane w mediach społecznościowych pokazują dość liche ogrodzenie, które biegnie w poprzek plaży. Tyle że granica państwowa przebiega w innym miejscu i w inny sposób jest ochraniana. Wyjaśniamy.

"Tak wygląda nasza granica z Rosją"? Nie. Wygląda inaczej

"Tak wygląda nasza granica z Rosją"? Nie. Wygląda inaczej

Źródło:
Konkret24

W rozpoczynającym się jutro posiedzeniu Sejmu już nie będą brać udziału, a na mandaty posłów Parlamentu Europejskiego jeszcze czekają. Wyjaśniamy, jaka jest teraz sytuacja posłów, którzy w wyniku niedzielnych wyborów pojadą do Brukseli. I kiedy ich miejsca w Sejmie zostaną uzupełnione.

25 wybranych. Jeszcze nie są europosłami, a w Sejmie już nie zagłosują

25 wybranych. Jeszcze nie są europosłami, a w Sejmie już nie zagłosują

Źródło:
Konkret24, PAP

"W zamian za to wejdą prażone chrząszcze", "chyba trzeba wyjść z Unii, bo za chwile nic nie zjemy" - piszą oburzeni internauci, komentując rozpowszechnianą w sieci informację, jakoby Unia Europejska zakazała produkcji chipsów o smaku bekonowym. Tylko że to fake news. Chodzi o inny zakaz.

Unia zakazała chipsów o smaku bekonu? To nie tak, wyjaśniamy

Unia zakazała chipsów o smaku bekonu? To nie tak, wyjaśniamy

Źródło:
Konkret24

Czy Mariusz Kamiński, Maciej Wąsik i Daniel Obajtek mogą się już czuć bezpieczni, bo immunitet europosła "nie dotyczy czynów popełnionych przed wyborem"? Dyskusja na ten temat rozpoczęła się w sieci zaraz po ogłoszeniu wstępnych wyników głosowania. Tłumaczymy, czym różnią się sytuacje trójki przyszłych europosłów.

Immunitet europosła "nie dotyczy czynów popełnionych przed otrzymaniem mandatu"? To zależy

Immunitet europosła "nie dotyczy czynów popełnionych przed otrzymaniem mandatu"? To zależy

Źródło:
Konkret24

Podczas wizyty w Brukseli Jarosław Kaczyński przestrzegał przed "szaleństwem klimatycznym". Mówił, że człowiek nie wpływa na zmiany klimatu. Sugerował, że aby zredukować emisję CO2 do zera, trzeba by "zlikwidować ludzi w Europie". Przywoływał wątpliwe tezy naukowe. Nic z tego nie jest prawdą.

Kaczyński mówi o "szaleństwie klimatycznym" Brukseli. Cztery fałsze naraz

Kaczyński mówi o "szaleństwie klimatycznym" Brukseli. Cztery fałsze naraz

Źródło:
Konkret24

Telewizja Polska udostępniła redakcji Konkret24 informacje o zarobkach Jacka Kurskiego w latach 2016-2023. Startujący teraz do Parlamentu Europejskiego z list PiS były prezes TVP zarobił w sumie ponad 4,6 miliona złotych brutto. Wynagrodzenie rosło z roku na rok, w samym 2020 roku było to ponad milion.

Ile Jacek Kurski zarobił w TVP? Mamy pełne dane

Ile Jacek Kurski zarobił w TVP? Mamy pełne dane

Źródło:
Konkret24

W popularnym przekazie Niemcy i niemiecka firma rzekomo mają kontrolować poszukiwania "złóż surowców krytycznych" w okolicy Suwałk. Bogate złoża m.in. tytanu i wanadu jakoby "mają trafić do UE, a głównie do Niemiec". Poszukiwania rzeczywiście miały miejsce, ale ich celem wcale nie było wydobycie.

Na Suwalszczyźnie poszukują złóż krytycznych, "które mają trafić do Niemiec"? Wyjaśniamy

Na Suwalszczyźnie poszukują złóż krytycznych, "które mają trafić do Niemiec"? Wyjaśniamy

Źródło:
Konkret24