Wysoka renta socjalna dla osób z niepełnosprawnościami? Nie dla wszystkich

"Renta socjalna dla osób z niepełnosprawnością wyniesie 4530 zł" - głosi post opublikowany w środę 30 października 2024 roku w serwisie X na oficjalnym koncie Platformy Obywatelskiej.

Dołączono do niego grafikę, ze zdjęciem młodego uśmiechniętego mężczyzny siedzącego na wózku. Poniżej umieszczono napis: "Sukces rządu Donalda Tuska! Renta socjalna dla osób z niepełnosprawnością wyniesie 4530 zł!". Na samym dole na środku umieszczono logo Koalicji Obywatelskiej, do której należy PO. W przekazie brak informacji czy jest to kwota brutto, czy netto. Nie podano też od kiedy taka kwota renty socjalnej miałaby obowiązywać.

Posty z tą samą grafiką opublikowano na kontach Platformy Obywatelskiej na Facebooku i Instagramie.

Wpis w serwisie X wyświetlono prawie 8 tys. razy. Komentarze pod postem z tą grafiką typu: "To już jest jakiś godny pieniądz dla ludzi, których los nie oszczędzał" - były w mniejszości.

Większość internautów zwracała uwagę, że ta kwota wcale nie przysługuje wszystkim osobom z niepełnosprawnością - a tak sugeruje grafika. "Do renty socjalnej kwalifikuje się około 17 proc. osób z orzeczeniem o niepełnosprawności. Reszta osób kwalifikuje się do ledwo kilkuset złotych miesięcznie"; "Dobra, a ile osób faktycznie potrzebujących dostanie? Bo już przy tych specjalnych zasiłkach dla niepełnosprawnych był ostry przesiew"; "Mechanizm taki sam, jak w przypadku 'bonu energetycznego'. Wygląda wspaniale, ale... praktycznie promil spełni warunki" - zauważali internauci (oryginalna pisownia wpisów).

Wyjaśniamy więc, kto może liczyć na rentę socjalną w wysokości 4530 złotych.

29 października 2024 roku prezydent Andrzej Duda podpisał nowelizację ustawy o rencie socjalnej oraz niektórych innych ustaw. Dzień później poinformowała o tym Kancelaria Prezydenta RP. Tego samego dnia pojawiły się opisywane wyżej posty Platformy Obywatelskiej z przekazem, że "renta socjalna dla osób z niepełnosprawnością wyniesie 4530 zł".

Nowelizacja to pokłosie obywatelskiego projektu ustawy, który złożono w marcu 2023 roku, czyli jeszcze w poprzedniej kadencji Sejmu (druk nr 3099). Inaczej niż w przypadku projektów rządowych lub poselskich prace nad obywatelskimi projektami ustaw mogą być kontynuowane w kolejnej kadencji Sejmu.

Celem ustawy było wprowadzenie nowego świadczenia tj. dodatku dopełniającego. Do jego otrzymania będzie uprawniona tylko część beneficjentów renty socjalnej. Dodatek przysługiwać będzie "osobie uprawnionej do renty socjalnej, będącej całkowicie niezdolną do pracy oraz do samodzielnej egzystencji". Niezdolność do pracy oraz do samodzielnej egzystencji ustala lekarz orzecznik.

Kwota dodatku to 2520 zł i będzie ona wypłacana z rentą socjalną od maja 2025 roku, ale z wyrównaniem od 1 stycznia 2025 roku. Przewidziano też coroczną waloryzację dodatku dopełniającego od dnia 1 marca. Ustawa wejdzie w życie 1 stycznia 2025 roku.

Skąd kwota 4530 złotych z przekazu PO? Renta socjalna przysługuje osobom pełnoletnim, które są całkowicie niezdolne do pracy z powodu naruszenia sprawności organizmu, które powstało: przed ukończeniem 18. roku życia; w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej - przed ukończeniem 25. roku życia; albo w trakcie kształcenia w szkole doktorskiej, studiów doktoranckich lub aspirantury naukowej.

Jak wyjaśnia Zakład Ubezpieczeń Społecznych (ZUS), renta socjalna może być przyznana na stałe - osobom, których całkowita niezdolność do pracy jest trwała lub na czas określony - osobom, których niezdolność do pracy jest okresowa.

Warto tu zaznaczyć, że renty socjalnej nie należy mylić z rentą z tytułu niezdolności do pracy. "Prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy przysługuje ubezpieczonemu, który spełnia łącznie następujące warunki: został uznany za niezdolnego do pracy, ma wymagany - stosowny do wieku, w którym powstała niezdolność do pracy - okres składkowy i nieskładkowy, niezdolność do pracy powstała w okresach ściśle określonych w ustawie, np. w okresie ubezpieczenia, zatrudnienia, pobierania zasiłku dla bezrobotnych, pobierania zasiłków z ubezpieczenia społecznego (chorobowego lub opiekuńczego) albo nie później niż w ciągu 18 miesięcy od ustania tych okresów" - wyjaśnia Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej.

Wysokość renty socjalnej "wynosi 100% kwoty najniższej renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy ustalonej i podwyższonej zgodnie z ustawą o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych", wynika z ustawy o rencie socjalnej. W 2024 roku jest to 1780,96 zł. Kwotę świadczenia po waloryzacji poznamy w lutym przyszłego roku, zauważa serwis Gazetaprawna.pl.

Razem z nowo uchwalonym dodatkiem dopełniającym do renty socjalnej 2520 zł daje to 4 300,96 zł. To nieco mniej, niż kwota podana w przekazie PO. Jak zauważa dr hab. Paweł Kubicki, profesor Szkoły Głównej Handlowej (SGH), kierownik Katedry Polityki Społecznej, może być suma obu świadczeń po przyszłorocznej waloryzacji.

"Jest to kwota brutto, na razie mówimy o dodatku w wysokości 2520 zł, ale dodatek, jak i renta będą waloryzowane w marcu 2025 roku, wypłaty nastąpią od maja 2025, ale z wyrównaniem od stycznia, czyli zakładam, że w chwili wypłacania i po waloryzacji to może być właśnie 4530 zł" - stwierdza w przekazanym komentarzu.

"W zasadzie obecnie mówimy o 4300 zł, to 4530 to ewentualnie kwota po waloryzacji, a suma to minimalna renta socjalna i dodatek uzupełniający do wysokości minimalnego wynagrodzenia" - dodaje profesor SGH. Przypomnijmy, obecnie nie znamy ani kwoty waloryzacji renty socjalnej, ani dodatku dopełniającego.

Ekspert pytany o to czy na taką wysokość renty socjalnej (wraz z niedawno uchwalonym dodatkiem) będą mogły liczyć wszystkie osoby z niepełnosprawnością w Polsce czy tylko część z nich odpowiedział: "Tak jak ustawa wskazuje, będzie wypłacany osobom całkowicie niezdolnym do pracy i samodzielnej egzystencji, czyli części z nich".

Dodatek dopełniający trafi do ok. 130 tys. osób z około 300 tys. pobierających rentę socjalną; z kolei, jak pisał w marcu 2024 roku serwis Infor.pl, rentę z tytułu niezdolności do pracy z ZUS-u pobiera 544,6 tys. osób".