Trzecia dawka szczepionki na COVID-19: co to jest, czy trzeba ją przyjąć, komu jest zalecana?

Trzecia dawka szczepionki na COVID-19: co to jest, czy trzeba ja przyjąć, komu jest zalecana?Shutterstock

Kolejne kraje podejmują decyzje co do podawania obywatelom trzeciej dawki szczepionki na COVID-19. Jej przyjęcie rodzi szereg pytań - odpowiadamy na te najczęściej zadawane w publicznych i internetowych dyskusjach.

Pokazujemy, co jest prawdą, a co fałszem
Weryfikujemy fake newsy, sprawdzamy dane, analizujemy informacje z sieci

Trzecia, tak zwana przypominająca, dawka szczepionki przeciw COVID-19 będzie dostępna w Stanach Zjednoczonych od 20 września - poinformował 18 sierpnia amerykański rządowy Departament Zdrowia i Usług Społecznych. Będą ją mogły przyjąć osoby, które dostały dwie dawki preparatów firm Pfizer/BioNTech i Moderna, lecz od szczepienia musi minąć co najmniej osiem miesięcy. Zaszczepieni jednodawkowym preparatem Johnson & Johnson prawdopodobnie też będą mogli przyjąć dawkę przypominającą, lecz wobec nich nie podjęto jeszcze decyzji. Konieczność podania trzeciej dawki szczepionki przeciw COVID-19 wynika - zdaniem lekarzy - z rosnącej liczby zakażeń SARS-CoV-2 w wariancie Delta. Najpierw dostaną ją pracownicy służby zdrowia, mieszkańcy domów opieki i osoby starsze.

Stany Zjednoczone są kolejnym krajem, w którym zdecydowano w sprawie dawki przypominającej. W wielu innych trwają konsultacje z ekspertami. Możliwość podania trzeciej dawki budzi bowiem wiele pytań - poniżej, za eksperckim portalem naukowym The Conversation, odpowiadamy na te najczęstsze.

Firma Pfizer planuje złożyć wniosek o dopuszczenie przez regulatorów trzeciej dawki szczepionki przeciwko COVID-19
Firma Pfizer planuje złożyć wniosek o dopuszczenie przez regulatorów trzeciej dawki szczepionki przeciwko COVID-19 tvn24

Izrael, Węgry, Niemcy, Francja, Szwecja - a Polska?

Już od 30 lipca trzecią dawkę szczepionki przeciw COVID-19 podaje się w Izraelu osobom po 60. roku życia. To reakcja na wzrost liczby zakażeń koronawirusem w ostatnich tygodniach.

Od 1 sierpnia na dawkę przypominającą można się rejestrować na Węgrzech. To pierwszy europejski kraj, który tak zdecydował. Władze zalecają ją osobom starszym, przewlekle chorym i o osłabionej odporności.

W Niemczech od września osoby szczególnie narażone na ciężki przebieg COVID-19 będą mogły otrzymać trzecią dawkę szczepionki. Będzie dostępna w domach opieki i innych instytucjach, w których przebywają osoby wymagające szczególnej opieki. W Niemczech dawka ta powinna być podana najwcześniej sześć miesięcy po zakończeniu pierwszej serii szczepień.

5 sierpnia prezydent Francji Emmanuel Macron poinformował, że możliwość otrzymania trzeciej dawki może być wprowadzona w tym kraju już we wrześniu.

Jesienią mają ruszyć szczepienia trzecią dawką w Szwecji - poinformował 3 sierpnia szwedzki Urząd Zdrowia Publicznego. Obejmą osoby z grup ryzyka.

Podawanie trzeciej dawki szczepionki na COVID-19 rozważają również władze Hiszpanii.

W Polsce decyzja jeszcze nie zapadła. Minister zdrowia Adam Niedzielski przekazał 5 sierpnia w RMF FM, że Rada Medyczna rekomenduje rozważenie podania trzeciej dawki szczepionki grupom najbardziej narażonym. "Nie ma cały czas badań, które by pokazywały przyrost skuteczności, czyli pewną wartość dodaną wynikającą ze zderzenia się z nowymi mutacjami wirusa" - mówił minister. Z kolei prof. Magdalena Marczyńska z Rady Medycznej powiedziała Polskiej Agencji Prasowej, że nie ma oficjalnego stanowiska, rekomendacji Rady Medycznej w sprawie podawania trzeciej dawki szczepionki. "Potwierdzam, że rozważane jest podawanie jej osobom z niedoborami odporności, które mogą nie odpowiedzieć na szczepienie. Nadal jednak trwają rozmowy w tej sprawie, a nie ma decyzji. Czekamy po prostu na wyniki badań. Poprosiliśmy też firmy produkujące szczepionki o informację, czy prowadzą badania nad skutecznością podawania trzeciej dawki" - powiedziała.

Przez czwartą falę wrócą obostrzenia? Co z trzecią dawką szczepionek? Minister zdrowia odpowiada
Przez czwartą falę wrócą obostrzenia? Co z trzecią dawką szczepionek? Minister zdrowia odpowiadaKatarzyna Czupryńska-Chabros | Fakty po południu TVN24

Sześć pytań dotyczących szczepień przypominających

W dyskusjach na temat konieczności - bądź nie - podawania trzeciej dawki szczepionki przeciw COVID-19 powtarzają się te same pytania. Odpowiedzi na nie przygotował dla portalu naukowego The Conversation dr William Petri z Uniwersytetu Wirginii, specjalista w dziedzinie mikrobiologii i chorób zakaźnych. Oto one:

1. Co to jest dawka przypominająca szczepionki przeciw COVID-19?

To dodatkowa dawka szczepionki podawana w celu utrzymania ochrony przed chorobą. Doktor William Petri podkreśla, że takie dawki są powszechnie stosowane, ponieważ odporność poszczepienna może z czasem osłabnąć. "Na przykład szczepionka przeciw grypie wymaga dawki przypominającej co roku, a szczepionka przeciw błonicy i tężcowi co 10 lat" - zauważa.

Dawka przypominająca może być taka sama jak oryginalna szczepionka. Często jest jednak modyfikowana, by zapewnić ochronę przed nowymi wariantami wirusa. Właśnie tak jest ze szczepionką przeciw grypie, która co roku zapewnia ochronę przed nowymi wariantami.

9 sierpnia Ugur Sahin, szef firmy BioNTech powiedział, że szczepionka przeciw COVID-19 firm Pfizer/BioNTech jeszcze nie musi być dostosowana do nowych wariantów koronawirusa. "Możliwe, że w ciągu najbliższych sześciu-dwunastu miesięcy pojawi się wariant, który będzie wymagał dostosowania szczepionki, ale to jeszcze nie nastąpiło" - stwierdził. "Najlepszym sposobem na poradzenie sobie z tą sytuacją jest kontynuowanie [szczepień] dawką przypominającą" - dodał.

2. Czy muszę przyjąć dawkę przypominającą?

Odpowiadając na to pytanie, doktor William Petri powołuje się na stanowisko Amerykańskiej Agencji ds. Żywności i Leków oraz rządowej agencji Centra Kontroli i Prewencji Chorób (CDC). Obie instytucje zalecają podawanie trzeciej dawki osobom z ciężkimi zaburzeniami odporności. Natomiast w każdym kraju - jak piszemy wyżej - odpowiednie instytucje zdrowia także przygotowują swoje zalecenia, warto się z nimi na bieżąco zapoznawać.

3. Dlaczego dawki przypominające nie są jeszcze zalecane wszystkim pacjentom?

"Odporność wywołana szczepionką może nie trwać wiecznie, lecz nie jest jasne, kiedy konieczna będzie dawka przypominająca" - odpowiada dr William Petri. Zwraca jednak uwagę, że wykryto wysoki poziom komórek produkujących przeciwciała w węzłach chłonnych osób, które otrzymały szczepionkę firmy Pfizer - co najmniej 12 tygodni po jej podaniu. Źródłem długotrwałej odpowiedzi przeciwciał na koronawirusa są również komórki, które znajdują się w szpiku kostnym. "Zachęcające jest to, że wszystkie obecnie dopuszczone do obrotu szczepionki przeciwko COVID-19 wywołują silną pamięć immunologiczną przeciwko koronawirusowi" - pisze w The Conversation doktor Petri. Zauważa, że wyniki badań sugerują, iż szczepionki na COVID-19 zapewniają ochronę nawet przed nowymi szczepami koronawirusa.

Przybywa zakażeń koronawirusem. Najsłabiej zaszczepione regiony mogą objąć obostrzenia
Przybywa zakażeń koronawirusem. Najsłabiej zaszczepione regiony mogą objąć obostrzeniaFakty TVN

4. Skąd będę wiedzieć, czy potrzebuję już szczepionki przypominającej?

Doktor William Petri wyjaśnia, że naukowcy nadal pracują nad najlepszym sposobem pomiaru siły odporności poszczepiennej. Według niego najlepiej jest mierzyć siłę odporności przeciwciał, których powstanie wywołuje podanie szczepionki. Rozpoznają one białko spike, które umożliwia koronawirusowi wnikanie i infekowanie komórek.

Optymalnym rozwiązaniem byłoby badanie krwi, które pozwoliłoby ocenić, jak bardzo pacjent jest narażony na zachorowanie. Dopóki jednak naukowcy nie opracują metody oceny takiej odporności, wskazówką są infekcje u już zaszczepionych starszych osób. "Osoby powyżej 80. roku życia wytwarzają mniej przeciwciał po szczepieniu, więc ich odporność może słabnąć szybciej niż odporność populacji ogólnej" - zauważa dr Petri. Dodaje, że osoby starsze są też najprawdopodobniej najbardziej podatne na nowe warianty wirusów.

5. Komu obecnie zaleca się przyjęcie dawki przypominającej?

Według doktora Petriego dodatkowa dawka szczepionki może być konieczna dla niektórych osób z obniżoną odpornością. "W jednym z badań 39 z 40 biorców przeszczepu nerki i jedna trzecia pacjentów dializowanych nie wytworzyła przeciwciał po szczepieniu" - pisze dr Petri. Informuje również, że w innym badaniu zidentyfikowano 20 pacjentów z chorobami reumatycznymi lub chorobami układu mięśniowo-szkieletowego przyjmujących leki tłumiące układ odpornościowy, u których również nie wykryto przeciwciał. Oba te badania przeprowadzono u tych pacjentów już po ich pełnym zaszczepieniu na COVID-19.

Obecnie CDC zaleca rozważenie przyjęcia trzeciej dawki przez:

osoby w trakcie aktywnego leczenia raka

osoby, którym przeszczepiono organy i teraz przyjmują terapię immunosupresyjną

osoby, które w ciągu ostatnich dwóch lat otrzymały przeszczep komórek macierzystych lub przyjmują terapię immunosupresyjną

osoby z umiarkowanym lub ciężkim pierwotnym niedoborem odporności

osoby z zaawansowanym lub nieleczonym zakażeniem wirusem HIV

osoby przyjmujące duże dawki kortykosteroidów i innych leków immunosupresyjnych.

6. Czy powinno się przyjąć trzecią dawkę tej samej szczepionki, którą dostało się wcześniej?

Prawdopodobnie nie będzie takiego zalecenia. "Szczepionki mRNA, takie jak Pfizer i Moderna, mogą być mieszane ze szczepionkami opartymi na adenowirusach, takimi jak AstraZeneca, z porównywalnym skutkiem" - informuje doktor Petri.

Autor: Krzysztof Jabłonowski / Źródło: Konkret24, The Conversation; Zdjęcie: Shutterstock

Źródło zdjęcia głównego: Shutterstock

Pozostałe wiadomości

Po głośnej imprezie w hotelu poselskim Łukasz Mejza tłumaczył z mównicy sejmowej, że w nocy bronił "tradycji polegających na wspólnym, chóralnym śpiewaniu". A w rozmowie z TVN24 tłumaczył się całodniową pracą w sejmowych komisjach i na posiedzeniach. Sprawdziliśmy więc aktywność parlamentarną tego posła PiS. Nie jest to długa analiza.

Mejza tłumaczy nocną imprezę: "skoro się pracuje cały dzień....". Jak on pracuje?

Mejza tłumaczy nocną imprezę: "skoro się pracuje cały dzień....". Jak on pracuje?

Źródło:
Konkret24

Politycy Prawa i Sprawiedliwości forsują w mediach przekaz, że wraz z powrotem Donalda Tuska na fotel premiera źle się dzieje na ryku pracy. Mateusz Morawiecki jako "dowód" pokazuje mapę z firmami, które zapowiedziały zwolnienia grupowe. Jak sprawdziliśmy, takich zwolnień nie jest więcej, niż było za zarządów Zjednoczonej Prawicy. Eksperci tłumaczą, czego są skutkiem.

Narracja PiS o grupowych zwolnieniach i "powrocie biedy". To manipulacja

Narracja PiS o grupowych zwolnieniach i "powrocie biedy". To manipulacja

Źródło:
Konkret24

"Ukraińcy mają większe prawa w Polsce niż Polacy" - stwierdził jeden z internautów, który rozsyłał przekaz o przyjęciu przez Senat uchwały "o zwolnieniu z podatku dochodowego obywateli Ukrainy i Białorusi". Posty te zawierają szereg nieprawdziwych informacji.

"Senat przyjął uchwałę o zwolnieniu z podatku dochodowego obywateli Ukrainy i Białorusi"? Nic się tu nie zgadza

"Senat przyjął uchwałę o zwolnieniu z podatku dochodowego obywateli Ukrainy i Białorusi"? Nic się tu nie zgadza

Źródło:
Konkret24

"Coś się szykuje" - przekazują zaniepokojeni internauci, rozsyłając zdjęcie zawiadomienia o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie samochodu jako świadczenia na rzecz jednostki wojskowej. Uspokajamy: dokument wygląda groźnie, lecz nie jest ani niczym nowym, ani wyjątkowym.

Masz SUV-a, "to go stracisz"? Kto i dlaczego rozsyła takie pisma 

Masz SUV-a, "to go stracisz"? Kto i dlaczego rozsyła takie pisma 

Źródło:
Konkret24

Po pogrzebie Damiana Sobola, wolontariusza, który zginął w izraelskim ostrzale w Strefie Gazy, internauci zaczęli dopytywać, co wokół jego trumny robiły swastyki i czy były prawdziwe. Sprawdziliśmy.

Swastyki pod trumną Polaka zabitego w Strefie Gazy? Wyjaśniamy

Swastyki pod trumną Polaka zabitego w Strefie Gazy? Wyjaśniamy

Źródło:
Konkret24

Tysiące wyświetleń w mediach społecznościowych ma fotografia dwóch mężczyzn jedzących coś na ulicy przed barem. Jeden to prezydencki doradca Marcin Mastalerek, drugi stoi bokiem, twarzy nie widać. Internauci informują, że to prezydent Duda, który podczas pobytu w Nowym Jorku poszedł ze swoim doradcą na pizzę do baru. Czy na pewno?

Duda i Mastalerek jedzą pizzę na ulicy? Kto jest na zdjęciu

Duda i Mastalerek jedzą pizzę na ulicy? Kto jest na zdjęciu

Źródło:
Konkret24

Według krążącego w sieci przekazu po zmianie prawa Ukraińcom łatwiej będzie uzyskać u nas kartę pobytu na trzy lata. A to spowoduje, że "do Polski będą ściągać jeszcze większe ilości Ukraińców". Przekaz ten jest manipulacją - w rzeczywistości planowane zmiany mają uniemożliwić to, by wszyscy Ukraińcy mogli uzyskiwać karty pobytu i pozostawać u nas trzy lata.

"Każdy, kto zechce" z Ukrainy dostanie kartę pobytu w Polsce? No właśnie nie

"Każdy, kto zechce" z Ukrainy dostanie kartę pobytu w Polsce? No właśnie nie

Źródło:
Konkret24

Ponad milionowe zasięgi generuje w polskiej sieci przekaz, że od początku lipca nie będzie można w Niemczech w weekendy jeździć samochodami osobowymi. Powodem ma być troska o środowisko. Uspokajamy: nie ma takich planów.

W Niemczech od lipca "całkowity zakaz jazdy w weekendy"? To "nieuzasadnione obawy"

W Niemczech od lipca "całkowity zakaz jazdy w weekendy"? To "nieuzasadnione obawy"

Źródło:
Konkret24

Czy Amerykański Czerwony Krzyż nie przyjmuje krwi od osób zaszczepionych przeciw COVID-19? Taką teorię, na podstawie pytań z formularza tej organizacji, wysnuli polscy internauci. Kwestionariusz jest prawdziwy, teoria już nie.

Amerykański Czerwony Krzyż "odmawia przyjmowania krwi" od zaszczepionych? Nie

Amerykański Czerwony Krzyż "odmawia przyjmowania krwi" od zaszczepionych? Nie

Źródło:
Konkret24

Internauci i serwisy internetowe podają przekaz, że polskie wojsko wysyła pracującym pierwsze powołania - że dostają "pracownicze przydziały mobilizacyjne". Wyjaśniamy, o co chodzi.

Pracownikom wysłano "pierwsze powołania do wojska"? Nie, wyjaśniamy

Pracownikom wysłano "pierwsze powołania do wojska"? Nie, wyjaśniamy

Źródło:
Konkret24

Sceptycy pandemii COVID-19 i przeciwnicy wprowadzonych wtedy obostrzeń szerzą ostatnio narrację, jakoby "niemiecki rząd przyznał, że nie było pandemii". Wiele wpisów z taką informacją krąży po Facebooku i w serwisie X. Nie jest to jednak prawda.

"Niemiecki rząd przyznał, że nie było pandemii"? Manipulacja pana profesora

"Niemiecki rząd przyznał, że nie było pandemii"? Manipulacja pana profesora

Źródło:
Konkret24

W sieci pojawiły się dramatyczny zbiór nagrań, rzekomo z potężnej burzy, która przeszła nad Dubajem. Niektóre z nich nie mają jednak nic wspólnego z ostatnimi wydarzeniami. Wyjaśniamy.

Powódź w Dubaju. Huragan i drzewo wyrwane z korzeniami? To nie są nagrania stamtąd

Powódź w Dubaju. Huragan i drzewo wyrwane z korzeniami? To nie są nagrania stamtąd

Źródło:
Konkret24

Posłanka PiS Joanna Lichocka zaalarmowała swoich odbiorców, że we Wrocławiu powstał "ruchomy meczet". W poście nawiązała do kwestii nielegalnych migrantów, Donalda Tuska i Unii Europejskiej. Posłanka mija się z prawdą. Pokazujemy, co rzeczywiście stoi przy Stadionie Olimpijskim w stolicy Dolnego Śląska.

"Ruchomy meczet" we Wrocławiu? Posłanka PiS manipuluje, tam stało i stoi boisko

"Ruchomy meczet" we Wrocławiu? Posłanka PiS manipuluje, tam stało i stoi boisko

Źródło:
Konkret24

"Głosują, jak im patroni z Niemiec każą", "lista hańby europosłów", "komu podziękować za pakiet migracyjny" - z takimi komentarzami rozsyłane jest w sieci zestawienie mające pokazywać, jak 25 polskich europosłów rzekomo głosowało "w sprawie pakietu migracyjnego". Tylko że grafika zawiera błędy i nie przedstawia, jak rzeczywiście ci europosłowie głosowali. Wyjaśniamy.

"Lista hańby europosłów"? Nie, grafika z błędami. Kto jak głosował w sprawie paktu migracyjnego?

"Lista hańby europosłów"? Nie, grafika z błędami. Kto jak głosował w sprawie paktu migracyjnego?

Źródło:
Konkret24

Według posłanki PiS Marleny Maląg proponowane przez obecny rząd "babciowe" oznacza likwidację programu wprowadzonego przez rząd Zjednoczonej Prawicy. "Znów oszukali?", "będą zabierać?" - pytała była minister rodziny. To manipulacja. Wyjaśniamy, czy rodzice rzeczywiście stracą na nowym świadczeniu.

Maląg: "babciowe" oznacza likwidację rodzinnego kapitału opiekuńczego. Co pominęła była minister?

Maląg: "babciowe" oznacza likwidację rodzinnego kapitału opiekuńczego. Co pominęła była minister?

Źródło:
Konkret24

Sugerując się tekstami niektórych serwisów internetowych, polscy internauci gratulują Słowakom, że "odrzucili pakt migracyjny" i piszą, że rząd Donalda Tuska powinien zrobić to samo. Sęk w tym, że Słowacja nic nie odrzuciła, a Polska - i Węgry - przyjmują takie samo stanowisko. Wyjaśniamy, na czym polega rozpowszechniany w internecie manipulacyjny przekaz.

Słowacja "odrzuca unijny pakt migracyjny, a Polska?" Uproszczenie i manipulacja

Słowacja "odrzuca unijny pakt migracyjny, a Polska?" Uproszczenie i manipulacja

Źródło:
Konkret24

Salon kosmetyczny z eksperymentalną terapią odchudzającą komarami jakoby działał w Gdańsku. Uchodźczyni z Ukrainy, która go prowadziła, miała na tym zarobić ponad milion złotych - wynika z rzekomego materiału stacji Euronews. Rozpowszechniają go w sieci prorosyjskie konta. Jest sfabrykowany.

Terapia odchudzająca komarami, fałszywe dokumenty i Ukrainka z milionem złotych. Nic tu nie jest prawdą

Terapia odchudzająca komarami, fałszywe dokumenty i Ukrainka z milionem złotych. Nic tu nie jest prawdą

Źródło:
Konkret24

W 2023 roku pierwszy raz od trzech lat spadła liczba osób, wobec których zarządzono kontrolę operacyjną. Wśród nich były też inwigilowane Pegasusem. Cały czas jest to jednak więcej niż przed objęciem rządów przez Zjednoczoną Prawicę.

Nie tylko Pegasus. Ile osób służby inwigilowały w 2023 roku?

Nie tylko Pegasus. Ile osób służby inwigilowały w 2023 roku?

Źródło:
Konkret24

Nowy warszawski radny PiS, a wcześniej wojewoda mazowiecki Tobiasz Bocheński postanowił uczcić Święto Chrztu Polski wpisem w mediach społecznościowych. Jednak swój post na ten temat zilustrował grafiką przedstawiającą chrzest nie Mieszka I, tylko innego władcy. 

Bocheński uczcił Święto Chrztu Polski. "Douczy się pan z okresu średniowiecza" 

Bocheński uczcił Święto Chrztu Polski. "Douczy się pan z okresu średniowiecza" 

Źródło:
Konkret24

Jordańska księżniczka Salma miała "osobiście strącić" sześć irańskich dronów skierowanych na Izrael, Iran zrobił Izraelowi "małe Drezno", a jeden z dronów zawisł na kablach elektrycznych... - tego typu informacje o ataku na Izrael rozchodzą się w polskich mediach społecznościowych. Są niepotwierdzone i fałszywe, oparte na starych zdjęciach i nagraniach.

Drony "strąciła jordańska księżniczka", a jeden "zaplątał się w kable". Fejki o ataku Iranu na Izrael

Drony "strąciła jordańska księżniczka", a jeden "zaplątał się w kable". Fejki o ataku Iranu na Izrael

Źródło:
Konkret24

Portal rzekomo z Londynu, a teksty publikowane po rosyjsku. Film wideo mający być dowodem, tylko że już skasowany, a bohater zniknął. Oto jak historia o rzekomym zakupie rezydencji króla Karola przez Ołenę Zełenską powiela schemat prokremlowskiej dezinformacji.

Zełenski "nabywa byłą rezydencję króla Karola"? Rosyjski schemat dezinformacji

Zełenski "nabywa byłą rezydencję króla Karola"? Rosyjski schemat dezinformacji

Źródło:
Konkret24, Snopes