Bosak: "duża część wydatków na zbrojenia to wydatki na emerytów wojskowych z czasów PRL". Sprawdzamy

Źródło:
Konkret24
Sejm uchwalił ustawę o obronie ojczyzny, która m.in. zwiększa wydatki na obronność i zwiększa liczebność Wojska Polskiego
Sejm uchwalił ustawę o obronie ojczyzny, która m.in. zwiększa wydatki na obronność i zwiększa liczebność Wojska PolskiegoTVN24
wideo 2/5
Sejm uchwalił ustawę o obronie ojczyzny, która m.in. zwiększa wydatki na obronność i zwiększa liczebność Wojska PolskiegoTVN24

Według wicemarszałka Sejmu z Konfederacji wydatki na emerytury żołnierzy, którzy służyli w wojsku przed 1989 rokiem, stanowią znaczący udział w wydatkach na zbrojenia. Nie do końca.

W radiowym "Śniadaniu w Trójce" 30 grudnia 2023 politycy dyskutowali m.in. o roli Polski w pomaganiu Ukrainie. Poseł Konfederacji i wicemarszałek Sejmu Krzysztof Bosak odpowiedział, że "powinniśmy przede wszystkim dbać o swoje bezpieczeństwo" i dodał, że dyskusja o polityce międzynarodowej jest potrzebna, ale "musimy pamiętać, że nasze narzędzia oddziaływania na politykę innych państw są w gruncie rzeczy niewielkie".

W dalszej części wypowiedzi Bosak stwierdził, że "my nie jesteśmy żadnym prymusem działań strategicznych i obronnych, jak to się wielu w Polsce wydaje. Polska armia jest niedoposażona. Ma zdolności w wielu obszarach bardziej na papierze niż faktycznie". "Chaotyczne zamówienia realizowane forsownie dopiero od momentu wybuchu pełnoskalowego konfliktu na Ukrainie. Wcześniej ogromne zaniedbania. Naprawdę nie jest tak, że możemy się tutaj nie wiadomo czym pochwalić i mówić: idźcie inni za naszym przykładem. W Polsce zrobiła się taka maniera, że się podajemy za przykład" - dodał poseł.

Na to prowadząca program skontrowała, że "jeśli chodzi o wydatki na zbrojenia, to jednak możemy się podać za przykład". Poseł Konfederacji odpowiedział: "Nie no, w liczbach bezwzględnych to już wcale niekoniecznie. W relacji do PKB to może". Po czym dodał:

Ale pani redaktor, eksperci za granicą dobrze wiedzą, że duża część tego, co my deklarujemy jako wydatki na zbrojenia, to są wydatki na emerytów wojskowych z czasów PRL.

Sprawdzamy więc, czy środki na emerytury wojskowe, nie tylko dla wojskowych z czasów PRL, rzeczywiście są wliczane do "wydatków na zbrojenia" i jaką są ich częścią.

Kłopotliwy termin "wydatki na zbrojenia"

Sformułowanie "wydatki na zbrojenia" jest terminem potocznym, a nie ustawowym. Z tego powodu może sprawiać problemy interpretacyjne, ponieważ ktoś może rozumieć je wyłącznie jako środki przeznaczane na zakup nowego uzbrojenia, ale w rzeczywistości jest inaczej. W ustawie o obronie Ojczyzny z 2022 roku nie mówi się o "wydatkach na zbrojenia", a ogólnie o wydatkach "na finansowanie potrzeb obronnych Rzeczypospolitej Polskiej", z których wyróżnia się "wydatki na modernizację techniczną Sił Zbrojnych".

Ministerstwo Obrony Narodowej nie trzyma się jednak sztywno tych ustawowych terminów, używając w swojej oficjalnej komunikacji sformułowań "wydatki na obronność", "wydatki na armię" lub "wydatki na wojsko". Pisząc tak, przedstawiciele MON mają na myśli wszystkie środki przeznaczane z budżetu oraz pozabudżetowego Funduszu Wsparcia Sił Zbrojnych na zadania związane z szeroko pojętą obronnością państwa, a nie tylko te wydawane na zakup i modernizację uzbrojenia.

Niejasność i potoczność sformułowania "wydatki na zbrojenia" doprowadza do tego, że czasami politycy, którzy je stosują, spotykają się z krytyką. Na przykład 8 stycznia 2020 premier Mateusz Morawiecki, komentując w Sejmie zaognioną sytuację na Bliskim Wschodzie, stwierdził, że "jesteśmy poważnym partnerem, który przeznacza ponad dwa procent PKB na wydatki zbrojeniowe". Do tych słów odniósł się na Twitterze prawnik Patryk Wachowiec, który zarzucił premierowi kłamstwo, pisząc, że "w ramach tych 2 procent są też np. emerytury wojskowe".

Na tym przykładzie widać, że temat wliczania środków na emerytury wojskowych do "wydatków na zbrojenia" budził kontrowersje już w przeszłości. Teraz nawiązał do niego Krzysztof Bosak.

Emerytury wojskowych a wydatki na obronność

Tak więc zwrot "wydatki na zbrojenia" w ustach polityków odnosi się do całości wydatków na obronność Polski, które rzeczywiście od 2015 roku przekraczają 2 proc. PKB. Zgodnie z ustawą o obronie Ojczyzny od 2023 roku ma to być co najmniej 3 proc. PKB i na razie ten cel udaje się realizować, ponieważ w 2023 roku wydatki obronne stanowiły 3 proc. PKB, a w najnowszej ustawie budżetowej na 2024 rok na ten cel zamierza się przeznaczyć 3,1 proc. PKB.

W liczbach bezwzględnych w 2022 roku na obronność ze środków budżetowych przeznaczono 57 mld zł, w 2023 roku było to już 97 mld zł, a w 2024 roku planuje się wydać 118 mld zł. Są to wyłącznie środki zapisane w ustawach budżetowych w części 29 - obrona narodowa. Nie obejmują wydatków z pozostałych części budżetu państwa i środków z pozabudżetowego Funduszu Modernizacji Sił Zbrojnych.

Polskie wydatki na obronność w liczbach bezwględnych i jako procent PKBPAP

Ministerstwo Obrony Narodowej dzieli budżetowe wydatki na obronność na kilka rodzajów: wydatki majątkowe, wydatki bieżące jednostek budżetowych, dotacje i subwencje, współfinansowanie projektów z udziałem środków UE i świadczenia na rzecz osób fizycznych. Znaczącą częścią tych ostatnich są świadczenia emerytalno-rentowe dla wojskowych. Krzysztof Bosak miał więc rację, mówiąc, że część tego, co Polska deklaruje jako "wydatki na zbrojenia", to emerytury dla wojskowych, także tych z czasów PRL. Czy jednak rzeczywiście jest to "duża część", jak stwierdził poseł Konfederacji?

Struktura wydatków na obronność w 2023 roku. Emerytury i renty to część "świadczeń na rzecz osób fizycznych""Podstawowe informacje o budżecie MON"

W 2023 roku 10 proc. wydatków na emerytury, w 2024 nawet mniej

W 2022 roku z 57 mld zł wydanych na obronność świadczenia na rzecz osób fizycznych pochłonęły 10,4 mld zł. Z tego na same świadczenia emerytalno-rentowe przeznaczono 8,5 mld zł (dane ze sprawozdania Najwyższej Izby Kontroli). Środki na emerytury wojskowych w 2022 roku stanowiły więc niecałe 15 proc. wydatków na obronność (dokładnie 14,9 proc.).

Jeśli chodzi o wydatki na 2023 i 2024 rok, można opierać się wyłącznie na założeniach z ustaw budżetowych, ponieważ NIK nie opublikował jeszcze sprawozdań z wykonania budżetu za ubiegły rok. Z łącznych 97 mld zł przeznaczonych na obronność w ustawie budżetowej na 2023 rok na świadczenia pieniężne z zaopatrzenia emerytalnego przewidziano 9,5 mld zł. Środki na emerytury wojskowych w 2023 roku stanowiły więc niecałe 10 proc. wydatków na obronność (dokładnie 9,8 proc.).

Natomiast z łącznych 118 mld zł przewidzianych na obronność w ustawie budżetowej na 2024 rok na świadczenia pieniężne z zaopatrzenia emerytalnego planuje się przeznaczyć 11,1 mld zł. Środki na emerytury wojskowych w 2024 roku mają więc stanowić 9,5 proc. wydatków na obronność.

Przypomnijmy, że te kwoty dotyczą wszystkich emerytur dla wszystkich wojskowych, a nie tylko tych z czasów PRL. Zapytaliśmy MON, ilu wojskowych, którzy rozpoczęli służbę przed 1990 rokiem, pobierało emeryturę w 2023 roku i jaką łączną kwotę świadczeń im wypłacono, ale do momentu publikacji artykułu nie otrzymaliśmy odpowiedzi. Tym niemniej przedstawione odsetki pokazują, że wbrew słowom Krzysztofa Bosaka emerytury wojskowe - a tym bardziej sama kwota wypłacana wojskowym z czasów PRL - nie stanowią "dużej części" wydatków na zbrojenia w Polsce.

Autorka/Autor:

Źródło: Konkret24

Pozostałe wiadomości

"A czy państwo otrzymali już powołanie na ćwiczenia wojskowe..." - tego typu komentarze krążą w mediach społecznościowych w reakcji na publikowane w sieci karty powołań do wojska. Według nagłaśnianego przekazu wojsko ma teraz wysyłać więcej takich kart i to do osób "z łapanki". Uspokajamy i wyjaśniamy.

"Zapukało do mnie wojsko". Co wiemy o kartach powołań

"Zapukało do mnie wojsko". Co wiemy o kartach powołań

Źródło:
Konkret24

W sieci rozchodzi się opowieść o tym, jak to prezydent Wołodymyr Zełenski rzekomo kupił kasyno i hotel na Cyprze - posty o tym wrzucane są przy okazji różnych wypowiedzi dotyczących Ukrainy. To kolejny przykład historii stworzonej przez rosyjską propagandę po to, by zdyskredytować ukraińskiego prezydenta - ale też tych, którzy pomagają Ukrainie. W tym między innymi polski rząd.

Zełenski, hotel i kasyno na Cyprze. Jak rosyjska propaganda tworzy napięcia dyplomatyczne

Zełenski, hotel i kasyno na Cyprze. Jak rosyjska propaganda tworzy napięcia dyplomatyczne

Źródło:
Konkret24

Uczestnicy rolniczego protestu w Brukseli utrzymują, że jedną z przyczyn interwencji policji był fakt, że nieśli polskie flagi. Tak samo sugerował w swoim tekście rolniczy portal. Brukselska policja wyjaśnia, dlaczego polscy rolnicy "zostali poproszeni o przeniesienie się" w inne miejsce. Nie o flagę chodziło.

Rolnicy w Brukseli "osaczeni", bo "chodzili z polską flagą"? Policja wyjaśnia powód

Rolnicy w Brukseli "osaczeni", bo "chodzili z polską flagą"? Policja wyjaśnia powód

Źródło:
Konkret24

Jedni krytykują grafiki zdobiące autokar polskiej reprezentacji na Euro 2024, inni oburzają się, że taki sam autobus dostała reprezentacja Ukrainy. Dlaczego tak jest i skąd takie zdobienie wozów? Wyjaśniamy.

"Ukraina ma taki sam autobus jak Polska"? Nie tylko ona

"Ukraina ma taki sam autobus jak Polska"? Nie tylko ona

Źródło:
Konkret24

Jedni twierdzą, że zastrzeganie numeru PESEL to wstęp do likwidacji gotówki, inni - że chodzi o większą inwigilację obywateli. Wokół nowej usługi narosło już wiele fałszywych przekazów. Weryfikujemy je.

"Jest drugie dno" przy zastrzeżeniu numeru PESEL? Rozwiewamy mity

"Jest drugie dno" przy zastrzeżeniu numeru PESEL? Rozwiewamy mity

Źródło:
Konkret24

Samolot podnosi się z pasa startowego, gdy tuż za nim, na tym samym pasie, ląduje już inny - taką scenę widać na filmie opublikowanym w mediach społecznościowych. Komentujący uznał to "przykład synchronizacji lądowania", ale wielu internautów nie wierzy w prawdziwość filmu. Jaka jest prawda?

"Ciekawy przykład synchronizacji" lądowania i startu samolotów? Wręcz przeciwnie

"Ciekawy przykład synchronizacji" lądowania i startu samolotów? Wręcz przeciwnie

Źródło:
Konkret24

Politycy PiS i Suwerennej Polski wykorzystują pismo wysłane przez Podlaski Urząd Wojewódzki do samorządowców jako dowód, jakoby rząd wydał "polecenie szukania miejsc na ośrodki dla nielegalnych migrantów". To przekaz nieprawdziwy, wzbudzający niepokój w lokalnej społeczności. Dokument dotyczy czego innego, a procedurę tę opisał dwa lata temu rząd Zjednoczonej Prawicy.

Rząd "szuka miejsc dla nielegalnych migrantów" na Podlasiu? O co chodzi z pismem wojewody

Rząd "szuka miejsc dla nielegalnych migrantów" na Podlasiu? O co chodzi z pismem wojewody

Źródło:
Konkret24

Według wielu internautów polsko-rosyjskę granicę na Mierzei Wiślanej wyznacza niski płot z siatki. Nagrania i zdjęcia publikowane w mediach społecznościowych pokazują dość liche ogrodzenie, które biegnie w poprzek plaży. Tyle że granica państwowa przebiega w innym miejscu i w inny sposób jest ochraniana. Wyjaśniamy.

"Tak wygląda nasza granica z Rosją"? Nie. Wygląda inaczej

"Tak wygląda nasza granica z Rosją"? Nie. Wygląda inaczej

Źródło:
Konkret24

W rozpoczynającym się jutro posiedzeniu Sejmu już nie będą brać udziału, a na mandaty posłów Parlamentu Europejskiego jeszcze czekają. Wyjaśniamy, jaka jest teraz sytuacja posłów, którzy w wyniku niedzielnych wyborów pojadą do Brukseli. I kiedy ich miejsca w Sejmie zostaną uzupełnione.

25 wybranych. Jeszcze nie są europosłami, a w Sejmie już nie zagłosują

25 wybranych. Jeszcze nie są europosłami, a w Sejmie już nie zagłosują

Źródło:
Konkret24, PAP

"W zamian za to wejdą prażone chrząszcze", "chyba trzeba wyjść z Unii, bo za chwile nic nie zjemy" - piszą oburzeni internauci, komentując rozpowszechnianą w sieci informację, jakoby Unia Europejska zakazała produkcji chipsów o smaku bekonowym. Tylko że to fake news. Chodzi o inny zakaz.

Unia zakazała chipsów o smaku bekonu? To nie tak, wyjaśniamy

Unia zakazała chipsów o smaku bekonu? To nie tak, wyjaśniamy

Źródło:
Konkret24

Czy Mariusz Kamiński, Maciej Wąsik i Daniel Obajtek mogą się już czuć bezpieczni, bo immunitet europosła "nie dotyczy czynów popełnionych przed wyborem"? Dyskusja na ten temat rozpoczęła się w sieci zaraz po ogłoszeniu wstępnych wyników głosowania. Tłumaczymy, czym różnią się sytuacje trójki przyszłych europosłów.

Immunitet europosła "nie dotyczy czynów popełnionych przed otrzymaniem mandatu"? To zależy

Immunitet europosła "nie dotyczy czynów popełnionych przed otrzymaniem mandatu"? To zależy

Źródło:
Konkret24

Podczas wizyty w Brukseli Jarosław Kaczyński przestrzegał przed "szaleństwem klimatycznym". Mówił, że człowiek nie wpływa na zmiany klimatu. Sugerował, że aby zredukować emisję CO2 do zera, trzeba by "zlikwidować ludzi w Europie". Przywoływał wątpliwe tezy naukowe. Nic z tego nie jest prawdą.

Kaczyński mówi o "szaleństwie klimatycznym" Brukseli. Cztery fałsze naraz

Kaczyński mówi o "szaleństwie klimatycznym" Brukseli. Cztery fałsze naraz

Źródło:
Konkret24

Telewizja Polska udostępniła redakcji Konkret24 informacje o zarobkach Jacka Kurskiego w latach 2016-2023. Startujący teraz do Parlamentu Europejskiego z list PiS były prezes TVP zarobił w sumie ponad 4,6 miliona złotych brutto. Wynagrodzenie rosło z roku na rok, w samym 2020 roku było to ponad milion.

Ile Jacek Kurski zarobił w TVP? Mamy pełne dane

Ile Jacek Kurski zarobił w TVP? Mamy pełne dane

Źródło:
Konkret24

W popularnym przekazie Niemcy i niemiecka firma rzekomo mają kontrolować poszukiwania "złóż surowców krytycznych" w okolicy Suwałk. Bogate złoża m.in. tytanu i wanadu jakoby "mają trafić do UE, a głównie do Niemiec". Poszukiwania rzeczywiście miały miejsce, ale ich celem wcale nie było wydobycie.

Na Suwalszczyźnie poszukują złóż krytycznych, "które mają trafić do Niemiec"? Wyjaśniamy

Na Suwalszczyźnie poszukują złóż krytycznych, "które mają trafić do Niemiec"? Wyjaśniamy

Źródło:
Konkret24

Po polskich ulicach "chodzą nielegalni, niezidentyfikowani migranci" - alarmują politycy PiS i Suwerennej Polski. Opowiadają, że relokacja w ramach paktu migracyjnego się już zaczęła, bo Niemcy przysłali nam tysiące migrantów "w ostatnich kilku miesiącach". Przestrzegamy: to przekaz fałszywy. Pakt migracyjny nie wszedł w życie, nie ma relokacji w jego ramach. Wyjaśniamy, jakie dane wykorzystano w tej narracji.

Prawica: "pakt migracyjny już działa", "Polska przyjmuje migrantów z Niemiec". Nie, to fałsz

Prawica: "pakt migracyjny już działa", "Polska przyjmuje migrantów z Niemiec". Nie, to fałsz

Źródło:
Konkret24

Pomagaliśmy straży pożarnej i szpitalom, nie braliśmy pieniędzy dla siebie, prawo na to pozwalało - tłumaczą politycy Suwerennej Polski i PiS, odpierając zarzuty w aferze Funduszu Sprawiedliwości. Rafał Bochenek mówi o "odwracaniu pojęć" i "nadawaniu nowego znaczenia" temu, co robił rząd Zjednoczonej Prawicy. Jednak to Suwerenna Polska stosuje strategię "odwracania pojęć" i manipuluje opinią publiczną. Wyjaśniamy.

Afera Funduszu Sprawiedliwości. Manipulacje Suwerennej Polski po ujawnieniu taśm

Afera Funduszu Sprawiedliwości. Manipulacje Suwerennej Polski po ujawnieniu taśm

Źródło:
Konkret24

"Ktoś wie co to za bydło było wczoraj na Placu Zamkowym?" - zapytał jeden z internautów, którego wpis ze zdjęciem pokazującym zaśmieconą ulicę zatacza coraz szersze kręgi w sieci. Nie ma ono jednak nic wspólnego z wiecem w Warszawie.

Tak wyglądał plac Zamkowy w Warszawie po manifestacji 4 czerwca? To inne miasto

Tak wyglądał plac Zamkowy w Warszawie po manifestacji 4 czerwca? To inne miasto

Źródło:
Konkret24

Jarosław Kaczyński na wiecach uspokaja Polaków, że żyją w bezpiecznym kraju. Tłumaczy, że "rozpoczął to jego świętej pamięci brat, kiedy został ministrem sprawiedliwości". Wtedy to bowiem według prezesa PiS przestępczość w Polsce zaczęła spadać. Dane pokazują raczej trend przeciwny.

Jarosław o Lechu: "mocno dokręcił śrubę" i przestępczość "zaczęła spadać". Dane nie potwierdzają

Jarosław o Lechu: "mocno dokręcił śrubę" i przestępczość "zaczęła spadać". Dane nie potwierdzają

Źródło:
Konkret24

"Wystarczyło kilka miesięcy rządów koalicji 13 grudnia, a zyski Orlenu spadają" - oświadczył poseł PiS Radosław Fogiel, komentując wyniki spółki za pierwszy kwartał 2024 roku. Eksperci przeanalizowali dokładnie te dane i wskazują rzeczywistych "trzech głównych winowajców".

Fogiel o spadku zysku Orlenu po "kilku miesiącach rządów". Eksperci: oto winowajcy

Fogiel o spadku zysku Orlenu po "kilku miesiącach rządów". Eksperci: oto winowajcy

Źródło:
Konkret24

Kandydatka PiS do europarlamentu Małgorzata Gosiewska broni prezesa partii - jej zdaniem Jarosław Kaczyński nigdy nie mówił, że migranci przenoszą pasożyty. Przypominamy, kiedy takie słowa padły.

Kaczyński, migranci i pasożyty. Gosiewska: nie ma takiego cytatu. Jest

Kaczyński, migranci i pasożyty. Gosiewska: nie ma takiego cytatu. Jest

Źródło:
Konkret24

Europoseł Adam Bielan twierdzi, że obecna koalicja rządząca nie protestowała w 2017 roku przeciwko ustawie, która zmieniła zasady funkcjonowania Funduszu Sprawiedliwości. To nieprawda. Przypominamy, jak wyglądało głosowanie nad ustawą z wrzutką o Funduszu.

Bielan: obecnie rządzący nie protestowali, gdy zmieniano przepisy o Funduszu Sprawiedliwości. To nieprawda

Bielan: obecnie rządzący nie protestowali, gdy zmieniano przepisy o Funduszu Sprawiedliwości. To nieprawda

Źródło:
Konkret24

Po meczu siatkarskim w Suwałkach pojawiły się informacje o rzekomym wpuszczaniu za darmo ukraińskich kibiców. Te doniesienia nie są prawdziwe, a ich celem jest antagonizowanie obu narodów.

"Polscy kibice 130 złotych za bilet, Ukraińcy za darmo"? Nieprawda

"Polscy kibice 130 złotych za bilet, Ukraińcy za darmo"? Nieprawda

Źródło:
Konkret24

Były prezes Rządowego Centrum Legislacji Krzysztof Szczucki twierdzi, że nie wykorzystywał tego stanowiska i publicznych pieniędzy do walki o fotel posła. Prześledziliśmy jego aktywności w okręgu, z którego startował. Już w prekampanii prezes RCL jeździł tam, by przekazać wozy strażakom, wspierać lokalnych polityków PiS, odsłaniać pomnik, wmurowywać kamień węgielny, rozdawać na ulicy kwiaty czy nawet papieskie encykliki.

"Co w tym złego?". Jak Szczucki za publiczne pieniądze promował samego siebie

"Co w tym złego?". Jak Szczucki za publiczne pieniądze promował samego siebie

Źródło:
Konkret24

W przekazie polityków Prawa i Sprawiedliwości rząd znacząco obniżył 14. emeryturę i wprowadził "program 1000 minus". Tyle że wysokość tego świadczenia była znana już dawno i zapisana w przepisach przyjętych jeszcze w 2021 roku, a ubiegłoroczna nadzwyczajna podwyżka wynikała z pomyłki Jarosława Kaczyńskiego.

PiS: rząd obniża 14. emeryturę. Takie przepisy przyjęto już w 2021 roku. Wyjaśniamy

PiS: rząd obniża 14. emeryturę. Takie przepisy przyjęto już w 2021 roku. Wyjaśniamy

Źródło:
Konkret24