FAŁSZ

Ranna nastoletnia Ukrainka. "To Rosjanie tak ją urządzili"?

Źródło:
Konkret24

"Po co było ci to dziewczyno?!", "nie wierzę, że Zelensky ją zmusił" - komentują internauci historię o 19-letniej Ukraince, która rzekomo straciła ramię w walce na wojnie. Dowodem mają być zdjęcia dziewczyny: jedno z frontu, drugie ze szpitala. Jednak nie mają one nic wspólnego z wojną w Ukrainie, a cała historia od lat jest wykorzystywana do oszustw.

Pokazujemy, co jest prawdą, a co fałszem
Weryfikujemy fake newsy, sprawdzamy dane, analizujemy informacje z sieci

"Zelenski wysyła kobiety na śmierć. 19-letnia Ukrainka, polując na rosyjskich żołnierzy, wpadła w karmę" - napisał 23 maja 2024 roku w serwisie X Piotr Panasiuk, wiceprezes prorosyjskiej partii Bezpieczna Polska, wiceprzewodniczący Polskiego Ruchu Antywojennego. Znany jest z szerzenia w sieci przekazów zbieżnych z kremlowską dezinformacją. Jego wprowadzające w błąd prorosyjskie lub antyukraińskie treści w mediach społecznościowych wielokrotnie weryfikowaliśmy w Konkret24.

Do postu z 23 maja Panasiuk załączył dwa zdjęcia. Pierwsze przedstawia kobietę w stroju moro przypominającym mundur, na głowie ma czapkę z daszkiem, a na niej założony hełm. Za nią widać jakąś przestrzeń w terenie i linię drzew. Na drugim zdjęciu widać młodą kobietę na szpitalnym łóżku. Ma amputowane lewe ramię (jej prawej ręki nie widać, ale prawdopodobnie podpiera się na niej, by utrzymać pozycję siedzącą). Jej lewa noga jest prawie cała w bandażach, na nodze zamontowano zewnętrzne stabilizatory, które mają unieruchamiać połamane kości i nogę. Na prawym udzie widać ciemne plamy - prawdopodobnie kolejne obrażenia. Dziewczyna patrzy prosto w obiektyw. W lewym dolnym rogu zdjęcia jest znak wodny aparatu w smartfonie.

Treść posta sugeruje, że oba zdjęcia przedstawiają tę samą młodą Ukrainkę, która miała walczyć z Rosjanami i doznać ciężkich obrażeń.

FAŁSZ
Wpis z 23 maja 2024 roku na koncie Piotra Panasiuka w serwisie Xx.com

Post o rzekomej historii 19-latki wyświetlono ponad 35 tysięcy razy. Wywołał dyskusję wśród polskich internatów. Część uwierzyła w historię. "Biedna. Nie dla wojny!!"; "Myśleliśmy że do ostatniego ukrainca to jest kiepsko, ale ma być też do ostatniej Ukrainki"; "Po co było ci to dziewczyno?!"; "Bardziej mnie wqrwiają ci tchórze ukrywający się u nas, chowający się za kobietami które muszą walczyć"; "Idiotka. Nie wierzę, że Zelensky ją zmusił" - komentowali (pisownia wszystkich postów oryginalna). Inni dopytywali: "Czyli to Rosjanie tak ją urządzili?"; "wpadła w karmę ? karmę dla psa".

Nie wszyscy uwierzyli autorowi posta: "To 2 rozne osoby. Btw. Ty dalej bez aresztu?"; "Oczywiście fejk. Zdjęcie przedwojenne, przedstawia kobietę potrąconą przez pociąg. Trudno znaleźć, pomogło reverse image search od Google"; "Zdjęcie ze szpitala przedstawia kobietę, która w 2021 roku wpadła pod pociąg towarowy" - pisali.

Jak sprawdziliśmy, ci ostatni mieli rację.

Obrażenia nie są związane z wojną

Idąc tropem internautów, dotarliśmy do kilku artykułów lokalnych mediów z 2021 roku. Na ich podstawie ustaliliśmy, że dziewczyna z amputowaną ręką, której zdjęcie opublikował Panasiuk, to Diana Tsymbarowycz. Gdy miała 17 lat, uległa wypadkowi na torowisku kolejowym w mieście Koziatyn w obwodzie winnickim. Dziewczyna wracała nocą do domu od znajomych przez tory używane często przez pociągi pasażerskie i towarowe. By skrócić sobie drogę, przeszła pod jednym z wagonów, gdy skład nagle ruszył. W rezultacie została poważnie ranna: lewa noga i ramię zostały zmiażdżone. Amputowano ramię, nogę udało się uratować.

Pod koniec lutego 2021 roku - a więc na rok przed rosyjską pełnoskalową inwazją Rosji na Ukrainę - o wypadku 17-latki informowały lokalne portale informacyjne Winnica 20 Minut oraz Koziatyn.info. Ten drugi w kolejnych miesiącach jeszcze dwukrotnie informował o losach Diany i o apelach jej rodziny o pomoc finansową w leczeniu dziewczyny (w marcu i sierpniu 2021 roku). Ostatni taki apel pochodzi z lutego 2024 roku, gdy dziewczyna zbierała fundusze na kolejną operację zmiażdżonej nogi.

Publikacjom na lokalnym portalu towarzyszyły zdjęcia, które świadczą, że Diana to ta sama dziewczyna, co na zdjęciu z wpisu Piotra Panasiuka. Zgadzają się obrażenia: amputowana lewa ręka, otwarta rana na prawej nodze bez opatrunku oraz zabandażowana lewa noga z szynami. Za plecami dziewczyny widać tę samą charakterystyczną ścianę sali szpitalnej z kontaktami. Nie udało nam się odnaleźć użytego przez niego zdjęcia. Wiele fotografii Diany publikowanych przez portal Koziatyn.info ma w lewym dolnym rogu ten sam znak wodny, co na zdjęciu w poście Panasiuka - "Redmi Note 8T AI Quad Camera".

Próby oszustwa z wykorzystaniem zdjęć Diany

Okazuje się też, że zdjęcia Diany Tsymbarowycz zrobione w szpitalu były wykorzystywane do próby wyłudzeń pieniędzy w sieci.

I tak np. fałszywy przekaz publikowany na Facebooku w sierpniu 2022 roku głosił, że Diana została ciężko ranna na froncie, broniąc Ukrainy. Miała zostać ostrzelana przez rosyjskich snajperów, a następnie trafić na oddział intensywnej terapii. Według internetowych postów ogłuchła na jedno ucho i została także ranna w nogę oraz plecy. Posty zachęcały do wpłacania pieniędzy na jej leczenie. Wtedy przed oszustami ostrzegały ukraińskie redakcje Koziatyn.info i Shatsk.rayon.in.ua.

W drugiej połowie maja 2024 roku ukraińskie organizacje fact-checkingowe Stop Fake, Behindthenews.ua i powołujący się na nie serwis Media Detector ostrzegały przed kolejną próbą oszustwa, w której ponownie wykorzystano zdjęcie Tsymbarowycz. Kilka kont na Facebooku zachęcało do finansowego wsparcia rzekomej zbiórki na leczenie, rehabilitację i protezy ręki dla 19-letniej Kateryny Balyuk, pseudonim "Ptaszyna". Miała być ochotniczką, która służyła w sektorze donieckim. W postach zawsze zestawiano dwa zdjęcia: na pierwszym była młoda dziewczyna, na drugim Diana Tsymbarowycz w szpitalnym łóżku.

Kateryna Balyuk nie istnieje. W różnych postach do próby wyłudzenia pieniędzy na leczenie rzekomej ochotniczki obok zdjęcia Diany ze szpitala wykorzystano m.in. zdjęcia Marty Demianchuk, prawdziwej sanitariuszki z obwodu iwanofrankowskiego, co ustaliła redakcja Behindthenews.ua. Jedno z zestawień zdjęć publikowanych przez oszustów prowadzących fałszywą zbiórkę znalazło się w poście Piotra Panasiuka. Pokazuje go redakcja Behindthenews.ua.

"3 Brygada Pierwszy pluton rozpoznawczy 4 kompania !!! Na zdjęciu 19-letnia ochotniczka Kateryna Balyuk, pseudonim "Ptaszyna", służyła w sektorze donieckim i zajmowała stanowisko operatora drona FPV. Prosimy o pomoc w leczeniu i rehabilitacji naszego Ptaszka!!! Kto rozumie los żołnierza, ile warte jest nasze życie?" - czytamy w poście oszustów zachęcającym do wpłacenia pieniędzy na leczenie nieistniejącej kobiety.

FAŁSZ
To samo zestawienie zdjęć wykorzystali oszuści do zbierania pieniędzy na leczenie nieistniejącej 19-letniej ochotniczki walczącej na froncie z Rosjanami Behindthenews.ua

To nie pierwszy raz, gdy prorosyjska dezinformacja używa zdjęć kobiet do swoich celów. Tuż po pełnoskalowej inwazji Rosji na Ukrainę i po ataku na szpital w Mariupolu ruszył przekaz, że atak był zainscenizowaną przez Ukraińców prowokacją. W rolę dwóch ciężarnych kobiet uwiecznionych na ikonicznych zdjęciach rzekomo wcieliła się ukraińska blogerka Marianna Podgurskaja. Wyjaśnialiśmy to w Konkret24.

Autorka/Autor:

Źródło: Konkret24

Źródło zdjęcia głównego:  PAP/UKRINFORM

Pozostałe wiadomości

W ramach rosyjskich działań dezinformacyjnych przed wyborami do Parlamentu Europejskiego stworzono strony internetowe, które były bliźniaczo podobne do stron uznanych serwisów medialnych. W Polsce podszyto się pod strony tygodnika "Polityka" i Polskiego Radia. Opisujemy szczegóły rosyjskiej kampanii dezinformacyjnej wymierzonej w eurowybory.

Rosyjski "Sobowtór" kontratakuje. Jak podszyto się pod "Politykę" i Polskie Radio

Rosyjski "Sobowtór" kontratakuje. Jak podszyto się pod "Politykę" i Polskie Radio

Źródło:
Konkret24

Nagranie, które zamieszczono na TikToku, a potem w innych mediach społecznościowych sugeruje, że w województwie lubelskim powstaje obóz dla migrantów, którzy rzekomo zostaną relokowani z innych państw. Przeznaczenie obiektu jest inne. Wyjaśniamy.

"Czyżby tu powstawał obóz dla nielegalnych migrantów Tuska?" Nie. Wyjaśniamy, co wybudowano w pobliżu granicy

"Czyżby tu powstawał obóz dla nielegalnych migrantów Tuska?" Nie. Wyjaśniamy, co wybudowano w pobliżu granicy

Źródło:
Konkret24

Zdaniem Witolda Tumanowicza fermy futerkowe to "naprawdę duża część polskiej gospodarki". Przeanalizowaliśmy dane. Poseł się myli.

Poseł Konfederacji: fermy futerkowe dużą częścią polskiej gospodarki. Nieprawda

Poseł Konfederacji: fermy futerkowe dużą częścią polskiej gospodarki. Nieprawda

Źródło:
Konkret24

Oszczędności Karola Karskiego podczas pracy w Parlamencie Europejskim wzrosły 20-krotnie. Ma też więcej mieszkań. Ryszard Czarnecki stał się milionerem. Również majątek Róży Thun znacząco urósł. Byli europosłami co najmniej dekadę - teraz już nie zostali wybrani. Sprawdzamy, z jakimi majątkami kończą przygodę w Brukseli.

Miliony na kontach, mieszkania, domy. Wieloletni europosłowie wracają z Brukseli

Miliony na kontach, mieszkania, domy. Wieloletni europosłowie wracają z Brukseli

Źródło:
Konkret24

Według krążącego w sieci nagrania i wpisów w mediach społecznościowych na mecz Ukrainy ze Słowacją podczas Euro 2024 kibice nie będą mogli wnieść słowackich flag. To dlatego, że te przypominają flagi innego państwa. To nieprawda. Wyjaśniamy, jakie są zasady dotyczące flag na meczach i gdzie jest przekłamanie.

Słowackie flagi będą konfiskowane, "bo są podobne do rosyjskich"? To fake news

Słowackie flagi będą konfiskowane, "bo są podobne do rosyjskich"? To fake news

Źródło:
Konkret24

Wiceminister sprawiedliwości Arkadiusz Myrcha pochwalił się w serwisie X listą kwestii zrealizowanych po "pół roku rządów". Część z nich pokrywa się ze 100 konkretami - obietnicami przedwyborczymi Koalicji Obywatelskiej. Sprawdziliśmy, czy lista przedstawiana przez polityka ma potwierdzenie w rzeczywistości.

Minister Myrcha chwali się dokonaniami rządu. Sprawdzamy

Minister Myrcha chwali się dokonaniami rządu. Sprawdzamy

Źródło:
Konkret24

Posłanka Lewicy Wanda Nowicka zapytana, czy w ochronę naszej wschodniej granicy powinien się włączyć Frontex, stwierdziła, że ta unijna agencja zaangażuje się tylko wtedy, "gdybyśmy sobie rzeczywiście nie radzili z tymi problemami". Tak jednak nie jest. Frontex regularnie współpracuje z Polską - również w tym roku.

Frontex działa wtedy, gdy państwo nie radzi sobie z problemami na granicy? Nie tylko

Frontex działa wtedy, gdy państwo nie radzi sobie z problemami na granicy? Nie tylko

Źródło:
Konkret24

Niemal 60 polityków Prawa i Sprawiedliwości, Suwerennej Polski oraz Konfederacji w ciągu dwóch dni rozsyłało w mediach społecznościowych zdjęcia czarnoskórych osób przebywających w Polsce. To wywołało efekt "zalania internetu", który teraz ci sami politycy wskazują jako… skutek działań rządu. Towarzyszący tej akcji manipulacyjny przekaz miał generować negatywne emocje. 

"Zalewają internet". Jak politycy skoordynowali akcję ze zdjęciami czarnoskórych osób

"Zalewają internet". Jak politycy skoordynowali akcję ze zdjęciami czarnoskórych osób

Źródło:
Konkret24

Według rozpowszechnianego w sieci cytatu prezydent Andrzej Duda miał na szczycie w Szwajcarii wzywać do "dekolonizacji" Rosji, a konkretnie: do jej podziału "na 200 państw etnicznych". To dezinformacja, szerzona także na prorosyjskich stronach. Słowa polskiego prezydenta zostały przeinaczone.

Duda zaproponował "podział Rosji na 200 państw etnicznych"? Co dokładnie powiedział

Duda zaproponował "podział Rosji na 200 państw etnicznych"? Co dokładnie powiedział

Źródło:
Konkret24

"Przyszłym pokoleniom zabrano lekarzy", "rząd nie chce, żeby w Polsce było więcej lekarzy" - piszą w sieci internauci, krytykując likwidację kierunków lekarskich na niektórych uczelniach. Takie decyzje jeszcze jednak nie zapadły. Trwa audyt. Naczelna Rada Lekarska tłumaczy, że bardziej niż ilość liczy się jakość kształcenia.

"Likwidują kierunki lekarskie"? Jaki problem ma dziewięć uczelni

"Likwidują kierunki lekarskie"? Jaki problem ma dziewięć uczelni

Źródło:
Konkret24

Informacja, jakoby w Wałbrzychu miał się pojawić jakiś autokar z uchodźcami z Afryki, od kilku dni jest rozpowszechniana w mediach społecznościowych - w różnej formie. Nie jest prawdziwa. Wygląda to na skoordynowaną akcję, której celem jest wywołanie negatywnych emocji wobec migrantów i uchodźców w Polsce.

"Zaczęło się", "autokar z uchodźcami w Wałbrzychu". Uwaga na fałszywkę

"Zaczęło się", "autokar z uchodźcami w Wałbrzychu". Uwaga na fałszywkę

Źródło:
Konkret24

"A czy państwo otrzymali już powołanie na ćwiczenia wojskowe..." - tego typu komentarze krążą w mediach społecznościowych w reakcji na publikowane w sieci karty powołań do wojska. Według nagłaśnianego przekazu wojsko ma teraz wysyłać więcej takich kart i to do osób "z łapanki". Uspokajamy i wyjaśniamy.

"Zapukało do mnie wojsko". Co wiemy o kartach powołań

"Zapukało do mnie wojsko". Co wiemy o kartach powołań

Źródło:
Konkret24

Krążąca w mediach społecznościowych zbitka zdjęć ma dowodzić, że podczas trwającej teraz wojny Palestyńczycy namalowali na ośle flagę Izraela, a potem go zabili. Jednak te fotografie nie są ze sobą powiązane i nie mają nic wspólnego z tym, co obecnie się dzieje w Gazie. To fake news.

Osioł z namalowaną flagą Izraela zamęczony przez "dzieci z Gazy"? To nieprawda

Osioł z namalowaną flagą Izraela zamęczony przez "dzieci z Gazy"? To nieprawda

Źródło:
Konkret24

W sieci rozchodzi się opowieść o tym, jak to prezydent Wołodymyr Zełenski rzekomo kupił kasyno i hotel na Cyprze - posty o tym wrzucane są przy okazji różnych wypowiedzi dotyczących Ukrainy. To kolejny przykład historii stworzonej przez rosyjską propagandę po to, by zdyskredytować ukraińskiego prezydenta - ale też tych, którzy pomagają Ukrainie. W tym między innymi polski rząd.

Zełenski, hotel i kasyno na Cyprze. Jak rosyjska propaganda tworzy napięcia dyplomatyczne

Zełenski, hotel i kasyno na Cyprze. Jak rosyjska propaganda tworzy napięcia dyplomatyczne

Źródło:
Konkret24

Uczestnicy rolniczego protestu w Brukseli utrzymują, że jedną z przyczyn interwencji policji był fakt, że nieśli polskie flagi. Tak samo sugerował w swoim tekście rolniczy portal. Brukselska policja wyjaśnia, dlaczego polscy rolnicy "zostali poproszeni o przeniesienie się" w inne miejsce. Nie o flagę chodziło.

Rolnicy w Brukseli "osaczeni", bo "chodzili z polską flagą"? Policja wyjaśnia powód

Rolnicy w Brukseli "osaczeni", bo "chodzili z polską flagą"? Policja wyjaśnia powód

Źródło:
Konkret24

Jedni twierdzą, że zastrzeganie numeru PESEL to wstęp do likwidacji gotówki, inni - że chodzi o większą inwigilację obywateli. Wokół nowej usługi narosło już wiele fałszywych przekazów. Weryfikujemy je.

"Jest drugie dno" przy zastrzeżeniu numeru PESEL? Rozwiewamy mity

"Jest drugie dno" przy zastrzeżeniu numeru PESEL? Rozwiewamy mity

Źródło:
Konkret24

Samolot podnosi się z pasa startowego, gdy tuż za nim, na tym samym pasie, ląduje już inny - taką scenę widać na filmie opublikowanym w mediach społecznościowych. Komentujący uznał to "przykład synchronizacji lądowania", ale wielu internautów nie wierzy w prawdziwość filmu. Jaka jest prawda?

"Ciekawy przykład synchronizacji" lądowania i startu samolotów? Wręcz przeciwnie

"Ciekawy przykład synchronizacji" lądowania i startu samolotów? Wręcz przeciwnie

Źródło:
Konkret24

Politycy PiS i Suwerennej Polski wykorzystują pismo wysłane przez Podlaski Urząd Wojewódzki do samorządowców jako dowód, jakoby rząd wydał "polecenie szukania miejsc na ośrodki dla nielegalnych migrantów". To przekaz nieprawdziwy, wzbudzający niepokój w lokalnej społeczności. Dokument dotyczy czego innego, a procedurę tę opisał dwa lata temu rząd Zjednoczonej Prawicy.

Rząd "szuka miejsc dla nielegalnych migrantów" na Podlasiu? O co chodzi z pismem wojewody

Rząd "szuka miejsc dla nielegalnych migrantów" na Podlasiu? O co chodzi z pismem wojewody

Źródło:
Konkret24

Według wielu internautów polsko-rosyjskę granicę na Mierzei Wiślanej wyznacza niski płot z siatki. Nagrania i zdjęcia publikowane w mediach społecznościowych pokazują dość liche ogrodzenie, które biegnie w poprzek plaży. Tyle że granica państwowa przebiega w innym miejscu i w inny sposób jest ochraniana. Wyjaśniamy.

"Tak wygląda nasza granica z Rosją"? Nie. Wygląda inaczej

"Tak wygląda nasza granica z Rosją"? Nie. Wygląda inaczej

Źródło:
Konkret24

W rozpoczynającym się jutro posiedzeniu Sejmu już nie będą brać udziału, a na mandaty posłów Parlamentu Europejskiego jeszcze czekają. Wyjaśniamy, jaka jest teraz sytuacja posłów, którzy w wyniku niedzielnych wyborów pojadą do Brukseli. I kiedy ich miejsca w Sejmie zostaną uzupełnione.

25 wybranych. Jeszcze nie są europosłami, a w Sejmie już nie zagłosują

25 wybranych. Jeszcze nie są europosłami, a w Sejmie już nie zagłosują

Źródło:
Konkret24, PAP

"W zamian za to wejdą prażone chrząszcze", "chyba trzeba wyjść z Unii, bo za chwile nic nie zjemy" - piszą oburzeni internauci, komentując rozpowszechnianą w sieci informację, jakoby Unia Europejska zakazała produkcji chipsów o smaku bekonowym. Tylko że to fake news. Chodzi o inny zakaz.

Unia zakazała chipsów o smaku bekonu? To nie tak, wyjaśniamy

Unia zakazała chipsów o smaku bekonu? To nie tak, wyjaśniamy

Źródło:
Konkret24

Czy Mariusz Kamiński, Maciej Wąsik i Daniel Obajtek mogą się już czuć bezpieczni, bo immunitet europosła "nie dotyczy czynów popełnionych przed wyborem"? Dyskusja na ten temat rozpoczęła się w sieci zaraz po ogłoszeniu wstępnych wyników głosowania. Tłumaczymy, czym różnią się sytuacje trójki przyszłych europosłów.

Immunitet europosła "nie dotyczy czynów popełnionych przed otrzymaniem mandatu"? To zależy

Immunitet europosła "nie dotyczy czynów popełnionych przed otrzymaniem mandatu"? To zależy

Źródło:
Konkret24

Podczas wizyty w Brukseli Jarosław Kaczyński przestrzegał przed "szaleństwem klimatycznym". Mówił, że człowiek nie wpływa na zmiany klimatu. Sugerował, że aby zredukować emisję CO2 do zera, trzeba by "zlikwidować ludzi w Europie". Przywoływał wątpliwe tezy naukowe. Nic z tego nie jest prawdą.

Kaczyński mówi o "szaleństwie klimatycznym" Brukseli. Cztery fałsze naraz

Kaczyński mówi o "szaleństwie klimatycznym" Brukseli. Cztery fałsze naraz

Źródło:
Konkret24

Telewizja Polska udostępniła redakcji Konkret24 informacje o zarobkach Jacka Kurskiego w latach 2016-2023. Startujący teraz do Parlamentu Europejskiego z list PiS były prezes TVP zarobił w sumie ponad 4,6 miliona złotych brutto. Wynagrodzenie rosło z roku na rok, w samym 2020 roku było to ponad milion.

Ile Jacek Kurski zarobił w TVP? Mamy pełne dane

Ile Jacek Kurski zarobił w TVP? Mamy pełne dane

Źródło:
Konkret24

W popularnym przekazie Niemcy i niemiecka firma rzekomo mają kontrolować poszukiwania "złóż surowców krytycznych" w okolicy Suwałk. Bogate złoża m.in. tytanu i wanadu jakoby "mają trafić do UE, a głównie do Niemiec". Poszukiwania rzeczywiście miały miejsce, ale ich celem wcale nie było wydobycie.

Na Suwalszczyźnie poszukują złóż krytycznych, "które mają trafić do Niemiec"? Wyjaśniamy

Na Suwalszczyźnie poszukują złóż krytycznych, "które mają trafić do Niemiec"? Wyjaśniamy

Źródło:
Konkret24